Αισιοδοξία, βρε παιδιά! Κι ελπίδα!

8.5.2010

…Ποιος θα το ’λεγε…

Τι άνοιξη κι αυτή!...

…Χωρίς Αισιοδοξία, χωρίς Ελπίδα, χωρίς Χαμόγελα!...

Πιότερο για φθινόπωρο μου μοιάζει… αν όχι για χειμώνας…

Κρίμα!...

Δεν θα το ευχόμουν ούτε για τον εχθρό μου…

…πόσο δε μάλλον γι’ αυτούς που νιώθω φίλους μου…

…και τους e-φίλους απ’ τη γειτονιά των ιστολογίων…

…που τους διαβάζω και… “δεν τους αναγνωρίζω”!...

Μέχρι λίγο παλιότερα, κάποιος απ’ αυτούς ήταν, στα μάτια μου (της φαντασίας μου…), η προσωποποίηση του κεφιού και του γέλιου. Προχθές, σχολιάζοντας μια ανάρτησή μου, έγραψε: “Να φανταστείς ήμουν από αυτούς που παλιά, όποτε άκουγε κάποιον να παραπονιέται για τα κακά της χώρας αυτής, μου ερχόταν να του πω να αλλάξει χώρα αν δεν του αρέσει... Και τώρα... σκέφτομαι από μόνος μου να αλλάξω χώρα! Δυστυχώς, μας έχουν κάνει να σκεφτόμαστε μόνο τα στραβά και τα άσχημα με τα απανωτά χαστούκια τους...”.

Μια άλλη e-υπέροχη καλλιτέχνιδα – ιστολόγος, “σημείο αναφοράς” στο ιστοχωριό, όπως αποδεικνύει κι η μεγάλη επισκεψιμότητα που έχει, δείχνει, τελευταία, σαφώς λιγότερο κεφάτη και δημιουργική…

Όχι, ρε παιδιά!...

Όχι έτσι!...

Μπορεί να φαίνονται όλα “μαύρα κι άραχνα”, μα είναι στο χέρι μας να φέρουμε την ξαστεριά… ν’ ανάψουμε με τα κεράκια μας τα άστρα… “να σηκώσουμε και πάλι τον ήλιο πάνω από την Ελλάδα” (όπως λέει κι ο Ποιητής)!...

Αρκεί…

…“να κάνουμε ένα βήμα πιο γρήγορο απ’ την φθορά”!...

[………………..]

Εξάλλου δεν είναι, αν το καλοσκεφτούμε, όλα “μαύρα κι άραχνα” δα!...

Απόδειξη:

Στην εκπομπή “Στην υγειά μας” παρουσιάζεται, τούτη δα τη στιγμή που βάλθηκα να γράψω, το Μουσικό Σχολείο (Γυμνάσιο – Λύκειο) Βόλου. Χάρηκα να βλέπω παιδικά – εφηβικά πρόσωπα, γεμάτα κέφι, ζωντάνια, χαμόγελο!... Να συνυπάρχουν αρμονικά και δημιουργικά με τους καθηγητές τους, που κι αυτοί φαίνονταν με διάθεση να προσφέρουν. Τι υπέροχη θετική αλληλεπίδραση των μεν και των δε!...

Αυτή είναι Παιδεία, συν-Έλληνες!

(Έτσι την εννοούσαν και οι αρχαίοι Έλληνες, άλλωστε, με την Μουσική απαραίτητη και, ίσως, σε πρώτη θέση…)

Παιδεία και Πολιτισμός.

(Πολιτισμός με συν-εργασία!...)

Μπράβο παιδιά!

“Στην υγειά σας, ρε παιδιά!”. Κυριολεκτικά!...

Και δεν είναι το μόνο ελπιδοφόρο μήνυμα που πήρα τις τελευταίες ημέρες:

Ένα νέο παλικάρι, μ’ ένα βλέμμα λαμπερό, μου έλεγε, τις προάλλες, για το σχέδιό του ν’ ανοίξει, στο άμεσο μέλλον, μια νέα επιχείρηση, δική του, έτσι όπως την είχε ονειρευτεί. Και θέλω να ελπίζω ότι ούτε εγώ, ούτε όποια άλλα πρόσωπα του περιβάλλοντός του τον συμβουλέψαμε, καλοπροαίρετα πάντως, “να σταθμίσει την αβεβαιότητα των καιρών”, δεν θα τον αποτρέψουμε να τολμήσει να πετάξει!...

Καλή σου επιτυχία, Δημήτρη!...

Η ζωή ανήκει σ’ αυτούς που τολμούν!

Ζωή σημαίνει να τολμάς!....

Αυτή η χώρα έχει ελπίδα…

Μπορεί και πρέπει να έχει ελπίδα…

Για να έχει μέλλον!...

Περί Παιδείας (Γ')

Περί παιδείας
[Μέρος τρίτον, αλλά μάλλον όχι «φαρμακερό»…]

Όταν έγραφα, πριν από κάποιους μήνες, το πρώτο κείμενό μου «περί παιδείας», θεωρούσα πως θα ολοκλήρωνα τις σχετικές με το θέμα σκέψεις μου σε μια «τριλογία» (κάτι που… δίνει «κύρος» σε κάθε προσπάθεια…)
Σήμερα κατάλαβα πως… «ξεστρατίζω»… Πως έχω περισσότερα, ίσως, να αποτυπώσω στο χαρτί. Δεν ευθύνομαι μόνο εγώ γι’ αυτό: Ας είναι καλά οι αναγνώστες του περιοδικού «Ο Δημοφών», που με τα σχόλια και τις παρατηρήσεις τους και την κριτική τους, μου… «άνοιξαν τη όρεξη» [Θα ήμουν ευτυχέστερος εάν και άλλοι, άγνωστοί μου, αναγνώστεςμ εξέφραζαν τις απόψεις τους, είτε σύμφωνες είτε διαφορετικές, με επιστολές τους προς το περιοδικό…]

Επιτρέψτε μου να ξεκινήσω, σήμερα, με απόσπασμα από μία είδηση που αλίευσα πρόσφατα:

«Οι Έλληνες λατρεύουν το ΙΧ, παράγουν αφειδώς απορρίμματα χωρίς να συμμετέχουν σε καμιάς μορφής ανακύκλωση και, παρ’ όλ’ αυτά, δηλώνουν περιβαλλοντικά ευαίσθητοι. Έρευνα της V-PRC / Public Issue, σε συνεργασία με την WWF Ελλάς, ενόψει της Παγκόσμιας Ημέρας Περιβάλλοντος, την 5η Ιουνίου, έδειξε ότι οι Έλληνες ανησυχούν μεν για την κατάσταση του περιβάλλοντος, δεν θεωρούν όμως ότι τους αναλογεί μέρος της ευθύνης για την άσχημη κατάσταση. Ενώ το 57% δηλώνει ενημερωμένο σε θέματα περιβάλλοντος και ένας στους δύο θεωρεί ότι προφυλάσσει το περιβάλλον στο κομμάτι που του αναλογεί, το 54% δηλώνει ότι κινείται στην πόλη αποκλειστικά με ΙΧ, το 58% δεν έχει πετάξει ποτέ τα απορρίμματά του σε κλάδους ανακύκλωσης και το 44% δεν έχει καταναλώσει ποτέ βιολογικά προϊόντα…»

Δεν θα μπορούσε να υπάρξει καλύτερη επιβεβαίωση, θαρρώ, αυτών που γράφαμε τις προάλλες, απ’ την είδηση αυτή. Και πιο τραγική – λυπηρή, δυστυχώς: Να εντοπίζουμε το πρόβλημα, αλλά να μην αναλαμβάνουμε την ευθύνη που μας αναλογεί γι’ αυτό και, ιδίως, να μην αλλάζουμε συμπεριφορά, τρόπο ζωής, ώστε να συντελέσουμε εμείς, ο καθένας μας προσωπικά, στην επίλυση του προβλήματος!...
Κάποιοι (αναγνώστες) αναφέρθηκαν σ’ ένα άλλο ζήτημα, που είναι επίσης ιδιαίτερα χαρακτηριστικό: Στην συγκοινωνία, στο κυκλοφοριακό πρόβλημα και στις οδηγικές μας συνήθειες. Πολλά θα μπορούσε να γράψει κάποιος σχετικά: Ποια είναι η «παιδεία» των νεοελλήνων; «Καβάλα πάμε στην εκκλησιά, καβάλα προσκυνάμε…». Καβάλα, όμως, σε αυτοκίνητα, πλέον… Τα οποία σταθμεύουμε, «προσωρινά» καθώς λέμε, «όπου μας βολεύει» [Δεν αναφέρομαι σε έναν ή δύο συμπολίτες μας. Αναφέρομαι στην πλειονότητα από μας…] Παρατηρείστε, στους δρόμους της πόλης μας, πόσα αυτοκίνητα είναι σταματημένα (έχοντας ανάψει τα «αλάρμ»…) σε διπλή ή/και σε τριπλή σειρά. Η «παιδεία» μας επιβάλλει να σταματήσουμε όσο το δυνατόν πιο κοντά στην «βιαστική» εργασία μας (Κι ας γνωρίζουμε ότι θα ήταν καλύτερο για την υγεία μας να περπατήσουμε και λιγάκι –αυτό, πες, είναι το λιγότερο…) Κι ας αντιλαμβανόμαστε ότι αυτό προφανώς θα προκαλέσει ένα, μικρό έστω, «μποτιλιάρισμα» και μια ταλαιπωρία στους συνανθρώπους μας… «Ζαμανφού» είναι η παιδεία μας… Για να μην αναφερθώ σ’ αυτούς (:σ’ εμάς!) που σταματούν πάνω σε διαβάσεις πεζών, πάνω σε πεζοδρόμια, πάνω ακριβώς σε ράμπες για αναπηρικά τροχήλατα, εμποδίζοντας ή «κάνοντας τη ζωή δύσκολη» σε άτομα με ειδικές ανάγκες ή σε μητέρες με παιδιά σε καρότσι ή σε ηλικιωμένους με βακτηρίες… Κι άλλο δείγμα της παιδείας, οι κόρνες. Με το παραμικρό, «για ψύλλου πήδημα»…
[Κι ύστερα αναρωτιόμαστε πώς κατάντησαν έτσι οι πόλεις μας, γιατί χειροτερεύει διαρκώς το κυκλοφοριακό πρόβλημα, γιατί γυρίζουμε με πονοκέφαλο από τους θορύβους στα σπίτια μας… Η απάντηση είναι απλή: Διότι είμαστε αυτοί που είμαστε και δεν παίρνουμε την απόφαση ν’ αλλάξουμε!...]
«Πώς να μην είναι “χαλασμένη” η κοινωνία μας, αφού είμαστε “χαλασμένοι” εμείς, τα μέλη της, που την απαρτίζουμε;» έγραψε ο λογοτέχνης. Και συνεχίζει: «Πώς να μην είμαστε “χαλασμένοι” εμείς, αφού είναι “χαλασμένες” οι συνήθειές μας, οι αντιλήψεις μας, οι πράξεις μας; [«Πρόσεξε τις σκέψεις σου, γίνονται λόγια. Πρόσεξε τα λόγια σου, γίνονται πράξεις. Πρόσεξε τις πράξεις σου, γίνονται συνήθειες. Πρόσεξε τις συνήθειές σου, γίνονται χαρακτήρας. Πρόσεξε τον χαρακτήρα σου, γίνεται η μοίρα σου»]. Πώς να μην μας “ξυνίζει” η κοινωνία και η καθημερινότητα, αφού εμείς, πρώτοι, δεν κάνουμε μια προσπάθεια να την “γλυκάνουμε” με τον τρόπο μας, την συμπεριφορά μας, την προσοχή μας, τον σεβασμό του άλλου;…»

Όχι, δεν έχω σκοπό να γράψω και να σας μιλήσω (τουλάχιστον όχι ακόμα….) για ιδανικά, υψηλές αξίες, Αρχές, για κόσμο των ιδεών, για τις φιλοσοφικές αξίες που μας κληρονόμησαν οι πρόγονοί μας [μα εμείς… δεν βρήκαμε τον χρόνο ή δεν είχαμε τη διάθεση καν να… πάμε μέχρι τον… συμβολαιογράφο για να διαβάσουμε τις διαθήκες τους, τις παρακαταθήκες τους…]
Δεν χρειάζεται (και προφανώς δεν μπορούμε ακόμα…) να φθάσουμε αυτόματα μέχρι εκεί. Πολύ πριν από το Πανεπιστήμιο… υπάρχει το Νηπιαγωγείο. Γι’ αυτό θα σου μιλήσω, τώρα, φίλε αναγνώστη. Γι’ αυτά που μάθαμε εκεί, στο Νηπιαγωγείο, και τα ξεχάσαμε… Δεν είναι δικές μου σκέψεις οι παρακάτω. Αντιγράφω ένα απόσπασμα από το πολύ ενδιαφέρον βιβλίο του Robert Fulghum[1]:

« Όσα πραγματικά πρέπει να ξέρω για το πώς να ζω, τι να κάνω και πώς να είμαι, τα έμαθα στο νηπιαγωγείο. Η σοφία δε βρίσκεται στην κορυφή του σχολικού βουνού, αλλά εκεί, στα βουναλάκια από άμμο, στο νηπιαγωγείο. Αυτά είναι τα πράγματα που έμαθα: Να μοιράζεσαι τα πάντα. Να παίζεις τίμια. Να μην χτυπάς τους άλλους. Να βάζεις τα πράγματα πάλι εκεί που τα βρήκες. Να καθαρίζεις τις τσαπατσουλιές σου. Να μην παίρνεις τα πράγματα που δεν είναι δικά σου. Να λες συγγνώμη, όταν πληγώνεις κάποιον. Να πλένεις τα χέρια σου πριν από το φαγητό. Να κοκκινίζεις. Ζεστά κουλουράκια και κρύο γάλα κάνουν καλό. Να ζεις μια ισορροπημένη ζωή, να μαθαίνεις λίγο, να σκέπτεσαι λίγο, να σχεδιάζεις, να ζωγραφίζεις, να τραγουδάς, να χορεύεις, να παίζεις και να εργάζεσαι κάθε μέρα από λίγο. Να παίρνεις ένα υπνάκο το απόγευμα. Όταν βγαίνεις έξω στον κόσμο, να προσέχεις την κίνηση, να κρατιέσαι από το χέρι και να μένεις μαζί με τους άλλους. Να αντιλαμβάνεσαι τα θαύματα […] Όλα όσα πρέπει να ξέρετε βρίσκονται κάπου εδώ μέσα. Ο χρυσός κανόνας, η αγάπη και οι βασικές αρχές υγιεινής, η οικολογία, η πολιτική, η ισότητα και η υγιεινή ζωή. Πάρτε μια απ’ αυτές τις συμβουλές, εκφράστε την με επιτηδευμένη ορολογία ενηλίκων και εφαρμόστε την στην οικογενειακή σας ζωή, στην εργασία σας, στην κυβέρνησή σας, στον κόσμο σας. Θα παραμείνει αληθινή, ξεκάθαρη, σταθερή. Σκεφτείτε πόσο καλύτερος θα ήταν ο κόσμος, αν όλοι εμείς –όλοι οι άνθρωποι- τρώγαμε γάλα με κουλουράκια γύρω στις τρεις το απόγευμα και μετά ξαπλώναμε κάτω από τις κουβέρτες για έναν υπνάκο. Ή, αν όλες οι κυβερνήσεις είχαν ως βασική αρχή να βάζουν πάντα τα πράγματα εκεί που τα βρήκαν και να καθαρίζουν τις τσαπατσουλιές τους. Είναι ακόμη αλήθεια, ανεξάρτητα από την ηλικία σας, πως όταν βγαίνετε έξω στον κόσμο, είναι καλύτερα να κρατιέστε από το χέρι και να μένετε μαζί με τους άλλους».

[1] Robert Fulghum, Όσα πραγματικά πρέπει να ξέρω, τα έμαθα στο νηπιαγωγείο, σε μετάφραση Μαρίας Καββαδία, εκδ. Λύχνος

Πέρί Παιδείας (Β')

Περί παιδείας (και πάλι…) και όχι μόνο…

Παιδεία. Μάθηση. Μόρφωση. Εκπαίδευση. Καλλιέργεια. Γνώσεις. Σοφία….

Πρώτ’ απ’ όλα πρέπει, νομίζω, να καθορίσουμε τι θέλουμε, πού δίνουμε προτεραιότητα… Επιλέγουμε ως στόχο έναν άνθρωπο φορτωμένο γνώσεις τεχνοκρατικές ή προτιμούμε έναν άνθρωπο καλλιεργημένο, φιλοσοφημένο, ισορροπημένο; (Δεν είναι άσχετο και το δίλημμα «Επιτυχία ή Ευτυχία;»…). Θυμίζω, πάντως, το αρχαιοελληνικό «Πολλοί πολυμαθέες νόον ουκ έχουσι».

Προσωπικά έχω επιλέξει και προτείνω τον άνθρωπο και όχι τον υπεράνθρωπο που γίνεται υπάνθρωπος… Τον άνθρωπο εκ του άνω + θρώσκω, με αρχές, αξίες και ιδανικά, τον θηρευτή του καλού καγαθού, τον αγωνιστή…
…Δικαίωμα σας να αποφασίσετε διαφορετικά, να επιλέξετε τον ευδαιμονισμό (αντί για την ευδαιμονία), την διασκέδαση (αντί για την ψυχαγωγία), την επιτυχία με κάθε μέσο και τρόπο, την αναγόρευση των χρημάτων και του πλούτου σε υπέρτατη αξία ζωής, το να μπορείς (και να σου επιτρέπεται…) να αδικείς αρκεί να μη γίνεις αντιληπτός, το «φαίνεσθαι» και το «έχειν» αντί του «γίγνεσθαι» και του «είναι»… [«Να έχεις ή να είσαι;», ρωτά διάσημος διανοητής…]
Δικαίωμά μας, βέβαια, συμ-πολίτες μου αγαπημένοι. Ελεύθεροι άνθρωποι πλαστήκαμε δα. Με νόηση και κρίση. Δούλοι όμως, τελικά, θέλοντας και μη, των… ελεύθερων επιλογών μας…
…Νομίζω, όμως, πως δεν έχουμε μετά δικαίωμα να μεμφόμαστε τους άλλους, όταν οι δικές τους επιλογές (που ταυτίζονται ουσιαστικά με τις δικές μας επιλογές!), επαναλαμβανόμενες στο πλαίσιο της κοινωνίας μας και, συνεπώς, μεγεθυνόμενες και πολλαπλασιαζόμενες (κατ’ αριθμητική ή γεωμετρική πρόοδο…) στρέφονται εναντίον μας και, το σπουδαιότερο, δημιουργούν μια κοινωνία που όλους μας ενοχλεί και κανένα μας δεν κάνει περήφανο….
Δεν είναι δα και δύσκολο να το καταλάβουμε:
Κατηγορούμε, όλοι μας, τον έμπορο για αισχροκέρδεια. (Όλοι μας, εκτός από τον ίδιο τον έμπορο, βέβαια…). Ο έμπορος, όμως, μαζί με όλους τους άλλους, μέμφεται, με τη σειρά του, τον υπάλληλο που του ζήτησε «φακελλάκι» για να διεκπεραιώσει τη δουλειά του. (Ο ίδιος ο υπάλληλος το βρίσκει φυσικό και αυτονόητο, αφού «αυτό κάνουν όλοι», αρκεί να μην τον πιάσει η Δικαιοσύνη…). Ο υπάλληλος (που δεν τα βάζει με τον εαυτό του…) τα έχει βάλει με τον υδραυλικό του, που, βιαστικά και ανεύθυνα, έκανε «προχειροδουλειά» (μια «αρπαχτή»!...) κι έτσι πλημμύρισε το σπίτι του. Του υδραυλικού, πάλι, καθόλου «δεν του καίγεται καρφί» για τα παράπονα. Αυτός έχει άλλα που τον προβληματίζουν σοβαρά: Ο γιατρός του, του διέγνωσε πρόσφατα καρκίνο, προφανώς από τις βλαβερές ουσίες που έβαζε ο ιχθυοπώλης της γειτονιάς για να συντηρήσει τα μπαγιάτικα ψάρια του… Ο ψαράς δεν χαίρεται πια που οι δουλειές του πάνε καλά, αφού συστηματικά ξεπουλά χωρίς απώλειες. Ο ψαράς έχασε χθες τον γιό του, σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα. Έσκασε το λάστιχο, την ώρα που έτρεχε στην Εθνική Οδό με 130 χιλιόμετρα την ώρα. Κανείς δεν θα μάθει, ίσως, πως μόλις την παραμονή είχε αλλάξει λάστιχα, και κάποιος, ενώ του πούλησε τέσσερα καινούργια, το ένα απ’ αυτά που τοποθέτησε ήταν μεταχειρισμένο, γιατί ήταν «φύρα» στο κατάστημά του. Μα και να το μάθουν και να τον πάνε στο δικαστήριο, ας είναι καλά ο δικηγόρος του, απ’ τους καλύτερους της πόλης. Που, παρεμπιπτόντως, μπορεί να έχασε κι αυτός, συμπτωματικά, τον αδελφό του από την ίδια ακριβώς αιτία (και τη συμπεριφορά κάποιου άλλου εμπόρου ελαστικών), πρόθυμα όμως θ’ αναλάβει, με ελαφρά συνείδηση αλλά έναντι ‘βαριάς’ αμοιβής να υπερασπίσει τον κατηγορούμενο. Και θα προσπαθήσει να πείσει τους Δικαστές πως ο συγκεκριμένος κατηγορούμενος είναι «υπόδειγμα ήθους και επαγγελματικότητας»…Και αν τελικά δεν καταφέρει να τους πείσει, θα προσπαθήσει ίσως «να τους τα χώσει», για να επιδικάσουν πολύ μικρότερη αποζημίωση απ’ αυτήν που θα έπρεπε. «Έτσι κι αλλιώς η αποζημίωση είναι ικανοποιητική», θα σκεφθεί ο δικαστής, για να νιώσει «εντάξει» με τη συνείδησή του, που ούτως ή άλλως αποδεικνύεται ναρκωμένη… «Τι ασυνειδησία, Θεέ μου!», θα πει ο δικαστής το ίδιο εκείνο βράδυ, αναφερόμενος (όχι στον εαυτό του, αλλά) στον έμπορο κρεάτων που η τηλεόραση παρουσιάζει πως προσπάθησε να «σπρώξει» στην αγορά μεγάλη ποσότητα αλλοιωμένων κρεάτων… Και δεν θα μάθει, ίσως, ποτέ, πως η είδηση βγήκε στον αέρα, επειδή ο άξιος και «αδέκαστος» δημοσιογράφος, δεν κατάφερε να «τα βρει» με τον έμπορο…
[Θα μπορούσα να γράψω κι άλλα πολλά. Ατέλειωτα. Όχι «παραμύθια». Ιστορίες. Αληθινές, καθημερινές ιστορίες, διασταυρωμένων πεπρωμένων…]
Ποιος φταίει;.. [Να’ταν μόνο ένας;…] Λάθος ερώτηση!
Τι φταίει;… Να η ερώτηση που πρέπει να απαντηθεί.
Φταίει που «πήραμε τη ζωή μας λάθος»… Και πρέπει «ν’ αλλάξουμε ζωή»!... Να αλλάξουμε ρότα!...
[«Και μην έχοντας πιο κάτου άλλο σκαλί, να κατρακυλήσεις στου κακού τη σκάλα, για τ’ ανέβασμα ξανά που σε καλεί, θα αισθανθείς να σου φυτρώνουν, ώ χαρά, τα φτερά, τα φτερά τα πρωτινά σου, τα μεγάλα», γράφει, αν θυμάμαι καλά, ο ποιητής…]
Στο «τι φταίει» η απάντηση είναι: Οι ιδέες μας, οι αξίες μας, ο λάθος σκοπός ζωής… κι ένα σωρό άλλα…
Στο «ποιος φταίει;», πρέπει ο καθένας μας να απαντήσει: «Εγώ φταίω!». Εγώ είμαι υπεύθυνος γι’ αυτό το κατάντημα και… εγώ θα σώσω τον κόσμο! [Η εύκολη λύση, βεβαίως, είναι αυτό που μέχρι τώρα λέμε, λίγο – πολύ, όλοι μας: «Δεν βαριέσαι!... Εγώ θα σώσω τον κόσμο; Ας κάνουν άλλοι την αρχή. Ας κάνει κάτι η κυβέρνηση, η πολιτεία, οι αρμόδιοι…», δηλαδή, σε τελική ανάλυση, όλοι οι άλλοι εκτός από εμάς, που, κατά τη γνώμη μας, είμαστε οι μόνοι μη- αρμόδιοι!...]

Ναι, λοιπόν! Εγώ θα σώσω τον κόσμο! [Ο κάθε «εγώ» από εμάς!...] Κι αν δεν σωθεί ο κόσμος, θα φταίω εγώ!...
…Νιώθεις βαριά μια τέτοια ευθύνη; Είναι, ίσως, που τόσο καιρό μάθαμε – «καλομάθαμε» - κακομάθαμε και συνηθίσαμε στις εύκολες λύσεις, στο «ου μπλέξεις», στο να περπατάμε χωρίς ευθύνες, με τα χέρια στις τσέπες…
...Και πού φθάσαμε;…
«Παρ’ το αλλιώς!». Αν μη τι άλλο, για να δοκιμάσεις μήπως και βρεθεί λύση...
Δες το αλλιώς! Αισιόδοξα!
Πότε είχες ξαναπεί: «Εγώ θα σώσω, εγώ θ’ αλλάξω τον κόσμο»; Ήσουν νέος, θυμάσαι; Έφηβος. Σκέψου τη στιγμή. Ξανα-ζήσε τη στιγμή! Ουσιαστικά, σε βάθος… Πές μου, δεν νιώθεις και πάλι πιο νέος, πιο ζωντανός, με την καρδιά σου να χτυπάει πιο έντονα; Δεν νιώθεις να έχεις, πάλι, ένα σκοπό ζωής;..
Να σου πω και κάτι άλλο αισιόδοξο; Μπορεί να αλλάξει εύκολα αυτός ο κόσμος. Αρκεί ν’ αλλάξει ο καθένας τον εαυτό του. Τόσο απλά!...
Θυμάμαι το παράδειγμα που έλεγε ένας φωτισμένος Πατέρας: Ένα puzzle με δύο όψεις. Στην μία ο χάρτης της υφηλίου (ή της Ελλάδας). Στην άλλη πλευρά του puzzle, η απεικόνιση ενός ανθρώπινου σώματος. Δώσε το σε ένα παιδί. Ή και σε ένα ενήλικα. Τι είναι ευκολότερο; Να φτιάξει τον χάρτη ή το ανθρώπινο σώμα, όταν μάλιστα έχει ανά πάσα στιγμή μπροστά του, να δει ή να ψηλαφίσει, τον ίδιο του τον εαυτό; Κι όταν πιά το φτιάξει, γυρίζει το puzzle ανάποδα και… να’σου ο κόσμος, φτιαγμένος!!... Τόσο απλά σου λέω!...
…Θυμήθηκα κι εγώ τα νιάτα μου. Κι εκείνο που είχα διαβάσει, τότε, και με σφράγισε για μια ζωή:
«Αν δεν καώ εγώ, αν δεν καείς εσύ, πώς θα λάμψουν τα σκοτάδια;»…
…έγραφε ο ποιητής. Ποιητής ήθους και ποιότητος, οραματιστής αξιών, προάγγελος ενός κόσμου πιο φωτεινού, πιο λαμπερού, πιο ανθρώπινου…

Θυμήθηκα και κάτι ακόμα. Για την ακρίβεια δεν το ξέχασα ποτέ, όσην ώρα γράφω. Πως δηλαδή ξεκίνησα να γράψω περί παιδείας, καλλιέργειας, σοφίας… Θα επανέλθω σ’ αυτά. Οι αρχές, οι αξίες, τα ιδανικά, δεν είναι τίποτε άλλο από τα… κομμάτια του puzzle για να φτιάξουμε τον εαυτό μας… και συνεπώς τον κόσμο!...

[Συνεχίζεται….]

Περί Παιδείας (Α')

Περί παιδείας…

· Πολύ λόγος έγινε πρόσφατα περί παιδείας.
· Λέμε λόγια, γιατί δεν πράττουμε έργα. Και πρέπει να καλύψουμε το κενό, την απραξία μας. Να την δικαιολογήσουμε… (Και να «δικαιολογηθούμε»…)
· Δείγμα της παιδείας μας!...
· «Όχι παίζουμε», που λένε…
· Ναι, παίζουμε, στην πραγματικότητα. Και μάλιστα «παίζουμε εν ού παικτοίς». Σ’ αυτά που δεν είναι ζητήματα για να παίζουμε…
· Όταν οι μεγάλοι παίζουν, παλιμπαιδίζοντας, με τόσο σοβαρά ζητήματα, τότε πώς να αποκτήσουν παιδεία τα παιδιά;…
· Παιδεία, λοιπόν. Η κατά γενική ομολογία και συμφωνία «μεγάλη ασθενής».
· Σ’ αυτό συμφωνούμε όλοι. Πού διαφωνούμε μεταξύ μας; Στο «τις πταίει;»!...
· [Και μη μου πείτε ότι είναι πολύ βαρύγδουπο το ερώτημα, καθώς παραπέμπει αλλού αυτή η φράση, διότι φοβούμαι πως είμαι έτοιμος να προχωρήσω και πιο πέρα, στο ότι κινδυνεύουμε «δυστυχώς να πτωχεύσουμε»… Ως χώρα, ως κουλτούρα – πνευματικότητα, ως λαός…]

«Φταίει το κράτος»
· [Έτσι, αφηρημένα και αόριστα: «το κράτος». Απρόσωπα!...]
· «Φταίει η κυβέρνηση ή οι κυβερνήσεις». Που δεν αυξάνουν τις δαπάνες της παιδείας…
· [Λες και οι λαοί δεν έχουν τις κυβερνήσεις που τους αξίζουν…]
· [Να «τσοντάρουμε» κι εμείς, βρε παιδιά, να φθάσουμε το 4 ή 5% του Α.Ε.Π., αν πρόκειται έτσι να δοθεί λύση στο πρόβλημά μας…]
· Ναι, φίλοι μου, κι εγώ συμφωνώ να δοθούν «περισσότερα λεφτά για την παιδεία», μα νομίζω πως το πρόβλημα δεν είναι (μόνο) εκεί…
· [Και φοβούμαι πως εντοπίζοντας το ζήτημα μόνο στην οικονομική διάστασή του, πέφτουμε στην μεγάλη παγίδα (και λάθος) του σύγχρονου κόσμου, να αποτιμά τα πάντα με μέτρο το χρήμα…]

«Φταίνε οι δάσκαλοι»…
· …που, αστόχαστα, παρασυρμένοι από επαγγελματίες συνδικαλιστές, προβάλλουν πάντοτε οικονομικά αιτήματα στις κινητοποιήσεις τους, ενίοτε «πασπαλισμένα» με επίφαση και θεσμικών αιτημάτων, για να ’ναι πιο ευκολοπαρουσίαστα και εύπεπτα από την κοινωνία.
· …που ξεχνούν (συχνά ή ενίοτε) το λειτούργημα και την αποστολή τους, έτσι που την διδάχτηκαν όχι στα έδρανα τα πανεπιστημιακά (εκεί, ίσως, έπαψε να διδάσκεται εκεί και χρόνια), μα έμπρακτα από τους ίδιους τους δασκάλους τους…
· …που υποβιβάζουν κάποτε [φταίει η «κακούργα η καθημερινότητα», η ανάγκη, «η άτιμη η κοινωνία» ή «ο κακός μας ο καιρός»…] το λειτούργημά τους σε μάχη απλά και μόνο «για τη θεσούλα και τη βολή» και απαιτούν να μην κρίνονται και να μην ελέγχονται από άλλους [Καλά, δεν είναι δα και οι μόνοι! Κάθε άλλο, μάλιστα. Αυτή είναι η απαίτηση του μέσου Έλληνα…]
· Μου έλεγε, όμως, ένας δάσκαλος τις προάλλες, στα πλαίσια μιας συζήτησης [συ-ζήτησης, χωρίς κραυγές, με «ευήκοον ουν» εκατέρωθεν]: Ο δάσκαλος (πόσο δε μάλλον ο καθηγητής) στις μέρες μας, δεν έχει και δεν μπορεί να έχει τον ρόλο που είχε παλαιότερα, ακόμα και για τα παιδιά της πρώτης δημοτικού, μεταξύ άλλων λόγων και διότι οι γονείς, ενώπιον των παιδιών τους, όχι απλώς «απομυθοποιούν» τον δάσκαλο, αλλά και εκφράζονται υποτιμητικά – καταφρονητικά γι’ αυτόν…

«Φταίνε [και] οι γονείς», λοιπόν.
· Ναι, το δίχως άλλο. Και όχι τόσο ή όχι μόνο για το παραπάνω, μα και «για ένα σωρό» άλλους λόγους…
· ….που θεωρούν, για παράδειγμα, πως η παιδεία «αγοράζεται»…
· …που νομίζουν πως παιδεία είναι (μόνο) η μόρφωση. Πως παιδεία είναι οι βαθμοί. Και όχι (κυρίως) η καλλιέργεια. Ο χαρακτήρας!...
· …Που είναι πρόθυμοι και αρκούνται να πληρώσουν δασκάλους και φροντιστές για ιδιαίτερα μαθήματα (ήδη από τις πρώτες τάξεις του δημοτικού!...) και δεν μπορούν ή δεν σκέφτονται να αφιερώσουν οι ίδιοι λίγο χρόνο στα παιδιά τους…
· [Το θέμα, εδώ, είναι ακόμα μεγαλύτερο, ακόμα τραγικότερο… Διότι (νομίζουν πως) «αγοράζουν» την αγάπη των παιδιών τους, όχι με χρόνο και συντροφικότητα, αλλά κερδίζοντας περισσότερα χρήματα, «για τα παιδιά τους» από την εργασία τους… ]
· [«Τι να λέμε τώρα»;… Τι να πρωτοειπώ;…]
· …που, γυρνώντας στο σπίτι από την εργασία τους [αυτή φταίει για όλα και, όπως πάντα, «η άτιμη κοινωνία» και η «κακούργα η ανάγκη»…], δεν έχουν χρόνο, διάθεση και δύναμη ν’ ασχοληθούν με τα παιδιά τους και προτιμούν την (εύκολη και «βολική») λύση να τα αφήσουν «παρκαρισμένα» εμπρός στην τηλεόραση!...

«Φταίει η τηλεόραση».
· Αυτή κι αν φταίει!...
· [Πανθομολογούμενο; Όχι δα! Θα ακούσεις και διαφορετικές φωνές. Από κάποιους που θέλουν έτσι να γίνουν γνωστοί και αναγνωρίσιμοι, τα… «νούμερα», ή στοχεύουν σε νούμερα (…της A.G.B.!...)]
· Προφανώς «δεν φταίει το όργανο, το μέσο (δηλαδή το Μ.Μ.Ε.), φταίει ο τρόπος χρήσης του»…
· Είναι «φυσικό», δυστυχώς, οι επιχειρηματίες των Μ.Μ.Ε. να μην νοιάζονται για την ποιότητα [Κι ας γίνεται αυτό, μακροπρόθεσμα, ‘μπούμεραγκ’ και για αυτούς τους ίδιους, την οικογένειά τους, τα παιδιά τους…]
· Εμείς, λοιπόν, τι κάνουμε απέναντί τους;
· Συνήθως παίζουμε απλά και μόνο… την κολοκυθιά: -Κλείστε την τηλεόραση, γονείς, αν δεν σας αρέσει. –Και γιατί να κλείσουμε την τηλεόραση εμείς; -Τότε τι να κάνουμε; -Να την διορθώσετε εσείς οι δημοσιογράφοι! –Και γιατί να την διορθώσουμε εμείς; Αφού «πουλάει», αφού την βλέπετε!... (κ.λπ. κ.λπ.)
· Ένας φαύλος κύκλος, δηλαδή….
· [Επιτρέψτε μου, για την ώρα, να αφήσω το θέμα της τηλεόρασης, καθώς μάλιστα σκοπεύω να επανέλθω σύντομα στο θέμα, «δριμύτερος» και εμπεριστατωμένως…]

· Να επανέλθουμε στους γονείς:
· Αν κάνουμε μια δημοσκόπηση [δηλαδή, για όσους δεν έχουν… «ελληνόφωνη παιδεία», ένα γκάλλοπ] και ρωτήσουμε τους γονείς «ποιοι έχουν ευθύνη για όλη αυτή την κατάσταση της παιδείας»…
· …μέχρι που «παίζω στοίχημα» πως η μεγάλη τους πλειοψηφία θα μας πει πως «για όλα αυτά, τα μόνα που δεν φταίνε είναι τα παιδιά!»
· Και εξηγείται ψυχολογικά η απάντησή τους, διότι έτσι προσπαθούν ή νομίζουν πως είναι «σύγχρονοι, μοντέρνοι και προοδευτικοί», πως έτσι «ξορκίζουν», θαρρούν, το «χάσμα των γενεών», μα στην πραγματικότητα ίσως απλώς να δίδουν «άλλοθι» στον εαυτό τους, για τον τρόπο που ανέτρεψαν τους γόνους τους…
· Διότι στις ημέρες μας ιδίως, όσο πιο μακριά είμαστε από τις νέες γενιές, απ’ τα παιδιά μας, από τις σκέψεις τους, τα συναισθήματά τους, τις αγωνίες τους, όσο λιγότερο χρόνο τους αφιερώνουμε και όσο λιγότερο επικοινωνούμε ουσιαστικά μαζί τους, τόσο πιο εύκολα τους λέμε «ναι» και τους «χαϊδεύουμε τα αυτιά», μήπως και τα «κερδίσουμε» έτσι, ή… «περισώσουμε ό,τι μπορούμε»…
· Μα εγώ, ο εκ του ασφαλούς (κρυμμένος στην ανωνυμία μου…) συντάκτης του παρόντος κατηγορητηρίου (κατά δικαίων και αδίκων!...) δεν έχω φόβο και μπορώ να το γράψω. Πως, δηλαδή….

…«Φταίνε και τα παιδιά».
· Κι εμείς, όταν φταίνε, οφείλουμε (μέχρις εκεί που φταίνε και μόνον!) να τους το λέμε…


· Συμπέρασμα;
· Όλοι μας φταίμε!
· [Και οφείλουμε να αναλάβουμε το μερίδιο της ευθύνης που μας αναλογεί. Και να το διορθώσουμε!]
· Και πρώτα από όλους, βεβαίως, φταίω εγώ! Εγώ, ο ανώνυμος τρόπον τινά «λιβελλογράφος», που μένω ανώνυμος γιατί είμαι ένας από όλους εσάς και μπορώ να πάρω το όνομα του καθενός σας και, ως δάσκαλος ή ως δημοσιογράφος, ως γονέας ή ως παιδί, πλέον, να προσυπογράψω όσα από τα παραπάνω «με συμφέρουν», ανάλογα με την ιδιότητά μου…

· Μα εδώ δεν βρισκόμαστε γι’ αυτό.
· Εδώ προσπαθούμε να ψάξουμε να βρούμε την αλήθεια.
· Με τόλμη και γενναιότητα.
· Να βάλουμε το χέρι «επί των τύπων των ήλων»
· Και να αναγνωρίσουμε τα λάθη μας.
· Ο καθένας τα δικά του λάθη!
· Όχι τα λάθη των άλλων…
· Διότι ο καθένας μόνο τα δικά του λάθη μπορεί να διορθώσει.
· Μάταια θα χρονοτριβεί αν προσπαθεί να διορθώσει όλους τους άλλους εκτός από τον εαυτό του…
· Όλοι μας κατηγορούμε όλους τους άλλους εκτός από τον εαυτό μας για το «κατάντημα της κοινωνίας μας» και για «τα χάλια της παιδείας μας».
· Και το κάνουμε αυτό διότι… αυτή είναι η δική μας παιδεία!...

· Διότι είτε δεν μάθαμε (και όχι «δεν μας έμαθαν»…) είτε ξεχάσαμε αρχές, αξίες και κανόνες…
· Όπως το «ένδον σκάπτε».
· Το «γνώθι σαυτόν».
· Την αγωνία και τον αγώνα για το «καλό και τ’ αγαθό»!...
· Το «ό σύ μισήσεις, ετέρω μη ποιήσεις».
· Ή, ακόμα καλύτερα, το «καθώς θέλετε ίνα ποιώσιν υμίν οι άνθρωποι, ποιείτε και υμείς αυτοίς ομοίως».
· Το «αγαπάτε αλλήλους» [Χωρίς να περιμένεις ανταπόδοση από τους άλλους και χωρίς να περιμένεις να σε αγαπήσουν πρώτοι αυτοί…]
· Το «αν δεν καώ εγώ, αν δεν καείς εσύ, πώς θα λάμψουν τα σκοτάδια;»!...

· Παιδεία σημαίνει αρχές, αξίες, κανόνες, καλλιέργεια, ενδοσκόπηση, προσωπικός αγώνας….