Βάτραχοι… Και μεταμορφώσεις τους σε πρίγκιπες!...

Δεν ξέρω πώς και γιατί, αλλά πάντως είναι γεγονός ότι κυκλοφορούν πολλοί μύθοι κι αλληγορίες που ενώ αναφέρονται κατά βάθος σε ανθρώπινες αντιδράσεις και συμπεριφορές, εμφανίζονται με την μορφή μύθων που, τάχα, έχουν να κάνουν με βατράχους.

Ήδη, στο ένα μου ιστολόγιο, το Eagle, έχω αναρτήσει δυο τέτοιους μύθους… […και, συγκεκριμένα, την “Αλληγορία των βατράχων” (http://eaglestefanos.blogspot.com/2008/09/blog-post_08.html) και, ιδίως, προσφάτως, “Το βατραχάκι που δεν ήξερε ότι (θα) βραζόταν” (http://eaglestefanos.blogspot.com/2009/01/blog-post.html), εκ των οποίων τη δεύτερη τη συνιστώ ανεπιφύλακτα! Τώρα αμέσως, μην τυχόν και ξεχαστείτε!... Είστε μόνο ένα “κλικ” μακριά: http://eaglestefanos.blogspot.com/2009/01/blog-post.html]

Πέραν τούτων, όμως, όπως γνωρίζουμε όλοι, βεβαίως, και σας θυμίζω, υπάρχουν κι εκείνα τα παραμύθια που μιλάνε για πρίγκιπες μεταμορφωμένους, πάλι σε βατράχους… Που αρκεί ένα φιλί κάποιας που θα τους αγαπήσει, έτσι όπως είναι, και όταν πια θα τους φιλήσουν, παίρνουν ξανά την αρχική τους τη μορφή, την πιότερή τους χάρη…

Δεν ξέρω πώς και γιατί αυτή η ιδιαίτερη συμπάθεια προς τους βατράχους… Δεν ξέρω τι μπορεί να συμβολίζει ο βάτραχος… [Διότι, αναμφίβολα, τα σύμβολα και οι συμβολισμοί έχουν, πάντα, ιδιαίτερη αξία, σημασία και βαρύτητα…] Νομίζω πως πρέπει να το ερευνήσω, να το ψάξω…

Για την ώρα, πάντως, το όλο θέμα, μου θύμησε ένα βιβλίο που διάβασα παλαιότερα, με τίτλο “Από βάτραχος πρίγκιπας… και τούμπαλιν”… Ενδιαφέρον, στο περιεχόμενό του, βιβλίο. Δεν θυμάμαι, βέβαια, και δη με λεπτομέρειες, ό,τι έγραφε, πάντως αναφερόταν στο πώς μπορούμε να μεταμορφώσουμε τον χαρακτήρα μας… κι από “βάτραχοι” να γίνουμε, πάλι(;) “πρίγκιπες”… να μεταμορφωθούμε!...

Μια τέτοια “μετα-μόρφωση” δεν είναι αποκλειστικά και μόνο θέμα μόρφωσης. Η μόρφωση, σκέτη, όσο πολλή κι αν είναι, οδηγεί, συνήθως σε παρα-μόρφωση: Σ’ έναν βάτραχο υδροκέφαλο, δηλαδή με κεφάλι φουσκωμένο από πολλές γνώσεις, που, όμως, παραμένει βάτραχος… που ενώ παλαιότερα κρόαζε απλώς, τώρα κροάζει “είμαι ένας μορφωμένος βάτραχος”!... Ενδεχομένως, μάλιστα, σε διάφορες γλώσσες… (…ανάλογα με τις γνώσεις του…)

Η μεταμόρφωση, λοιπόν, εστιάζεται και οφείλεται στη συνειδητοποίηση (των) πραγμάτων, στην αλλαγή νοοτροπίας, συμπεριφοράς, χαρακτήρα…

Μόνο τότε μπορούμε να… εξανθρωπιστούμε….

Πρώτο βήμα σ’ αυτή (ή: γι’ αυτή) τη μεταμόρφωση είναι η συνειδητοποίηση του ποιοι είμαστε και του τι θέλουμε να γίνουμε. Είμαστε άλογα φοβισμένα βατράχια, που βουτάμε στους βάλτους, που θέλουμε να σταθούμε στα πόδια μας και ν’ αποκτήσουμε λόγο και λογική…

Το κύριο χαρακτηριστικό των βατράχων είναι ο φόβος και η αυτοματοποιημένη – μηχανική - φοβική αντίδρασή τους να φεύγουν μπροστά στον πρώτο κίνδυνο και να βουτάνε στον βάλτο τους, που τους προσφέρει προστασία… Ο “βάλτος” δεν επιλέγεται τυχαία. Κρύβει (κι αυτός!) συμβολισμούς!... Βάλτος σημαίνει, για όλους μας, ακίνητα νερά. Συνήθως και ακάθαρτα νερά, μουχλιασμένα (όπως κάθε τι που δεν κινείται…). Η έννοια “βάλτος” μπορεί να παραπέμπει και στο υποσυνείδητο και το ασυνείδητο….

Δεύτερο μεγάλο βήμα για μια μεταμόρφωση είναι η αντίσταση στο φόβο και στη φυγή. Η φυγή δεν είναι λύση. Είναι προς όφελός μας να σταθούμε απέναντι στο φόβο / στους φόβους μας, να τους γνωρίσουμε, γιατί μόνο έτσι μπορούμε να τους αντιμετωπίσουμε και να τους σκοτώσουμε…

Σ’ ένα μεταγενέστερο βήμα θα πρέπει να σταθούμε, “ενώπιοι ενωπίοις”, απέναντι σ’ αυτόν / αυτήν που, τελικά, θα μας μεταμορφώσει.

Άνθρωπος θα’ναι αυτός, μια γυναίκα; [Είναι τυχαίο, άραγε, που γι’ αυτόν τον ρόλο του παραμυθιού επιλέγεται γυναίκα;…] Μπορεί. Ένας άνθρωπος μπορεί, πράγματι, να μας μεταμορφώσει. Σε πολλές και διαφορετικές περιπτώσεις, σε διαφορετικές φάσεις της ζωής μας: Η δασκάλα των παιδικών μας χρόνων, που από “κούτσουρα απελέκητα”, από φοβισμένα νήπια, θα μας μεταμορφώσει, με τον χρόνο και με την αγάπη της, σε ολοκληρωμένους ανθρώπους… Ή η αγαπημένη των εφηβικών μας χρόνων και ερώτων, που από παιδιά θα μας μεταμορφώσει σε άνδρες… Ή, πάλι, η ώριμη αγάπη μιας γυναίκας, που είναι ικανή να μας κάνει να νιώσουμε (και να γίνουμε!...) “άλλος άνθρωπος”!...

Η γυναίκα του παραμυθιού, όμως, που μας δίνει το φιλί της μεταμόρφωσής μας, μπορεί να σημαίνει, σε επίπεδο συμβολικό, μπορεί να είναι, δηλαδή, μια ιδέα: Ένας σκοπός κι ένα νόημα ζωής για εμάς! Διότι όταν βρούμε έναν τέτοιο σκοπό κι ένα νόημα, αν τ’ αγαπήσουμε και, αντίστοιχα, μας αγαπήσει, τότε, πράγματι, μπορούμε να μεταμορφωθούμε!... Τότε ναι, μπορούμε να γίνουμε άνθρωποι!...

Η γυναίκα που θα μας δώσει το κρίσιμο φιλί, το “φιλί της ζωής” (κυριολεκτικά!.....) μπορεί, τελικά, να μην είναι άλλη από την ίδια τη ζωή!... Τι πιο “φυσικό” (και τι πιο “παραμυθένιο”!...) να σου δίνει το φιλί της ζωής η ίδια η ζωή!...

…Και πάνω που σκεφτόμουν αυτγά… κι ενώ είχα κι άλλα να γράψω σχετικά… συνειδητοποίησα ότι υπάρχουν κι άλλα παραμύθια με παρόμοιες συμβολισμούς, όπως, για παράδειγμα, αυτό με την “Πεντάμορφη και το Τέρας”. [Τέρας εγώ;!...] Και όχι μόνο αυτό, βεβαίως…

Αλλά γι’ αυτά ή/και για άλλα παραμύθια θ’ ασχοληθώ, ίσως, μιαν άλλη φορά… Ή, ίσως, πολλές άλλες φορές…

…Διότι, καθώς θα έχετε αντιληφθεί ίσως…

…μ’ αρέσουν τα παραμύθια…

…και ιδίως οι συμβολισμοί τους…

[…όσους μπορεί ν’ αντιληφθεί ο καθένας μας, ανάλογα με πολλούς παράγοντες που τον αφορούν και σχετίζονται με τον ίδιο….]

Εσείς ίσως θα δώσετε μιαν άλλη ερμηνεία στα ίδια παραμύθια, μιαν άλλη εξήγηση…

Εγώ είμαι ένας… [….χμ… τι παραμύθι να σας πω πάλι;….] …είμαι ένας παπούς που του αρέσει να λέει παραμύθια… (...και ιστορίες αγάπης!...)

…κι αυτό μ’ έχει κάνει (ή μ’ έχει αφήσει ακόμα…) παιδί!

Μακάρι… οι “Μακαρισμοί” να μας οδηγήσουν… στο νησί των Μακάρων

Προσφάτως, ο e-φιλος Σπύρος ανάρτησε στο ιστολόγιό του “Lockheart” τους “Μακαρισμούς”, θυμίζοντάς μου την παλιά μου επιθυμία και πρόθεση να αναρτήσω στο εκ των ιστολογίων μου “Eagle” ολόκληρη την “Επί του Όρους Ομιλία” (στην οποία, όπως είναι γνωστό, περιέχονται και οι “Μακαρισμοί”), ένα από τα πιο σπουδαία κομμάτια της Αγίας Γραφής.

Κι εκεί, λοιπόν, που χθες ασχολιόμουν με την προετοιμασία της ανάρτησης αυτής, πληροφορήθηκα, συμπτωματικά, ότι σήμερα γιορτάζει ένας από τους πολλούς Άγιους Μακάριους που τιμά η χριστιανική εκκλησία.

Θεώρησα τη σύμπτωση ως… οιωνό [Τα πουλιά έχουν, όπως γνωρίζετε, ήδη από την αρχαιότητα, ιδιαίτερη σχέση με την “οιωνοσκοπία” κι εγώ έχω… πολλά πουλιά να θρέψω (Seagull, Eagle, Σπουργίτι, Κλέφτρα Κίσσα)] κι έτσι αποφάσισα ότι η συγκεκριμένη ανάρτηση, της “Επί του Όρους Ομιλίας” πρέπει να γίνει σήμερα [βλέπε εδώ: http://eaglestefanos.blogspot.com/2009/01/blog-post_19.html], αλλά και να ασχοληθώ με κάποιες ετυμολογικώς συγγενείς των “μακαρισμών” λέξεις…

“Μακαριότητα” είναι “η ευτυχία, η πλήρης ευδαμονία, ο άνευ ενοχλήσεων βίος”, κατά το λεξικό, και, ειρωινά, “η πλήρης αδιαφορία, η έλλειψη πνευματικών ανησυχιών, η απραγμοσύνη”.

Μακάρι [“άκλιτος λέξις της νεοελληνικής σημαίνουσα ευχήν: είθε, άμποτε”] να μην είναι αλήθεια, μακάρι να κάνω λάθος, αλλά πολύ φοβάμαι πως στις ημέρες μας επικρατεί, όχι ειρωνικά, αλλά ως ιδανικό και ως ευκτέα κατάσταση, η δεύτερη από τις παραπάνω ερμηνείες, δηλαδή… “η πλήρης αδιαφορία, η έλλειψη πνευματικών ανησυχιών, η απραγμοσύνη”.

“Σε μακαρίζω για την αδιαφορία σου” ακούμε συχνά και μ’ αυτή τη φράση επικρίνουμε τους άλλους, πλην όμως, στην πράξη, την ίδια “μακάρια” αδιαφορία δείχνουμε κι εμείς προς τους άλλους ή απέναντι στις καταστάσεις [“των οικιών ημών εμπιμπραμένων ημείς άδομεν” μακαρίως…] και ουδόλως προχωράμε σε αυτοκριτική μας γι’ αυτό…

“Μακάριοι οι κατέχοντες…” λέμε, οι περισσότεροι. “…οι έχοντες και οι κατέχοντες”!... Οι έχοντες και κατέχοντες υλικά και μόνο αγαθά, κατά την κοινή και ευρέως διαδεδομένη αντίληψη. Ευτυχισμένοι, με άλλα λόγια, μπορεί να είναι (μόνο;!...) όσοι έχουν πλούτη. Και δόξα και ισχύ, κάθε είδους. Αυτοί, αντιστοίχως, είναι και οι στόχοι μας, η επιθυμία μας, ο σκοπός της ζωής μας [αφού “όπου ο θησαυρός ημών, εκεί και η καρδία ημών”]. Και, σχεδόν αυτονοήτως, σε θέματα πνευματικής και ηθικής καλλιέργειας και προόδου “κοιμόμαστε μακαρίως”….

Κοιμόμαστε “ύπνο βαθύ” και ήδη “κοιμόμαστε όρθιοι”… αφού, καθώς προκύπτει, δυστυχώς ουδόλως διδασκόμαστε και παραδειγματιζόμαστε από δεκάδες [αν όχι εκατοντάδες, χιλιάδες ή μυριάδες…] περιπτώσεις, διαχρονικά….

…Αρχής γενομένης [τρόπος του λέγειν… τρόπον τινά…] από τον πάμπλουτο και ισχυρό βασιλέα Κροίσο, ο οποίος, επιδεικνύοντας με υπερηφάνεια τους θησαυρούς του, θεωρούσε τον εαυτό του ευτυχή, δηλαδή μακάριο, για να εισπράξει από τον σοφό Σόλωνα το περίφημο σχόλιο – κόλαφο “μηδένα προ του τέλους μακάριζε” και, αργότερα [σε επιβεβαίωση αυτής της ρήσης – πρόβλεψης του Σόλωνα], πολλούς ισχυρούς κολάφους [“χαστούκια”…] από την ίδια τη ζωή!... [Θυμίζω ότι όταν, ηττημένος από τον βασιλιά της Περσίας Κύρο και έχοντας χάσει όλη του την περιουσία και την ισχύ, ανέβαινε προς την πυρά, έχοντας καταδικαστεί σε τέτοιο φριχτό θάνατο, ανεφώνησε “Σόλων, Σόλων, Σόλων!”, δηλαδή, με άλλα λόγια, “στερνή μου γνώση, να σε’χα πρώτα”… Μια κραυγή αγωνίας και σοφίας, που, όμως, δεν ακούγεται μέχρι τις ημέρες μας, από τα δικά μας αυτιά…]

Και βεβαίως, επαναλαμβάνω, η Ιστορία μας παρέχει άφθονα αντίστοιχα ή παρόμοια παραδείγματα [που θα ήταν άσοφο να τα χαρακτηρίσουμε υποτιμητικά και περιφρονητικά “ιστορίες!...” ή/και “παραμύθια!...”]. Τόσο παλαιότερα, όσο και στο πρόσφατο παρελθόν, αν όχι και στο παρόν!...

Η μακαριότητα, η ευτυχία [της οποίας το εννοιολογικό περιεχόμενο, πάντως, δεν μπορεί να είναι αντικείμενο της παρούσας μου ανάρτησης, καθώς χρειάζονται πάμπολλες αναρτήσεις μου για να πραγματευθώ ένα θέμα για το οποίο έχουν χυθεί “ποταμοί μελάνης”… και δακρύων… και ιδρώτα… από καταβολής κόσμου μέχρι σήμερα…] είναι η θεμιτή επιδίωξη κάθε ανθρώπου [και κάθε κοινωνίας!] για τη ζωή του ίδιου, των οικείων του και των γνωστών και φίλων του. Για την παρούσα ζωή, βεβαίως, και όχι μονάχα για την μέλλουσα, όπως θεμιτώς επιλέγουν και θεωρούν ως προτεραιότητα πολλοί και όπως θα μπορούσε να κατανοήσει κάποιος ότι εννοώ, λόγω της αναφοράς μου, λίγο παραπάνω, στη φράση “μηδένα προ του τέλους μακάριζε”.

Όχι, λοιπόν, για μένα ευτυχισμένοι δεν είναι μόνον οι… μακαρίτες! Ευτυχισμένοι – μακάριοι μπορεί να είμαστε (και) εν ζωή, αρκεί να το πάρουμε απόφαση… αρκεί να επιλέξουμε να είμαστε ευτυχισμένοι!...

Τα υλικά αγαθά, η δόξα, η εξουσία, ο πλούτος, το χρήμα, δεν είναι, κατά τη γνώμη μου, “αναγκαία ή/και ικανή συνθήκη” για την ευτυχία. Θα θυμάστε, άλλωστε, πιστεύω, την κινέζικη παροιμία για το τι μπορεί να αγοράσει κανείς με το χρήμα και τι δεν μπορεί να αποκτήσει μ’ αυτό [Όσοι θέλουν, μπορούν να το θυμηθούν διαβάζοντας εδώ: http://eaglestefanos.blogspot.com/2009/01/blog-post_14.html (“Τί μπορείς και τί δεν μπορείς να αγοράσεις με το χρήμα”)].

Η Αγία Γραφή, στους προαναφερθέντες “Μακαρισμούς” της “Επί του Όρους Ομιλίας” του Ιησού Χριστού, προβάλλει – προτείνει κάποιες ιδιότητες που θα πρέπει να αποκτήσει και να έχει κάποιος άνθρωπος για να κερδίσει την μακαριότητα και δη (επιμένω!) όχι στην μέλλουσα ζωή, αλλά και [τουλάχιστον ως πρόγευση της μέλλουσας ζωής, κατά τους θεολόγους] ήδη στην παρούσα ζωή: Μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι, οι πενθούντες, οι πραείς, οι πεινώντες και διψώντες την δικαιοσύνη και οι καταδιωκόμενοι εξαιτίας αυτής, οι ελεήμονες, οι καθαροί τη καρδία, οι ειρηνοποιοί, οι πτωχοί, οι πεινώντες, οι κλαίοντες, οι δεινοπαθούντες εξαιτίας της αφοσίωσης στον Ιησού Χριστό…

Όποιοι τυχόν δεν συμφωνούν, εκ πεποιθήσεως ή διότι θεωρούν τα παραπάνω ξεπερασμένα ή ατελέσφορα ή διότι δεν θέλουν να αποκαλούνται και να θεωρούνται “Χριστανοί”, εξυπακούεται πως μπορούν ν’ αναζητήσουν την ευτυχία – μακαριότητα μέσω άλλων δρόμων…

…Ούτως ή άλλως κι αυτοί εκ των “Χριστιανών” που θεώρησαν ή θεωρούν τα παραπάνω ως χρυσούς κανόνες, “μαγικούς”, “τυπικούς” και μηχανιστικά απαρέγκλιτους, είναι βέβαιο πως επίσης δεν πρρόκειται να συναντήσουν την μακαριότητα, όσο κι αν τους ακολουθούν, ιδίως δε κατ’ επιλογήν και μεμονωμένα…

Η Ιστορία (και η εποχή μας!) είναι γεμάτη από Δασκάλους και δασκάλους, μύστες και μυστικιστές, γκουρού και γιόγκι, ιδρυτές θρησκειών και σεκτών ή κινημάτων, θεωρητικούς και φιλοσόφους, ψυχολόγους και ψυχαναλυτές, συγγραφείς και φλύαρους… και “ένα σωρό άλλους”, που έχουν προτείνει “ένα σωρό άλλους” (ή/και τους ίδιους, εν πολλοίς, με διαφορετικά λόγια) κανόνες και “οδηγίες” για το πώς μπορούμε να φθάσουμε στην ευτυχία που όλοι μας ποθούμε, δηλαδή, με άλλα λόγια, να φθάσουμε “στο νησί (ή στα νησιά) των Μακάρων”.

Θυμίζω ότι κατά τη Μυθολογία “αι Μακάρων νήσοι” ήταν “φανταστικαί νήσοι, ένθα μετέβαινον αι ψυχαί των ηρώων και άλλων επιφανών ανδρών” ή, κατ’ άλλη άποψη και εκδοχή, “τόπος των όλβιων ηρώων, οι οποίοι δεν αποθνήσκουν, αλλ’ εξακολουθούν να ζουν εις τας νήσους αυτάς” ή, πάλι, τα νησιά όπου έρχονται “άπαντες οι ζήσαντες ενάρετον βίον” κ.λπ. Ενώ, όμως, υπάρχουν αναφορές για τα νησιά αυτά σε πάμπολλους αρχαίους συγγραφείς, οι απόψεις περί αυτών διαφέρουν και ποικίλλουν. Όπως, αντίστοιχα, διαφέρουν οι απόψεις των μεταγενέστερων συγγραφέων, μελετητών, γεωγράφων κ.λπ., για το πού ακριβώς εντοπίζονται, γεωγραφικά [π.χ. Μαδέρα ή Κανάριοι νήσοι]. Υπάρχει μάλιστα και η άποψη [στον Ηρόδοτο] ότι δεν είναι νησί ή νησιά μέσα σε θάλασσα, αλλά “όασις θεσπεσία επί αιχμηροτάτης ξηράς… απέχουσα τραχείαν διαμέσου της της άμμου οδοιπορίαν επταήμερον από των Θηβών της Αιγύπτου, η ταυτότης της οποίας δεν εξηκριβώθη”…

Οι τόσες αναφορές, αλλά και οι διαφορετικές σχετικές απόψεις θα μπορούσαν, κάλλιστα, να θεωρηθούν ως ένδειξη των διαμετρικά αντίθετων και, πάντως, διαφορετικών απόψεων για το πού μπορούμε να βρούμε την ευτυχία…

Κι αν δεν γνωρίζουμε πού είναι η ευτυχία [:η/οι Μακάρων νήσος/νήσοι ή όαση…] πώς μπορούμε να φθάσουμε εκεί [διά θαλάσσης ή διά ξηράς;…] και με τι πυξίδα;…

…Ίσως μόνο “πετώντας” πάνω από ξηρές και θάλασσες…

[…θα σας πει κάποιο “πουλί” από αυτά που φτερουγίζουν στον ιστοχώρο….]

…ίσως μόνο έτσι θα μπορέσουμε, κάποτε, ν’ανακαλύψουμε τον τόπο των Μακάρων…

Υ.Γ.: Μακάρι!...

«Ανάρτηση για μία. Ή για καμία. Ή για όλους!...»

Στοιχείο της γυναικείας φύσης είν’ η θάλασσα… Ίσως γιατί οι γυναίκες καθοδηγούνται (ή παρασύρονται…) απ’ την καρδιά… Και η καρδιά είναι άστατη… Όπως η θάλασσα…

“Στοιχειό” της θάλασσας είναι μια γυναίκα… Για την ακρίβεια ένα πλάσμα παράξενο: Μισή γυναίκα κι από τη μέση και κάτω με πτερύγιο και ουρά… Δελφινοκόριτσο… Κανείς δεν θυμάται αν ήταν, κάποτε, πριν από χρόνια, σκέτο κορίτσι ή σκέτο δελφινάκι…

Ο θρύλος κι η παράδοση, πάντως, λέει, πως ήταν κάποτε πριγκιποπούλα… Αδελφή, λέει, του Μεγαλέξανδρου… Μα εγώ ψυχανεμίζομαι πως γεννήθηκε και μεγάλωσε σ’ ένα ψαροχώρι… κι η θάλασσα μαγεύτηκε από την ομορφιά της και την καλοσύνη της… και θέλησε να την μαγέψει, με τη σειρά της, να την κάνει δικιά της… μα ποτέ δεν το κατάφερε ολοκληρωτικά…

…Τώρα πια… (…κι αυτό το “τώρα” έχει σημασία…) είναι γοργόνα!...

Και, για να σας πω το μεγάλο μυστικό μου… για να είμαι απόλυτα ειλικρινής μαζί σας… δεν ξέρω αν είναι η θάλασσα αυτή που με μάγεψε και αποφάσισα να γίνω γλάρος, στη ζωή μου, ή είναι που θέλω να είμαι κοντά σ’ αυτό το πλάσμα… να βλέπω ετούτο το κορίτσι… να ξεδιψάω…

Την είχα πρωτοδεί να είναι ξαπλωμένη πάνω στην αμμουδιά, να είναι “έξω απ’ τα νερά της”, όπως λένε…

Την έχω δει πολλές φορές από τότε, να βγαίνει στην ακτή, να τρέχει στην ακρογιαλιά, να παίζει με το κύμα, να μαζεύει κοχύλια, φύκια και ιππόκαμπους και να στολίζει τα μαλλιά της… να μαζεύει πετρούλες… να τους δίνει ονόματα… κι ύστερα να τις μεταμορφώνει, ζωγραφίζοντάς τες, σε πρόσωπα, σε χαρακτήρες…

Την έχω δει να γράφει με το χέρι της στην άμμο:

«Αγάπησα τ….»

ή

«Αγαπώ τ….»

Τις βρίσκουν το πρωί ετούτες τις γραφές οι άνθρωποι της παραλίας, μισοσβησμένες απ’ το κύμα, και προσπαθούν να μαντέψουν ποιο είναι το όνομα που ακολουθεί, ποιος είναι ο ευτυχισμένος, ο μακάριος, που ’χει κερδίσει για πάντα την αγάπη της…

…Κι εγώ, ο γλάρος, που έχω τη δυνατότητα να την παρακολουθώ από ψηλά… εγώ που ξέρω τις συνήθειές της τις αγαπημένες… να βγαίνει, δηλαδή, στην παραλία, είτε με το σούρουπο, οπότε και δακρύζει μόνο που βλέπει τα χρώματα του δειλινού, είτε νωρίς το λυκαυγές, δηλαδή με το ξημέρωμα… εγώ που ξέρω πως είναι, για κάποιον ανεξήγητο ακόμα λόγο ιδιαίτερα δεμένη μ’ ένα αστεράκι που το λένε, ανάλογα, άλλοτε “Αποσπερίτη” κι άλλοτε “Αυγερινό”… εγώ, λοιπόν που, καθώς προείπα, την έχω παρακολουθήσει, ξέρω ποια είναι η συνέχεια της γραφής της:

“Αγάπησα…”

ή

“Αγαπώ…”

“…τον κόσμο όλο!”

“…τη ζωή!”

…Κι ύστερα δίνει μια βουτιά και χάνεται στη θάλασσα…

Την ξέρουν, την γνωρίζουν, όλοι οι καπεταναίοι, οι ψαράδες, οι θαλασσινοί! Την ξέρουν και την αγαπούν. Και όλοι, κατά βάθος, επιθυμούν το συναπάντημα μαζί της…

Μόνο οι νεώτεροι σαν κάπως να την περιφρονούν… Σα ν’ αδιαφορούν για την ύπαρξή της, για τις σκέψεις της, για τα όνειρά της, για τη διάθεσή της… “Μοντέρνοι μορφωμένοι άνθρωποι είμαστε”, λένε ή σκέφτονται, “σιγά μη δίνουμε πίστη και προσοχή σε μύθους και σε θρύλους… Σε παραμύθια… Σιγά μη φοβηθούμε δα τις διαθέσεις της… Λες και την έχουμε ανάγκη, στο ελάχιστο, μ’ ετούτα τα αβύθιστα πλοία, με τα σκαριά που κυβερνάμε…”

Γι’ αυτό δε δίνουν προσοχή, δε δείχνουν το κατάλληλο, το ανάλογο ενδιαφέρον: “Παραμύθια!” σου λένε… Γιατί κοιτάζουν μόνο τα ραντάρ τους τα υπερσύγχρονα… κι εκείνα “δεν την πιάνουν”…

Μα αν στέκονταν, όπως οι παλιοί θαλασσινοί, στη “βίγλα” [;] της γέφυρας του πλοίου, κι αν βύθιζαν το βλέμμα τους, μ’ όλη τη δύναμη, της καρδιάς τους πρώτα, στη θάλασσα, θα την αντίκριζαν κι αυτοί, το δίχως άλλο!... Κι αν έστηναν αυτί προσεχτικό, θα άκουγαν και το τραγούδι της, τραγούδι όχι “σειρηνικό” που μπορεί να οδηγήσει στην καταστροφή, μα νοσταλγικό κι ελπιδοφόρο, αγαπητικό κι αγαπημένο…

Οι καπεταναίοι κι οι θαλασσοπόροι οι παλαιότεροι διηγούνται, βέβαια, και κάτι άλλο ακόμη. Αυτό για το οποίο είναι γνωστή η γοργόνα ετούτη. Πως τους ρωτάει, λένε, καμιά φορά, ανάλογα με τη διάθεσή της, όταν δηλαδή έχει τη διάθεση να παίξει ετούτο το παιχνίδι: “Ζει ο βασιλιάς Αλέξανδρος;” Και πως, ανάλογα με την απάντηση, είτε αφήνει το πλοίο, ήρεμη, να συνεχίσει την πορεία του, όταν η απάντηση είναι καταφατική, είτε ταράζει τη θάλασσα κι αυτή η θαλασσοταραχή βουλιάζει το καράβι, όταν η απάντηση είναι αρνητική…

Μα εγώ που βλέπω από ψηλά… που διάβασα… που σκέφτηκα… που συλλογίστηκα… εγώ που είδα και που οίδα… “πολλών ανθρώπων άστεα”… μα και την ίδια…

…τώρα θα σας το αποκαλύψω το μεγάλο τούτο μυστικό…

…τώρα θα σας ερμηνεύσω ετούτο εδώ τον μύθο…

…που, όπως κάθε άλλος μύθος, είναι συμβολικός…

…και κρύβει μια μεγάλη αλήθεια…

…ή, ίσως σωστότερα, πολλές μεγάλες αλήθειες…

…σε πολλά και διαφορετικά επίπεδα…

…διότι έχει “πολλές αναγνώσεις” κάθε μύθος!...

…κι ανάλογα με τη σοφία και την ικανότητά μας, ανάλογα με τη μόρφωσή μας, του καθενός, και την πνευματικότητά μας, μπορούμε να κατανοήσουμε, ανάλογα...

Μια – δυό, λοιπόν, από τις τόσες ερμηνείες, θα σας δώσω παρακάτω…

Η πρώτη:

Θαλασσινοί, καπεταναίοι, καραβοκύρηδες είμαστε όλοι εμείς! Ο κάθε άνθρωπος χωριστά… Στο σκάφος της ύπαρξής του, της ζωής του… Στο μεγάλο ταξίδι, το ξεχωριστό, του καθενός μας, το μοναχικό, στη θάλασσα… Με μπουνάτσες, με μποφόρια, με γαλήνη και με φουρτούνες… Έτσι όπως κάθε ζωή!...

…Υπάρχουν στιγμές… είτε συχνά, είτε σπάνια… ανάλογα με τον χαρακτήρα τους καθενός μας, ανάλογα και με τις συνήθειές του… που βλέπει ο καθένας… που συναντά… βαθειά απ’ τη συνείδησή του ν’ αναδύεται η προσωπική τους καθενός μας η γοργόνα… κι ακούει τη φωνή της… τη φωνή της συνείδησής του (δηλαδή… τη δική της φωνή…) να τον ρωτά:

“Ζει και βασιλεύει, ακόμα, η αγάπη σου για τη ζωή; Ζει και βασιλεύει το όνειρό σου; Ζει και βασιλεύει ο σκοπός της ζωής σου, μέσα σου; Ζει και βασιλεύει η αγάπη σου για τους ανθρώπους;”….

Κι εσύ… και ο καθένας μας… καλείται να δώσει την απάντησή του… Κι απ’ την απάντηση εξαρτάται η συνέχεια… Διότι αν απαντήσεις καταφατικά, μπορείς και συνεχίζεις την πορεία… Αν, όμως, δώσεις αρνητική απάντηση, είσαι εσύ που δεν έχεις (πια) τη δύναμη, την ικανότητα, την εσωτερική γαλήνη, ν’ αντιμετωπίσεις την όποια δυσκολία, να χειριστείς το πηδάλιο… και, έτσι, αναπότρεπτα βουλιάζεις… Από δικό σου φταίξιμο κι ευθύνη… Και όχι διότι φταίει σ’ ετούτο η γοργόνα…

Προσωπικά έχω και μια δική μου, δεύτερη ερμηνεία, για τον μύθο:

Από καιρού εις καιρό, νιώθει την ανάγκη η γοργόνα, όπως και κάθε άνθρωπος άλλωστε, να μάθει απ’ το ταίρι του:

“Μ’ αγαπάς;… Ζει και βασιλεύει, ακόμα, η αγάπη σου για μένα;…”

“Ζει, αγάπη μου! Ζει και βασιλεύει!... Σ’ αγαπώ ακόμα… Όσο τίποτα και κανέναν… Κι αγαπώ όλο τον κόσμο, γιατί ζεις σ’ αυτόν κι εσύ!...”

Κι αυτό δεν είναι παραμύθι!....

Πανδώρας μύθος – Άλλη μια ανάγνωση & Μια άλλη ανάγνωση

Πανδώρα. Η προικισμένη με όλα τα δώρα.

Η Αφροδίτη της χάρισε, λέει, κάλλος. Ο Ερμής, λένε, την προίκισε με θάρρος και εξυπνάδα. Κι οι άλλοι (Ολύμπιοι) θεοί με άλλα θέλγητρα, προσόντα κι αρετές…

Ξαναδιαβάζω αυτό τον (γνωστό σε όλους μας) μύθο και… άθελά μου, μου έρχεται η σκέψη, πως θα μπορούσε κάλλιστα να είναι η Ελλάδα αυτή η Πανδώρα… Καθώς συνηθίζεται να γράφεται, η χώρα μας είναι “ευλογημένη απ’ τους θεούς”: Θέση εξαιρετική, κλίμα ήπιο, μεσογειακό, ομορφιές κάθε είδους και μορφής… Κι οι κάτοικοί της, κι αυτοί το ίδιο “ευλογημένοι”, το ίδιο προικισμένοι: Έξυπνοι, φιλότιμοι, ανοιχτόκαρδοι, δημιουργικοί, “έξω καρδιά”. Με έγνοια για τον συνάνθρωπο, με σεβασμό για τους ηλικιωμένους κ.λπ.

…Όλα αυτά στα χρόνια τα πανάρχαια, τα (σχεδόν) μυθικά, δηλαδή “παραμυθένια”…

[Είναι “πολύ καλά κι ιδανικά πλασμένα, για να είναι (ή να παραμείνουν…) αληθινά”…]

Ο μύθος, στη συνέχειά του, μιλά και για τα όσα εφιαλτικά ακολούθησαν [Χμ… η λέξη “εφιαλτικά” δεν είχε καν πλαστεί ακόμα τότε και, φυσικά, δεν είχε αυτό το νόημα που έχει σήμερα]. Αυτή η γυναίκα, λοιπόν, συνεχίζει ο μύθος, η Πανδώρα, η πρώτη γυναίκα επί της γης [το “η πρώτη γυναίκα επί της γης” θα μπορούσε, στην ανάγνωσή μας αυτή, να έχει έννοια ιεραρχική, να αναφέρεται δηλαδή στην πατρίδα μας, έτσι δεν είναι;…] προσφέρθηκε ως σύζυγος στον Επιμηθέα, παρότι ο σοφότερος αδελφός του, ο Προμηθέας, του ’χε συστήσει να μην δεχθεί κανένα τέτοιο ή άλλο δώρο. Μα… τέτοιο δώρο θα μπορούσε, άραγε, ποτέ να τ’ αρνηθεί κανείς;… [Σε τελική ανάλυση τι το κακό έχει, άραγε, μια τέτοια προικισμένη πατρίδα; Εδώ σαν κάπου να πάσχει, σκέφτομαι, ο παραλληλισμός και η νέα διάσταση της ανάγνωσης που επιχειρώ…]. Και, πολύ περισσότερο, πώς θα μπορούσε ο Επιμηθέας ν’ αρνηθεί ένα τέτοιο δώρο, μια τέτοια προσφορά, που εμείς ανέκαθεν, ως λαός, κωφεύαμε στις υποδείξεις, στις συμβουλές και στα κελεύσματα του (όποιου!) Προμηθέα, και πάντα είχαμε την προσωπικότητα και τον χαρακτήρα του Επιμηθέα… [Ακόμα και εγώ, που έρχομαι να γράψω σχετικά, το κάνω, δυστυχώς, ως Επι-μυθέας και όχι ως Προ-μυθέας….]

Ο μύθος καταλήγει, όπως ξέρετε, με τρόπο τραγικό [Xμ… κι αυτή η λέξη, “τραγικός”, εφευρέθηκε πολύ αργότερα, στους χρόνους τους ιστορικούς…]: Στο σπίτι του Επιμηθέα υπήρχε, επιμελώς σφραγισμένο, κουτί ή πίθος, που το άνοιγμά του ήταν αυστηρά απαγορευμένο σε όλους. Ο Έλληνας, όμως, ως γνωστό, “δεν υπομένει ζυγό στον τράχηλο” και φυσικά δεν ανέχεται και δεν υπακούει σε απαγορεύσεις [Ίσως αυτό το δώρο να μη βρέθηκε κανένας θεός να του το δώσει ή ο ίδιος να το απαρνήθηκε… για να κομπάζει πως, τάχα, είναι έτσι “ελεύθερος”!...] Πόσο δε μάλλον που πρόκειται για την Πανδώρα, που έχει και την “καπατσοσύνη” και την “τσαχπινιά” να παραβεί όλους τους κανόνες!... [Kαι να νομίζει πως το κάνει, μάλιστα, “χαριτωμένα”… (Μην τυχόν και δεν “παινέψουμε” τον Έλληνα τον καταφερτζή και κάθε έκφανση του χαρακτήρα του!...) Κάτι σαν τις… “βασίλισσες της μεσημεριανής τηλεοπτικής ζώνης”, δηλαδή, που νομίζουν ότι προσφέρουν κοινωνικό έργο, “ξεσκεπάζοντας κάθε τι” κι “αποκαλύπτοντας τα πάντα”…]. Ήταν κι η γυναικεία περιέργεια, βλέπεις, που συχνότατα ξεπερνά το μέτρο! [Διότι η περιέργεια ήταν κι αυτή, ανέκαθεν, ένα στοιχείο του χαρακτήρα του Έλληνα, που τον οδήγησε στο να μεγαλουργήσει, αργότερα, σε όλους τους τομείς: Επιστήμη, Τέχνη, Εξερευνήσεις, Εμπόριο, Φιλοσοφία. Μα όταν κι αυτή ξεπερνά το “μέτρο”, αυτό που αργότερα θα τονίσουν και θ’ αναδείξουν σε αρετή οι κλασικοί Έλληνες φιλόσοφοι, τότε “πανουργία και ου σοφία” αποδεικνύεται…].

Πώς, λοιπόν, ν’ αντισταθεί η Πανδώρα, στον πειρασμό να μάθει το περιεχόμενο του πίθου ή του κουτιού; Μόλις, λοιπόν, σήκωσε το πώμα, συνέβη ένα απ’ τα δύο [διότι, όπως θα ξέρετε ίσως, υπάρχουν δύο διαφορετικές, ως προς το σημείο αυτό, παραλλαγές του μύθου]: Είτε ξεχύθηκαν από μέσα όλα τα, άγνωστα ως τότε, δεινά του ανθρώπου, που απλώθηκαν ένα γύρο [:παραλλαγή του Ησίοδου], είτε ξεπήδησαν από μέσα όλα τ’ αγαθά [διότι αυτά, και όχι τα δεινά, υπήρχαν μέσα στο κουτί] κι αμέσως φτερούγισαν και χάθηκαν μακριά [όπως είναι η παραλλαγή των μεταγενέστερων αρχαίων συγγραφέων].

Διαλέξτε μία από τις δύο παραλλαγές και, αντίστοιχα, κάν’ τε τον παραλληλισμό που της ταιριάζει: Είτε γέμισε η Ελλάδα [ή, ορθότερα, οι Έλληνες…] όλα τα “κακά της μοίρας μας”, για τα οποία όλοι μας, λίγο –πολύ, καθημερινά παραπονούμαστε, είτε ξέμεινε η Ελλάδα [ή, αντίστοιχα, οι Έλληνες…] από κάθε τι θετικό κι επαινετό…

Από κάθε τι; Απ’ όλα; Χμμ! Όχι ακριβώς!... Πρόλαβε ευτυχώς, λέει ο μύθος, κι έκλεισε το καπάκι η Πανδώρα, κι έκλεισε μέσα στο κουτί, το τελευταίο που είχε μείνει μέσα απ’ το περιεχόμενό της: την Ελπίδα!

Μεγάλο δώρο, στ’ αλήθεια, ετούτη η Ελπίδα! Καλά που υπάρχει κι αυτή. Σπουδαίο δώρο από την [ή για την] Πανδώρα. Και για τους Έλληνες και την Ελλάδα… Τους σημερινούς Έλληνες και τη σημερινή Ελλάδα…

Μα για την ελπίδα θα τα πούμε κάποια άλλη φορά!

[Για την ώρα τελειώσαμε… “That’s all folks”, όπως τελειώνουν οι ταινίες!... Και, όπως συχνά επισημαίνουν, “όλα τα παραπάνω είναι φανταστικά, είναι μύθος, και καμιά σχέση δεν έχουν με την πραγματικότητα, με πρόσωπα και καταστάσεις”… Ή μήπως έχουν;…]