Περί της Ηθικής, της Ποινικής και της Πολιτικής διάστασης της ΕΥΘΥΝΗΣ

6.5.2010

Ένα από τα ρητά που μ’ έχει “σφραγίσει” για τα καλά, ήδη από την εφηβεία μου, είναι αυτό:

“Να αγαπάς την ευθύνη! Να λες: Εγώ θ’ αλλάξω τον κόσμο! Κι αν δεν αλλάξει ο κόσμος, την ευθύνη θα την φέρνω εγώ!...”

[Νομίζω, αν δεν λαθεύει η μνήμη μου, πως αποδίδεται στον Ναζίμ Χικμέτ. Μπορεί σ’ αυτόν, μπορεί και σ’ οποιονδήποτε άλλον. Μικρή σημασία έχει ποιος το είπε. Αξία και σημασία έχει αυτό που λέει!...]

Ευθύνη, λοιπόν!

Στην ύψιστη μορφή της: Την Ηθική διάσταση της Ευθύνης. Με την έννοια ότι πράττουμε, ως ελεύθερα βουλόμενοι άνθρωποι, κι αναλαμβάνουμε αυτή την ευθύνη των πράξεών μας [ή/και της απραξίας μας!...] και τις όποιες συνέπειες των πράξεών μας [ή/και της απραξίας μας, επαναλαμβάνω και τονίζω…] αυτών. “Αντρίκια” ή “παλικαρίσια”, όπως λέγαμε, όπως νιώθαμε, όπως γαλουχηθήκαμε…

Στην πορεία, στην καθημερινότητά μας, όμως, ήρθα και ήρθαμε σε (περισσότερη) επαφή με τη λεγόμενη “Ποινική Ευθύνη”. Που, καλώς ή κακώς, την έχει ανάγκη η Κοινωνία (μας). Εάν και εφόσον θέλει να ευ-νομείται και να ευ-ημερεί…

[Παρότι έχω να πω και να γράψω πολύ περισσότερα επ’ αυτών, δεν θέλω να μακρηγορήσω και, συνεπώς, εστιάζω κατ’ ευθείαν στον βασικό σημερινό στόχο μου:]

Η χώρα μας, τουλάχιστον εσχάτως, κάθε άλλο παρά ευημερεί.

Κι ο λόγος είναι (για ν’ ακολουθήσουμε αντίστροφη πορεία, σε όσα αμέσως παραπάνω έγραψα) πως εδώ και χρόνια πολλά δεν ευνομείται!

Κι αυτό διότι χάθηκε / χάσαμε, αρχικά μεν την ηθική διάσταση της Ευθύνης, στη συνέχεια δε (και ως αποτέλεσμα αυτού…) και την ποινική έκφανση της ευθύνης!...

Στη θέση της, κάποιοι καλοθελητές πολιτικάντηδες, κάποιοι ταχυδακτυλουργοί –δημαγωγοί ή κάποια “λαμόγια”, έβαλαν, λέει, άδειο πουκάμισο, ουσιαστικά, την έννοια της “πολιτικής ευθύνης”…

Να σας θυμίσω, βιαστικά κι επί τροχάδην, πώς προέκυψε η “ταχυδακτυλουργική” αντικατάσταση της ουσιαστικής έννοιας της ευθύνης με το “κούφιο” υποκατάστατό της;

“Δεν υπάρχουν θεσμοί!...” είπε κάποτε ο “Μέγας Μάγος” της Φυλής και της Αγέλης, ο Πολιτικός – Δημαγωγός. “Μόνος θεσμός είναι ο λαός!” μας πέταξε την καραμέλα, συνεχίζοντας τη φράση του… Κι ήταν η καραμέλα γλυκιά, πανάθεμά της! [“πανάγκασμά της”, που θα ’λεγε, νησιώτικα, μια φίλη μου αγαπημένη…]. Γλυκιά σαν κολακεία [εκεί στόχευε, άλλωστε, στο να μας κολακεύσει!...]. Γλυκιά σαν φρούτο της χώρας των λωτοφάγων, που μας έκλεψε την μνήμη και την κρίση… Και την “γλύψαμε” για τα καλά [όπως μας είχε “γλύψει”, με την κολακεία του, ο δημαγωγός πολιτικός…]. Και “την πατήσαμε”!...

Και έτσι, από τότε, ο κάθε λαμογιο-πολιτικός, άπαξ και κατάφερνε να ξεγελάσει τον λαό, τον ευκολόπιστο, και να επανεκλεγεί, ήταν σαν να έβγαινε, άσπιλος και εξαγνισμένος, από την κολυμβήθρα του Σιλωάμ!...

Και καταλήξαμε έτσι να πιστέψουμε, όλοι, τόσον εκείνοι (:οι πολιτικοί) όσο κι εμείς (:οι πολίτες), πως η υπέρτατη Τιμωρία για κάποιον πολιτικό είναι το να μην έχει αξίωμα ή/και το να μην επανεκλεγεί…

…Κι ύστερα, από “Υπέρτατη Τιμωρία” έγινε, ουσιαστικά, “η μόνη τιμωρία”!...

[“Σε τελική ανάλυση”, κατά το κοινώς λεγόμενο, “σκασίλα του”, του λαμογιού, αν δεν επανεκλεγεί ή αν δεν πάρει και πάλι αξίωμα, αν είχε ήδη καταφέρει να κερδίσει “ένα σκασμό” οφέλη!...]

“Πολιτική Τιμωρία”, λοιπόν…

…και, αντίστοιχα, “Πολιτική Ευθύνη”…

Η πιο “ξεφτιλισμένη”, κυριολεκτικά, και ουσιαστικά τελείως κενή περιεχομένου, έννοια ευθύνης!

“Αναλαμβάνω την πολιτική ευθύνη”, σου λέει ο “πάσα είς” πολιτικός, “με στόμφο χιλίων καρδιναλίων” ή και Πάπα, και μάλιστα [παγκόσμια πρωτοτυπία και ετούτη, στην Ελλάδα!...] ούτε καν παραιτείται!... Τόσο καλά!...

Ο e-φίλος ο Γεράσιμος, blogger του ιστολογίου “Memoryland”, έθιξε και αυτός, πρόσφατα, το θέμα και μάλιστα δύο φορές, γράφοντας για την “Ώρα ανευθυνότητας” (http://gerasimos-memoryland.blogspot.com/2010/05/blog-post_06.html) αλλά και “Όχι άλλη “πολιτική ευθύνη” (http://gerasimos-memoryland.blogspot.com/2010/04/blog-post_29.html). Σε αυτή τη δεύτερη ανάρτηση επισημαίνει, πολύ εύστοχα κατά τη γνώμη μου, πως το ίδιο “ανώδυνα” ανέλαβαν, πρόσφατα, την “πολιτική ευθύνη” των πράξεών τους και οι συλληφθέντες για τρομοκρατικές ενέργειες.

Γι’ αυτό προτείνω, ορθά – κοφτά:

Φτύστε αυτή την άγευστη πια τσίχλα της “Πολιτικής ευθύνης”.

[Είναι άλλωστε και κακόγουστο να την μασάμε… μα και χαζό για εμάς που λέμε και καυχιόμαστε πως, τάχα, “δεν μασάμε”!...]

Επαναφέρετε, επειγόντως, στο πολιτικό προσκήνιο και την Ποινική ευθύνη!

Και πάμε, όλοι μαζί, ν’ αναζητήσουμε, πάλι, την αρχετυπική έννοια της Ευθύνης, την Ηθική!...

[Προτείνω και πάλι, σχετικώς, την ανάρτηση “Περί Ηθικής (κατά τον Ε. Παπανούτσο”, στο άλλο μου ιστολόγιο, το Eagle, με αποσπάσματα από το βιβλίο “Ο νόμος και η αρετή”, εδώ: http://eaglestefanos.blogspot.com/2009/12/blog-post.html]

«Περί άμεσης δημοκρατίας και περί σύγχρονης κοινοβουλευτικής “δημοκρατίας”»

[Και το κείμενο της ανάρτησής μου αυτής, όπως και των δύο προηγούμενων (των οποίων, άλλωστε, αποτελεί συνέχεια), γράφτηκε προ αρκετών ημερών και συγκεκριμένα στις 14.3.2010]:

«Περί άμεσης δημοκρατίας και περί σύγχρονης κοινοβουλευτικής “δημοκρατίας”»

[Συνέχεια εκ του προηγουμένου…]:

…Στην άμεση δημοκρατία της αρχαίας Αθήνας και ίσως στον Κορνήλιο Καστοριάδη θα επανέλθω εν καιρώ…

Για την ώρα επανέρχομαι στη σύγχρονη πραγματικότητα:

Έγραφα παραπάνω πως καλώς ή κακώς έχουμε πειστεί και έχουμε αποδεχθεί ότι η μόνη πρακτικά εφαρμόσιμη μορφή δημοκρατίας είναι η κοινοβουλευτική. Και μάλιστα “το γράψαμε φαρδιά –πλατιά” στο πρώτο άρθρο του Συντάγματός μας, για να το κατοχυρώσουμε. Και τότε μεν, το 1975, είχε νόημα και ήταν απαραίτητο να το κάνουμε, για να αποφύγουμε επίφοβα (ή “φοβιστικά”;) “πισωγυρίσματα”. Αναρωτιέμαι, όμως, εάν, κάποια στιγμή, προχωρήσουμε ακόμα περισσότερο και θελήσει ο “κυρίαρχος λαός” να επιλέξει, ελεύθερα και δημοκρατικά, μια δημοκρατία άμεση, πώς θα μπορέσει, άραγε, να το κάνει; Θα πρέπει να επαναστατήσει εναντίον του ιδίου του Συντάγματος, τη διαφύλαξη του οποίου έχει ταχθεί ο ίδιος να διαφυλάττει, αλλά πλέον θα θεωρεί ότι είναι αρτηριοσκληρωτικό;

Το ερώτημα είναι περισσότερο για εξειδικευμένους επιστήμονες, για τους συνταγματολόγους… Ας το αφήσουμε, λοιπόν, κι αυτό, τουλάχιστον για την ώρα…

Το Σύνταγμά μας, όμως, έχει και μια άλλη διάταξη, που λέει ότι ο αριθμός των βουλευτών είναι μεταξύ 200 και 300. Ο απλός (και όχι ο συνταγματικός) νομοθέτης όρισε ότι οι βουλευτές είναι 300. Γιατί, Κύριοι βουλευτές και νομοθέτες; Επειδή έτσι μπορείτε να “βολεύεσθε” περισσότεροι;

[Δεν γράφω περισσότερα, διότι στο ζήτημα σκέπτομαι και θέλω να επανέλθω με ειδική ανάρτηση – “πολιτικο-ιδεολογικο-οικονομική πλατφόρμα”!....]

Λοιπόν… ας “το τρέξω” λίγο και “ας το μαζέψω”, δηλαδή ας συνοψίσω:

Ιδού, εν ολίγοις, ποια είναι η σύγχρονη κοινοβουλευτική δημοκρατία μας, στην πράξη:

Μας είναι απαραίτητοι επαγγελματίες πολιτικοί –βουλευτές.

Μας είναι απαραίτητοι τριακόσιοι βουλευτές!

Και ο αριθμός αυτός, των τριακοσίων, μας είναι επιβεβλημένοι απ’ τους ίδιους!

“Μόνοι τους κερνούν και μόνοι τους πίνουν”!...

Ουσιαστικά ανεξέλεγκτοι!

Και δεν είναι, φυσικά, ούτε η πρώτη, αλλά ούτε και η τελευταία φορά.

Μόνοι τους ψήφισαν και τροποποιούν κατά βούληση (“κατά το δοκούν”…) τον νόμο περί ευθύνης υπουργών…

Για να παραμένουν ανεξέλεγκτοι!...

Ως “συντεχνία” καταψηφίζουν κάθε αίτημα ποινικής δίωξης που αφορά στους ίδιους, ακόμα κι αν σχετίζεται με πράξεις άσχετες με τα βουλευτικά τους καθήκοντα!

[Διαβάστε σχετικώς και το ακόλουθο: http://elawyer.blogspot.com/2010/02/e.html]

Ψηφίζουν αυξήσεις, επιδόματα, απαλλαγές για τους εαυτούς τους…

[…βρίσκοντας, εδώ, “αγαστούς συνεργάτες” τους, τους δικαστές… (Διαβάστε, επ’ ευκαιρία, το εξής: http://anatropi.pblogs.gr/2010/05/boyleftes-kai-dikastikoi-oi-monadikoi-kladoi-poy-ekdidoyn-apofas.html)]

…την ίδια ώρα που απαιτούν θυσίες και ψηφίζουν (αυτοί οι ίδιοι!...) περικοπές για όλους τους υπόλοιπους, λόγω της οικονομικής κατάστασης (στην οποία περιήλθαμε, εν πολλοίς αν όχι κατά βάση, από τις ενέργειες αυτών των ίδιων!...)

Τέλος!

(Τέλος; Αυτό δεν είναι παρά μόνο η αρχή…)

Τις λες; Συνεχίζουμε σκεπτόμενοι και συζητώντας και το “τί είναι η δημοκρατία;”

[Και το κείμενο της ανάρτησής μου αυτής, όπως και αυτό της προηγουμένης (της οποίας, άλλωστε, αποτελεί συνέχεια), γράφτηκε προ αρκετών ημερών και συγκεκριμένα στις 14.3.2010]:

Τις λες; Συνεχίζουμε σκεπτόμενοι και συζητώντας και το “τί είναι η δημοκρατία;”

[Συνέχεια εκ του προηγουμένου…]:

Γράφοντας, παραπάνω, σχετικά με την ψευδεπίγραφη δημοκρατία, θυμήθηκα (και σας θυμίζω) τον πολύ έξυπνο (για το μήνυμα που θέλει να περάσει) ορισμό της δημοκρατίας:

“Δημοκρατία είναι το να ψηφίζουν όλοι, τρεις λύκοι κι ένα πρόβατο, για το ποια (απ’ τα τέσσερα αυτά ζώα) θα φαγωθεί απ’ τα υπόλοιπα”!...

Χονδροειδές; Ίσως! [Γι’ αυτό υπάρχει και το σύγχρονο marketing, για να μας τα παρουσιάζει διαφορετικά…]

…Για σκέψου: Ποια είναι, στην ουσία, η σύγχρονη πραγματικότητα της υφιστάμενης δημοκρατίας μας [τρομάρα μας!...] που όλοι μας αποδεχόμαστε και ανεχόμαστε:

Οι πολλοί ψηφίζουμε κάθε τέσσερα (ή/και λιγότερα) χρόνια, αυτούς που θέλουμε να μας (τα) φάνε!...

Τα εκατομμύρια των προβάτων – ψηφοφόρων ψηφίζουμε – επιλέγουμε [όχι παίζουμε!...] από έναν περιορισμένο αριθμό λύκων, ποιους θέλουμε να μας… διαφεντέψουν!...

[Καλά, καλά!... Αντιλαμβάνομαι ότι έχετε πάμπολλες αντιρρήσεις, όπως κι εγώ ο ίδιος, άλλωστε, αλλά θα τις συζητήσουμε στη συνέχεια…]

“Δεν είναι όλοι οι πολιτικοί ίδιοι”, θα μου πείτε.

Τι μου θύμισε αυτό; Α, ναι! Θυμήθηκα:

“Δεν είμαστε όλοι οι πολιτικοί ίδιοι”, ακούω κάθε τόσο από όλους [Ναι! Από όλους, ανεξαιρέτως!...] τους πολιτικούς.

Τι (άλλο) μου θύμισε αυτό;

Εκείνο το ανέκδοτο που λέει πως “το 99% των δικηγόρων δίνει, δυστυχώς, κακό όνομα και στους υπόλοιπους”!...

Αυτό ακριβώς ισχύει και για τους πολιτικούς: “Το 99% των πολιτικών δίνει, δυστυχώς, κακό όνομα και στους υπόλοιπους”.

Όχι βέβαια! Και βέβαια δεν είναι όλοι οι πολιτικοί ίδιοι. Αλλά φοβούμαι πως τελικά γίνονται ίδιοι! Αν θέλουν να παραμείνουν στην πολιτική ή να αναδειχθούν, το όλο “σύστημα” τους αναγκάζει να γίνουν… Διαφορετικά δεν τους παρέχεται βήμα ν’ ακουστούν, αποκλείονται από τα ΜΜΕ και από τα όργανα του κόμματος, προκαλούν τη δυσμένεια του αρχηγού και των περί αυτόν, δεν περιλαμβάνονται ξανά στα ψηφοδέλτια ή τις λίστες των (επόμενων) εκλογών, δεν βρίσκουν χρηματοδότες…

Σας το είπα ήδη: Είναι μεγάλη και βαθιά η παγίδα στην οποία έχουμε πέσει!... Και την σκάψαμε οι ίδιοι, με τα χεράκια μας… “Βγάλαμε τα ματάκια μας”!... Εμείς οι πολίτες, μόνοι μας!...

Κι απέναντί μας οι πολιτικοί… Που ο καθένας τους “μας κοιτάζει θαρρετά στα μάτια”, κατά πως λέει [και θέλει να μας υπνωτίσει…], “μας μιλάει με ειλικρίνεια, στη γλώσσα μας”, όπως συμπληρώνει, “γιατί είμαι ένας από σας”, όπως μας λέει για “φινάλε γκράντε”!... Επισημαίνοντας έτσι, ίσως, από άλλη οπτική γωνία, βεβαίως, εκεί που πιθανόν να βρίσκεται το πρόβλημα: Ότι είτε είμαστε ίδιοι, είτε θέλουμε να του μοιάσουμε, με την κακή έννοια πάντα, δηλαδή σ’ αυτά που δεν θα έπρεπε να θέλουμε να του μοιάσουμε…

Οι πολιτικοί μας έχουν πείσει (και ίσως να το έχουν πιστέψει και οι ίδιοι!...) ότι είναι οι κατάλληλοι, οι “ειδικοί” για να αναλάβουν τις τύχες μας, να τους αναθέσουμε τα προβλήματά μας και να μας βρουν και να μας δώσουν λύσεις. Από πού πηγάζει η εξειδίκευσή τους και η καταλληλότητά τους, άραγε; Από το ότι γεννήθηκαν στο κατάλληλο οικογενειακό περιβάλλον (όπως παλαιότερα οι κληρονομικοί βασιλείς… έτσι και τώρα πολλοί περισσότεροι κληρονομικοί βουλευτές ή πολιτευτές…) ή ανατράφηκαν στο αντιστοίχως κατάλληλο περιβάλλον κάποιων κολεγίων ή πανεπιστημίων ή… οιονεί εργαστηριακών δοκιμαστικών σωλήνων; [Διότι, βεβαίως, είναι γνωστό “τοις πάσι”, ότι πάμπολλοι αυτών είναι άεργοι ή ανεπάγγελτοι ή με επιδόσεις κάτω του μετρίου στα επαγγέλματά τους…]

Και αυτοί μεν έχουν προσωπικό συμφέρον να θέλουν να μας πείσουν για την “αναγκαιότητά” τους… Εμείς, όμως, γιατί έχουμε συμφέρον να πεισθούμε;… Αναμφίβολα δεν είναι προς το συμφέρον μας! Αλλά είναι, ίσως, η ανθρώπινη ροπή προς την αδράνειά μας, προς την μαλθακότητα. Αντί να πράττουμε, αντί δηλαδή να είμαστε δραστήριοι και ενεργοί πολίτες, να “αναθέτουμε” σε κάποιους άλλους να ενεργούν “ανθ’ ημών”…

Θυμίζω σε όλους σας, αυτό που γνωρίζουμε πολύ καλά όλοι μας αλλά το ξεχνάμε, πως δηλαδή η αρχαία αθηναϊκή δημοκρατία δεν ήταν αντιπροσωπευτική, αλλά άμεση. Και είχαν ένα σωρό άλλους δημοκρατικούς θεσμούς και “δικλείδες ασφαλείας” που έχουμε ξεχάσει. Ίσως διότι μας “βολεύει” να τα έχουμε ξεχάσει… [Αποκαλούμε “βολευτές” τους βουλευτές, αλλά νομίζω πως έχουμε “βολευτεί” κι εμείς στην υπάρχουσα κατάσταση!...] Και ο Κορνήλιος Καστοριάδης, του οποίου τον θάνατο θρηνήσαμε πρόσφατα [Αλήθεια, ξέρουμε γιατί; Αλήθεια, ξέραμε τι είχε πει;], προσπάθησε μεν να μας διαφωτίσει, αλλά τον νιώθαμε, ίσως, πολύ μεγάλο και πολύ μακρινό ή/και ουτοπικό για να τον μελετήσουμε…

[Συνεχίζεται….]

Περί Πολιτικής και πολιτικών, στην Ελλάδα. Και περί κομμάτων

… «Εξόριστε ποιητή, στον αιώνα σου, λέγε τι βλέπεις»…
…στον αιώνα μας…
Βλέπω ανθρώπους που νοιάζονται για το καλύτερο, να φροντίζουν μόνο για τα του οίκου τους…
…Στους χειρότερους εφιάλτες μου…
…που αργά ή γρήγορα μπορεί να γίνουν και δικοί τους εφιάλτες…
Διότι, επίτρεψέ μου να στο πω, κοιμούνται!
Ήσυχα και μακάρια!... […κι όταν ξυπνήσουν μπορεί να είναι αργά…]
…Θεωρώντας, οι ανόητοι, πως κάνουν το καλύτερο για τους ίδιους και τις οικογένειές τους.
«Νοιάζονται για την πάρτη τους» θα έλεγα…
Ίσως να τους αδικώ μ’ ετούτη την υπερβολή. Νοιάζονται για μια καλύτερη κοινωνία, προσπαθώντας ν’ αλλάξουν προς το καλύτερο αυτό που τους δόθηκε, αυτό που τους αναλογεί, τον εαυτό τους και τον περίγυρό τους, το «δομικό υλικό» της κοινωνίας, την οικογένειά τους, ελπίζοντας πως έτσι θα φτιαχτεί κι η κοινωνία ολόκληρη…
Δεν έχουν άδικο ως προς αυτό! Τους μέμφομαι, όμως, γιατί κάνουν μόνο αυτό!...
Κι είναι αυτή τους η συμπεριφορά, το δίχως άλλο, ανοησία…
Τους αδικώ;
Γιατί; Εσείς πώς θ’ αποκαλούσατε και πώς θα χαρακτηρίζατε αν βλέπατε κάποιον να θέλει [διότι ως προς αυτό τον επαινώ…] να πάει μπροστά, να ξεφύγει από τη στασιμότητα ή από τη δίνη της εποχής [ανάλογα με το πώς θα το δείτε, ανάλογα με το ποια από τις δύο παρομοιώσεις θα διαλέξετε…] κωπηλατώντας «μονόπατα», μόνο με το ένα κουπί της βάρκας του;
[«Άλλος για τη βάρκα μας;»!...]
Θα τον καμάρωνες και θα τον επαινούσες, άραγε, βλέποντας το λογικά αυτονόητο; Τη βάρκα να γυρίζει γύρω από τον εαυτό της;!...
…Ή θα έλεγες πως «κάνει μια τρύπα στο νερό» ;…
Στο είπα και προηγουμένως: Αναγνωρίζω σε όλους αυτούς τους ανθρώπους τόσο τις καλές προθέσεις [:όχι μόνο ν’ αποφύγουν, αναλόγως, τη στασιμότητα ή το ναυάγιο, αλλά και να πάνε τη βάρκα τους, την ύπαρξή τους και την οικογένειά τους ή/και την κοινωνία λίγο πιο μπροστά...], όσο και την προσπάθεια [:πως κωπηλατούν σκληρά να το πετύχουν…], μα τους μέμφομαι και τους κατηγορώ για ανοησία, για έλλειψη ικανότητας ν’ αντιληφθούν το ανούσιο της μονομερούς προσπάθειάς τους…

Χρειάζεται, φίλοι μου, θαρρώ, και δεύτερο κουπί…
Χωρίς ν’ αφήσετε το πρώτο…
Μα εξίσου να κωπηλατείτε και με τα δυό!...
«Και τούτο ποιείν, κακείνο μη αφιέναι»!...
Τι εννοώ και ποιο είναι το δεύτερο κουπί;
Εκτός από τον εαυτό μας και «τα του οίκου μας», να νοιαστούμε, εξίσου και παράλληλα, και για την κοινωνία!
[Διότι εκ του «ιδιωτεύω» προέκυψε, θαρρώ, το σύγχρονο αγγλικό «idiot», που σημαίνει ανόητος, βλάκας… Όπερ έδει δείξαι!...]
Ποικιλοτρόπως και σε πολλά επίπεδα…

Δεν μπορεί «άλλος μεν να μεθά κι άλλος να διψάει»…
Δεν ωφελεί [κανέναν απ’ τους δύό!] «άλλος μεν να γλεντά κι άλλος να πενθεί»!...
Θυμάσαι το ρητό, την παροιμία των αρχαίων «των οικιών ημών εμπιμπραμένων ημείς άδομεν»;…
[«Φωτιά στα μπατζάκια μας»!...]
Και μη μου πεις πως η δική σου η οικία δεν καίγεται. Και πως, γι’ αυτό τον λόγο, δεν έχεις λόγο να ανησυχείς, αλλά μάλιστα μπορείς και να τραγουδάς…
[…διότι τότε θα σου πω, σκληρά –το δίχως άλλο-, πως πρέπει να ανησυχείς για το μυαλό σου… ή/και, υπό άλλη οπτική, και για την καρδιά σου…]
…Αργά ή γρήγορα θα φτάσει και σε σένα η «φωτιά»…

Πρόσεξες το παραπάνω ρητό; Ήταν σε πρόσωπο πρώτο πληθυντικό: «Των οικιών ημών εμπιμπραμένων ημείς άδομεν»!
Την είχαν αυτή τη… «συνήθεια», αυτή την οπτική των πραγμάτων, αυτή την εξυπνάδα, οι αρχαίοι ημών πρόγονοι: Να χρησιμοποιούν το «εμείς» αντί του «εγώ»!... Σοφοί γαρ!
[Εκτός κι αν δεν συμφωνείς… οπότε να το ξανασυζητήσουμε… σε άλλη βάση… με άλλη αφετηρία…]

Θυμάσαι, άραγε, τι σου κληρονόμησαν, σύγχρονε Έλληνα;…
…και σύγχρονε Ευρωπαίε;… και σύγχρονε Δυτικέ άνθρωπε;…
[…Δεν λέω απ’ όλα εκείνα που σου κληρονόμησαν τι «σώζεται» πια, τι δεν ξεπούλησες στο όνομα των καιρών…]
Θυμάσαι, λοιπόν, ή να οργανώσουμε [σύγχρονος άνθρωπος εσύ, του μάρκετινγκ, του μάνατζμεντ και των εταιρικών συσκέψεων, το ξέρεις, δίχως άλλο…] ένα σχετικό “brain storming”: Λογική… Φιλοσοφία… Δημοκρατία… Πολιτική… Πολίτης…
…Ας σταματήσω μόνο σε αυτά, τουλάχιστον για την ώρα, που είναι χρήσιμα και απαραίτητα για την παρούσα τη συζήτησή μας…
[Μην πάθεις δα και κανένα “overdose”, από υπέρμετρη δόση «προγονοπληξίας»!...]

Η αρχαία Ελλάδα, λοιπόν, και δη είτε ως αρχαία Αθήνα, είτε ως αρχαία Σπάρτη, μας έδωσε…
[…και μην κοιτάς… να μη το συζητήσουμε τώρα… που εμείς όλα αυτά, τα χρήσιμα, τα ωφέλιμα, τα αναγκαία, τα κάναμε είδη «μουσειακά», απομονωμένα απ’ τη ζωή μας και την καθημερινότητά μας, ή τα κλειδώσαμε μέσα σε βιβλιοθήκες, για να ’χουν πρόσβαση σ’ αυτά μόνο οι «φιλολογούντες»…]

…μας έδωσε, λοιπόν, τόσο τα υλικά, όσο και τη συνταγή:
Προσωπική και οικογενειακή, πνευματική και οικονομική και κάθε είδους ανάπτυξη και πρόοδος δεν νοούνται ανεξάρτητα, αλλά αδιάσπαστα συνυφασμένες με την έννοια του «πολίτη», ενταγμένες μέσα και προς όφελος (και) της Πολιτείας, ως Πολιτική!
Αυτό ήταν, αυτό είναι Πολιτική.
Να νοιάζεσαι, να ενδιαφέρεσαι, να ασχολείσαι με την Πόλη, την Πολιτεία…
…και με το Πολίτευμα.
Το οποίο πολίτευμα λέγεται, θυμίζω, Δημοκρατία.
Πραγματική Δημοκρατία…
Όχι αυτό το κακέκτυπο υποκατάστατο που έχουμε σήμερα.
Διότι, κατά τη γνώμη μου, ως Δημοκρατία νοείται η Άμεση Δημοκρατία! Η συμμετοχική!
Αυτή και μόνο αποδεικνύει το άμεσο και ενεργό ενδιαφέρον του κάθε πολίτη για την Πολιτεία και το Πολίτευμα.
Όταν με κάτι δεν ενδιαφέρεσαι να ασχοληθείς προσωπικά… το αναθέτεις!...
[Για σκέψου! Αυτό δεν γίνεται, πράγματι, παντού; Δεν είναι γενικής εφαρμογής κανόνας;…]
…Αυτό, φοβούμαι, πως έγινε και με το Πολίτευμά μας, με τη Δημοκρατία μας: Την «αναθέσαμε» σε κάποιους…
Επειδή, ίσως, η καθημερινή και συνεχής ενασχόλησή μας με τα κοινά, σημαίνει, προεχόντως, ευθύνη και συνεχή καθημερινό μόχθο [:για έγκυρη και πολύπλευρη ενημέρωση, για σφαιρική μόρφωση επί παντός του επιστητού κ.λπ.] και δράση και θυσίες… βρήκαμε την εύκολη λύση να την αναθέσουμε στους «ειδικούς»…
…Ή αυτούς που μας εμφανίστηκαν και μας εμφανίζονται ως «ειδικοί»…
Εσχάτως και «κληρονομικώ δικαιώματι»…
[Το πολίτευμα της Ελλάδας θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί «οικογενειακή -κληρονομική κοινο-βολευτική δημοκρατία»…]

Οι πολιτικοί μας!...
…που είναι ουσιαστικά, δυστυχώς για μας, και το ψυχολογικό «άλλοθί» μας για τη δική μας ανευθυνότητα να ασχοληθούμε, συνεχώς και καθημερινά, με τα κοινά…
«Επαγγελματίες πολιτικοί»!...
Να το άκουγαν αυτό οι αρχαίοι ημών πρόγονοι!...
…σίγουρα θα το θεωρούσαν ως «το πιο σύντομο ανέκδοτο»…
[…κι ας είναι μια διαρκής, ήδη παγιωμένη, πραγματικότητα…]
Κι ίσως και το πιο κακόγουστο ανέκδοτο…
Γι’ αυτό δεν ξέρω αν θα γελούσαν…
…ή θα έβαζαν τα κλάματα…
[…κωμωδία ή τραγωδία;…]
…για την κατάντια…
…της Δημοκρατίας που μας κληρονόμησαν…
Εκείνοι, τότε, για ν’ αποφύγουν τέτοιες στρεβλώσεις [και τα λογικά αναγκαία αποτελέσματά τους…] είχαν προβλέψει, μεταξύ άλλων, και τον θεσμό του εξοστρακισμού, της εξορίας…
Σήμερα, μπροστά σ’ αυτή τη θλιβερή κατάσταση…
…ίσως να επέλεγαν να αυτοεξοριστούν…
…αν δεν είχαν προλάβει να τους εξορίσουν [πονηροί γαρ!] οι σύγχρονοι πολιτικοί…
…από την ουσιαστική μόρφωσή μας…
…από την Παιδεία μας!...

…Ή αν δεν είχαν φροντίσει ακόμη, ύπουλα ή ανόητα, να διαστρεβλώσουν και να γελοιοποιήσουν την Πολιτική, έτσι που να είναι δύσμορφη και μη αρεστή για τους πολλούς…
Πώς τα κατάφεραν;
Την «κομμάτιασαν»… κομματίζοντάς την!...
Εξισώνοντας την μεγάλη και σπουδαία ιδέα της Πολιτικής, με το μικρόψυχο και ασήμαντο [ιδίως όπως έχει καταντήσει…] φαινόμενο [ή θεσμό] των κομμάτων.
[Το «θεσμός» το προσθέτουμε για κύρος!...]
Κι εμφανίζοντας Πολιτική και κόμματα ως ίσα, ισότιμα ή/και ταυτόσημα, συνώνυμα…
Και εισάγοντας αυτού του είδους την κομματική μικρο-πολιτική [δηλαδή την διαιρεμένη και πολυκερματισμένη πολιτική, την πολιτική του «διαίρει και βασίλευε» τους πολίτες…] παντού!...
Στα Πανεπιστήμια, για παράδειγμα...
[Για το θέμα της κομματικοποίησης στα Πανεπιστήμια, όπως έχω επισήμανα και στην προηγούμενη ανάρτησή μου, έγραψε ένα πολύ ενδιαφέρον κείμενο, σχετικά πρόσφατα, ο Γεράσιμος, στο ιστολόγιό του «Memoryland», επιγράφοντάς το «Μικροπωλητές ιδεών». Αν θέλετε, διαβάστε το εδώ: http://gerasimos-memoryland.blogspot.com/2008/05/blog-post_3392.html]
…αλλά και πιο πριν: Ακόμα και στα σχολεία!...
[…να «συνηθίσει» από νωρίς ο οργανισμός μας… μην τυχόν και πάρει τον δρόμο τον σωστό… μη τυχόν προλάβει κι αρχίσει να σκέφτεται… να γίνει απευθείας «οπαδός»… πριν προλάβει να γίνει «πολίτης»!...]
…Και στον συνδικαλισμό!...
…Και στο κράτος!...
[…Που υπάρχει, υποτίθεται, για όλους, για το κοινό καλό!...]
Δεν ξέρω αν αυτή η ελληνική πραγματικότητα είναι παγκοσμίως μοναδική. Δεν έχω τη γνώση και τα στοιχεία…. Ξέρω, όμως, πως τουλάχιστον στην πολιτικά - δημοκρατικά προηγμένη Ευρώπη δεν συμβαίνει…
Γιατί, λοιπόν, εδώ;!...
Όχι, δεν εννοώ, δεν ζητώ να μου το εξηγήσετε ιστορικά…
[…διότι έτσι, φοβούμαι, πάλι θα χάσουμε την ουσία…] Εννοώ:
Γιατί, λοιπόν, να ανεχόμαστε να συμβαίνει εδώ;!...
Γιατί να ανεχόμαστε τέτοιο κατάντημα;…
Γιατί να μην μπορούμε να κάνουμε τίποτα σωστό;…
…Ούτε ένα σοβαρό οικολογικό κίνημα – μέτωπο προστασίας της φύσης και των δασών;!...
…Ούτε ένα σοβαρό καταναλωτικό κίνημα, όπως όλοι παρατηρούν εσχάτως [επικαίρως, λόγω ακρίβειας!]. Διότι, όπως δίνεται η εξήγηση – απάντηση, ακόμα και αυτά τα επιμέρους – κομματιασμένα καταναλωτικά «κινήματα» είναι, και αυτά, κομματικά… και παίζουν τα παιχνίδια των κομμάτων!...

Κάτι πρέπει να γίνει!... Νισάφι!...


Υ.Γ.
Καλώς ή κακώς συχνά γράφω και αναρτώ «εν θερμώ»!
Με τα καλά και τα κακά που αυτό συνεπάγεται…
Όπως το παραπάνω κείμενο, για παράδειγμα, που το έγραψα σήμερα τα ξημερώματα, το δακτυλογράφησα μόλις προ ολίγου, σε ένα διάλειμμα από την εργασία μου και το αναρτώ τώρα, αυθημερόν!
Ίσως θα ήταν καλύτερο να άφηνα το κείμενό μου να «ηρεμήσει», να «καθίσει», να ωριμάσει… Ίσως θα το κάνω κι αυτό, κάποια στιγμή στο μέλλον…
Το κείμενό μου, πάντως, είναι γραμμένο, νομίζω, με Νου και με Καρδιά, με Λογική και Συναίσθημα…. Τα δύο κουπιά που (πρέπει να) έχει ο άνθρωπος για να πορεύεται…
Και μια που επανήλθα στην παρομοίωση αυτή, των δύο κουπιών, θέλω να επισημάνω πως δεν ολοκλήρωσα τα όσα είχα να γράψω σχετικά με τα… δύο κουπιά, δηλαδή της ενασχόλησης με τα κοινά και της ενασχόλησης με τα του «οίκου» μας και τα «εις εαυτόν» [Αν και περί των τελευταίων έχω ήδη γράψει στο παρελθόν, εδώ: http://seagullstefanos.blogspot.com/2007/10/de-profundis_6980.html] Συνεπώς, αργά ή γρήγορα, θα ξαναπιάσω τα κουπιά… ή την πένα μου, και θα επανέλθω στο θέμα…

«Άρχεσθαι μαθών, άρχειν επιστήσει»

Επίμετρο στην προηγούμενη ανάρτησή μου [Αφού έγραψα και δημοσίευσα την προηγούμενη ανάρτησή μου, θυμήθηκα ότι πριν από αρκετά χρόνια, μαθητής της β’ Λυκείου, είχα γράψει μια έκθεση με θέμα που έχει κάποια (μακρινή…) σχέση. Την αναζήτησα, λοιπόν, την δακτυλογράφησα και την παρουσιάζω στη συνέχεια. Για λόγους «ιστορικής πληρότητας» περισσότερο και όχι διότι θεωρώ πως διεκδικεί δάφνες σπουδαίου κειμένου…]

«Άρχεσθαι μαθών, άρχειν επιστήσει»

Μεγάλο μαρτύριο! Να κάθεσαι μπροστά σε μια κόλλα τετραδίου και να είσαι υποχρεωμένος να την γεμίσεις με μερικές αράδες γράμματα, με μερικές σκέψεις σου πάνω σε ένα ορισμένο θέμα. Είναι τόσες σκέψεις που βούιζαν μέσα στο μυαλό σου, απαιτώντας να τις βάλεις σε μια λογική σειρά, να δημιουργήσεις ένα ολοκληρωμένο σύνολο – νόημα. Δεκάδες σκέψεις, καθεμιά σου υποδεικνύει ν’ αρχίσεις από κάπου αλλού… Πώς να μπορέσεις να συστηματοποιήσεις όλα αυτά τα «σφυριά» που σε κτυπούν;
Η απάντηση έρχεται σύντομα: «άρχεσθαι μαθών». Αυτό ισχύει βέβαια για όλους τους ανθρώπους, μα απευθύνεται κυρίως στους ταγμένους να οδηγούν, στους προορισμένους να άρχουν.
Το «αρχή άνδρα δείκνυσι» δεν μας είναι δύσκολο να γίνει «αρχή άρχοντα δείκνυσι». Τι άλλο εννοείται με το «άρχων κόσμει σεαυτόν»; Να βάλεις ηθικές αρχές στην ζωή σου, να μάθεις να οδηγείς τον εαυτό σου εκεί που είναι ο προορισμός του, να μάθεις να χαλιναγωγείς τον κατώτερο άνθρωπο άνθρωπο που φωλιάζει μέσα σου.
Αυτά τα πάθη που σε οδηγούν σε πράξεις έξω από τα πλαίσια της Ηθικής. Έτσι, σου υπαγορεύουν, για παράδειγμα, να αδικήσεις τον πλησίον (κι έπειτα θα ζητήσεις να τον διοικήσεις…) ή να χρησιμοποιήσεις βία επάνω του (πώς θα μπορέσεις αργότερα να «απαιτήσεις» την εξουσία;) Ξεχνώντας ότι όποιος βάζει θεμέλια καταπιέσεως στην εξουσία του είναι σαν να υποσκάπτει τον (παρόντα ή μελλοντικό) «θρόνο» του.
Ο άνθρωπος που έχει μάθει να άρχει τον εαυτό του («άρχειν μαθών») έχει συναισθανθεί (έχει εννοήσει βαθειά) το νόημα του «Καθώς θέλετε ίνα ποιώσιν υμίν οι άνθρωποι, ποιείτε και ημείς ομοίως».

* * *

[Ωχ! Νέο βουητό στο μυαλό, νέα σφυριά κτυπούν τα μηνίγγια:]
Μα το «άρχεσθαι» έχει εκτός από τη μέση σημασία, και άλλη, παθητική. Ίσως με το «άρχεσθαι μαθών» να εννοείται αυτός που έχει μάθει να διοικείται , να είναι κάτω από διαταγές άλλων, να είναι (ή να δίνει στους άλλους την εντύπωση ότι είναι) χαμηλότερα από εκείνους.
Αλλά και σ’ αυτή την περίπτωση το «…άρχειν επιστήσει» έχει ισχύ. Ο λόγος που οι θάλασσες δέχονται την «προσφορά» των ποταμών ή των χειμάρρων, είναι πως βρίσκονται χαμηλότερα απ’ αυτούς. Κι έτσι είναι κυρίαρχοί τους. Το ίδιο και ο πραγματικά σοφός, για να «υπερέχει» απ’ τους άλλους ανθρώπους, τοποθετεί τον εαυτό του χαμηλότερα απ’ τους άλλους, αν και είναι ανώτερος απ’ αυτούς, όμως δεν το δείχνουν. Και οι γύρω άνθρωποι δεν αισθάνονται το βάρος του, δεν το θεωρούν προσβολή.
Ο άνθρωπος αυτός ξέρει να άρχει γιατί έχει μάθει να άρχεται.
«Άρχειν τον κρείττονα» είπε ο Αριστοτέλης. Και «κρείττων» για τη συγκεκριμένη περίπτωση δεν είναι μόνο αυτός που «άρχει» στον εαυτό του, αλλά και αυτός που έχει την σοφία να μπορεί να «άρχεται» απ’ τους άλλους.

* * *

Χτυπάνε σφυριά. Χιλιάδες σφυριά. Σταματήστε τα! Σπάστε τα!
Προσπάθησα να βάλω μια σειρά στις σκέψεις μου (:να γίνω «εξουσιαστής του εαυτού μου»). Μα είμαι βέβαιος ότι δεν τα κατάφερα καλά… (…είναι ακόμα τόσα σφυριά με διαφορετικούς, απροσδιόριστους ήχους…) Δεν κατάφερα να «με εξουσιάσω» πολύ καλά. Μα δεν είναι όλοι ικανοί να «άρχουν»…