“Είναι η ζωή μια θάλασσα κι εμείς καπεταναίοι”, που λέει ένα άλλο τραγούδι…

[Συνέχεια από το χθεσινό…]

Έγραφα χθες, πως είναι σαν μια βάρκα η ψυχή μας και θαλασσοδέρνεται…

…Κι έχουμε χρέος, ο καθένας μας, να την οδηγήσουμε, ακέραια, σε ασφαλές λιμάνι… Με όποιο τρόπο ο καθένας νιώθει καλύτερο, σε σχέση, πάντα, με τα μέσα που του δίνονται και τις καταστάσεις που αντιμετωπίζει… Κωπηλατώντας και με τα δυό κουπιά κι όχι “μονόπατα” (οπότε κάνει κύκλους…) ή/και με τα χέρια του ακόμα, εάν τυχόν του σπάσουν ή χάσει τα κουπιά, υψώνοντας ιστίο το πουκάμισό του ή τα όνειρά του κ.λπ.

Τα ρεύματα τα θαλάσσια, όμως, δεν είναι πάντοτε ευνοϊκά.

Κι ο άνεμος κάθε άλλο παρά είναι πάντα ούριος.

Ίσως καλύτερα έτσι, αν το σκεφθείς καλύτερα, Τι θα άξιζε, άραγε, ένα ταξίδι σύντομο, μια ευθεία μόνο, ίσια για το λιμάνι;…

Εξάλλου, όπως έγραφα χθες, η “σωτηρία της ψυχής” εμπεριέχει την έννοια μιας ψυχής ακεραίας. Η λέξη “ακέραιος” νοείται, κατ’ εμέ, όχι μόνο με την έννοια του “άθικτος”, αλλά και με αυτή του “ολόκληρος, πλήρης”…

Συνεπώς, υπό αυτή την έννοια, η ψυχή μας, όταν ξεκινά το ταξίδι της ζωής της, κάθε άλλο παρά πλήρης και ολοκληρωμένη μπορεί να θεωρηθεί… Είναι οι περιπέτειες, οι δυσκολίες, οι χαρές κι οι λύπες, οι συναναστροφές και οι περιπλανήσεις, με μια λέξη οι εμπειρίες της ζωής, αυτές που χαρίζουν [αλλά δεν σου χαρίζονται!...] την πληρότητα, την ολοκλήρωση…

[Σκέψου να έφθανε η ψυχή, στο τέλος, άδειο σακί, ξεφούσκωτο, χωρίς ούτε μια εμπειρία, έτσι ακριβώς όπως ξεκίνησε… Τι σόι ζωή θα ήταν αυτή;…]

Εδώ, να σκεφθείς, στα διάφορα ηλεκτρονικά παιχνίδια μας θέλουμε και απαιτούμε και χαιρόμαστε την “δράση”, τις “δύσκολες πίστες”, τα “κλειδιά” που ανοίγουν κλειδωμένες πόρτες και τα “όπλα” που θα μας βοηθήσουν ν’ αντιμετωπίσουμε εχθρούς και “δράκους”, μέχρι να βρούμε τους διάφορους “θησαυρούς” ή/και να ελευθερώσουμε την όποια φυλακισμένη “δεσποσύνη”, για να θεωρήσουμε ευτυχές και επιτυχημένο το “game over”….

…και δεν θα απαιτούσαμε κάτι αντίστοιχο απ’ τη ζωή μας την ίδια;…

Κομμάτια της ψυχής μας για ν’ ανακαλυφθούν ή, έστω, να αποκαλυφθούν, ν’ αναδειχθούν, ν’ ανθίσουν, έχουν ανάγκη κι απαιτούν θυσίες, κόπους, δυσκολίες…

Θα μπορούσα μάλιστα να ισχυριστώ βασίμως πως κάποια κομμάτια μας, κάποια κομμάτια της ψυχής μας, δεν ενυπάρχουν – προϋπάρχουν, αλλά θα πρέπει να τα αναζητήσουμε αλλού, έξω από εμάς, στους άλλους… Κι αν, ίσως, κάποιοι εκφράσουν αντιρρήσεις επ’ αυτού, θα τους θυμίσω αυτό που λέγεται για “το άλλο μας μισό”, αυτό που όλοι μας λίγο – πολύ αναζητάμε (άλλοτε επιτυχώς κι άλλοτε ανεπιτυχώς…), για την “πληρότητα” που νιώθουμε όταν συνυπάρχουμε και συμβιώνουμε με άλλους, για την ολοκλήρωση που αισθανόμαστε όταν βιώνουμε την Αγάπη!...

Μόνο έχοντας (και) αυτά τα κομμάτια, μπορεί να θεωρήσουμε τις ψυχές μας “ακέραιες” και άξιες και ικανές προς σωτηρία!...

Υ.Γ. Εύχομαι σε όλους, μέρα Λαμπρής σήμερα, “(συμ)πληρωμένη, ολοκληρωμένη και ακέραια ψυχή” και “να ’ναι αποδοτικό σε εμπειρίες το ταξίδι μας προς το λιμάνι”!...

“Η σωτηρία της ψυχής είναι πολύ μεγάλο πράγμα”, που λέει και το τραγούδι…

[Συνέχεια από το χθεσινό…]

Είναι εύκολο να μιλάμε και να σχολιάζουμε και να κριτικάρουμε τους άλλους, γύρω μας…

(Μου) είναι δύσκολο να κάνω λόγο (ή να γίνεται λόγος) και δή λόγος επικριτικός για τον εαυτό μου. Διότι ακόμα και μέσω της αυτοκριτικής (ή/και αυτοκατάκρισης), τελικά, θελητά ή αθέλητα, αυτοπροβάλλομαι, εγωιστικά!...

“H σωτηρία της ψυχής είναι πολύ μεγάλο πράγμα”, τραγούδαγε και τραγουδάει, εδώ και χρόνια, κι η δική μου η ψυχή. Συχνά παράφωνα! Φάλτσα!...

Τα χειρότερα φάλτσα μπορείς να τα κάνεις (και να γίνουν αντιληπτά), νομίζω, σε τρεις περιπτώσεις:

· Όταν δεν τραγουδάς χαμηλόφωνα, αλλά “βγάζεις κορώνες”

· Όταν τραγουδάς “σολο” και δεν εντάσσεσαι αρμονικά σε μια χορωδία και

· Όταν τραγουδάς “α καπέλα”, δηλαδή χωρίς συνοδεία μουσικής…

Το έχω πάθει και το έχω μάθει (και σας μιλώ, συνεπώς, εκ πείρας…), χωρίς να μπορώ να σας διαβεβαιώσω ότι έχω διορθωθεί και δεν την παθαίνω, ακόμα, σαν άπειρος και αγράμματος!...

Μιλάμε, θυμίζω, για εμένα…

…και για τη σωτηρία της ψυχής…

Σας το θυμίζω διότι παλαιότερα (και χθες ακόμα, συγκεκριμένα) μιλούσα και έγραφα για τους άλλους…

…που τους θεωρούσα, συχνά, εμπόδιο για τη “σωτηρία” (μου…), την ηρεμία (μου…), την ευτυχία (μου…)

Κι όχι ότι δεν κάνω, ακόμα, συχνά, αυτό το λάθος!... Υπάρχουν πάμπολλες φορές που δεν μ’ αφήνουν να ηρεμήσω, να διαβάσω ήσυχα ένα βιβλίο που θέλω, να συγκεντρωθώ στη σιωπή μου, να συλλογιστώ ή μάλλον να διαλογιστώ (;!), να προσευχηθώ, “να βρω τον εαυτό μου” όπως αρεσκόμαστε να λέμε εμείς οι άνθρωποι… (και είναι, το δίχως άλλο, ιδιαιτέρως σημαντικό!...)

[Να την εξομολογηθώ δε (κι αυτή) την αμαρτία μου: Την ένοιωσα και τέτοιες ημέρες ετούτη την ενόχληση, από τη φασαρία και τον ορυμαγδό της κοσμοσυρροής μέσα στους ναούς, κι ευχήθηκα, για πολλοστή φορά, να γίνουμε όλοι πιο συνειδητοί και να σεβόμαστε τους υπολοίπους…]

Η λέξη “σωτηρία”, εκτός από την θρησκευτική - θρησκειολογική και εκκλησιαστική έννοιά της, σημαίνει, κατά βάση, “την απαλλαγή από κίνδυνο, από κακό, τη διασφάλιση της ακεραιότητας”. Η ομόρριζη λέξη “σώος”, διαβάζω, σημαίνει “αυτόν που δεν έχει υποστεί φθορά, βλάβη ή ατύχημα” και είναι επίσης ομόρριζη με τις λέξεις “σωστός”, “σώφρων”, “Σωκράτης” κ.λπ. Το δε ρήμα “σώζω”, αντιγράφω επίσης, “εκτός από τη βασική σημασία ‘προστατεύω, διαφυλάττω’, χρησιμοποιήθηκε από τους αρχαίους χρόνους και ως μεταβατικό με τη σημασία ‘οδηγώ σε ασφαλή τόπο’ και κατέληξε (στον μέσο τύπο) να σημαίνει ‘φθάνω ασφαλής κάπου – κατορθώνω να σωθώ’”.

[Ευτυχώς που υπάρχουν τα βιβλία και μας τα λένε…

(αν και συνήθως δεν τα διαβάζουμε…)

…Όπως μας τα λένε και οι σοφοί, γραμματιζούμενοι ή πεπειραμένοι….

(αν και συνήθως επίσης δεν τους ακούμε και μάλιστα μας ενοχλούν οι όποιες συμβουλές τους…)

Ευτυχώς ή δυστυχώς, όταν δεν διαβάζουμε τα βιβλία ή/και δεν ακούμε και δεν αποδεχόμαστε τις συμβουλές των σοφότερων, αναλαμβάνει η ίδια η ζωή, συχνά κατά τρόπο δυσάρεστο, να μας τα διδάξει…]

Παλαιότερα, στη φράση “η σωτηρία της ψυχής μου”, ίσως έριχνα το βάρος στο “μου”. Και τότε γέρνει η φράση, σαν βάρκα, και “μπάζει νερά”… Αργότερα έδωσα βάρος και σημασία στη λέξη και την έννοια “ψυχή”. Κι ύστερα στην έννοια “ακεραιότητα” (της ψυχής) [περί της οποίας έγινε λόγος παραπάνω, στον ορισμό της λέξης “σωτηρία”], ό,τι μπορεί να σημαίνει αυτό, δηλαδή όσο καλύτερα μπορούμε να νοηματοδοτήσουμε τη λέξη “ακεραιότητα”…

Σε κάθε περίπτωση μόνο αυτή η ακεραιότητα μπορεί να προσφέρει στην ψυχή ισορροπία, ώστε να μην “μπατάρει” η βάρκα της ψυχής μας…

Όσο δε για τον “ασφαλή τόπο” (του προαναφερθέντος ορισμού της λέξης “σώζω”) ή, αλλιώς, το “ασφαλές λιμάνι” (κατά τη συνηθισμένη παρομοίωση), που συνεπάγεται, κατά τα παραπάνω ετυμολογικά, τη “σωτηρία”, αυτός είναι ο “Παράδεισος”, έτσι όπως τον νιώθει ή τον εννοεί ο καθένας…

Λοιπόν… πολλά θα μπορούσα να πω κι εγώ και ο καθένας μας τόσο για την “ακεραιότητα”, όσο και για τον “Παράδεισο” [Και, βεβαίως, όχι μονάχα γι’ αυτά, μα και για έννοιες απόλυτα συναφείς μ’ αυτές, όπως, για παράδειγμα, για την “Ιθάκη”, ένα άλλο όνομα για τον Παράδεισο, ή για την ευτυχία, ομοίως, αλλά και για το “ωραίο ταξίδι”…] Αύριο θα μοιραστώ μαζί σας μια – δυό, μονάχα, σχετικές σκέψεις μου…

[Συνεχίζεται, λοιπόν…]

Απολογισμός μιας χρονιάς (ή: Το “γεώργιον”)

«Αποχαιρετισμός μιας χρονιάς…
Απολογισμός…
Λογισμός…
Λογαριασμός…
Συλλογισμός…
Αποτίμηση…

…Συλλογίζομαι… τι άξιζε… Τι δείχνει το «ταμείο»… Προχώρησα καθόλου;… Κατάφερα τίποτα;… Τι ήθελα να πράξω και δεν έπραξα;… Τι έπρεπε να πράξω και δεν έπραξα;… Πώς όφειλα να πολιτευτώ, να δράσω, να ενεργώ, να συμπεριφερθώ και δεν εκπλήρωσα στο ακέραιο το χρέος μου αυτό;…

Λογίζομαι… Λογαριάζομαι με τον ίδιο μου τον εαυτό… Αποτιμώ το φετινό μου έργο…
Εξ απόψεως οικονομικής, το εισόδημά μου πιο ισχνό απ’ ό,τι πέρσι… Όταν το ένιωσα, μεσοχρονίς, «μου φάνηκε κάπως», ενοχλήθηκα… Αργά ή γρήγορα το πήρα απόφαση… Το σκέφθηκα… Κι έκανα περικοπές στα τόσα «θέλω» μου… Που δεν ήτανε, τελικά, δικά μου… Μου τα’χε φορτώσει, άθελά μου, η κοινωνία. Οι έμποροι και οι διαφημιστές. Το πνεύμα της εποχής. Της εποχής του καταναλωτισμού. Βαρίδια που με δυσκόλευαν στο διάβα μου… Ξεσκαρτάρισα και πέταξα τα άχρηστα… Περιόρισα τις «ανάγκες» μου… Κι ένιωσα (πιο) πλούσιος… Ποικιλοτρόπως!...

…Ένα χωραφάκι το κυριότερο το βιός μου… Μερικά στρέμματα ψυχής… Δύσκολο που αποφάσισα να ασχοληθώ με το «γεώργιον», μα ήταν η επιλογή μου και δεν βαρυγκωμώ. Αντίθετα μ’ ευχαριστεί…
…Χρόνια πασχίζω να ξεβοτανίσω τα παράσιτα. Το ίδιο έκανα και φέτος… Με πόνεσε η μέση από το σκύψιμο… (…στον εσώτερο εαυτό μου…)
…Μα και το σκάψιμο είναι επίπονο… (το «ένδον σκάπτε»…). Γεμίζουν ρόζους και φουσκάλες που πυορροούν, τα χέρια μου, απ’ την αξίνα…

…Αυτό που, πάντως, κι εγώ παρατηρώ, είναι πως από χρονιά σε χρονιά, το κλίμα αλλάζει δραματικά προς το χειρότερο… (Το «κλίμα της εποχής»… Η κοινωνία της εποχής…). Άλλοτε εισπράττω ξηρασία… Κι άλλοτε πλημμύρες… Πώς θα εξελιχθεί τούτη η κατάσταση, εγώ δεν ξέρω (Ρωτήστε τους ειδικούς… τους μετεωρολόγους, τους «κλιματολόγους»… ρωτήστε τους ψυχολόγους, τους κοινωνιολόγους…) Λυπάμαι γι’ αυτό… (Λυπάμαι που τα δάκρυα και ο ιδρώτας μου δεν μπορούν να βοηθήσουν στο μαλάκωμα της ξηραμένης γης… Λυπάμαι που οι αξίες και οι αρχές μου δεν μπορούν να γίνουν ανάχωμα στις πλημμύρες….) Λυπάμαι και κουράζομαι… (…είναι που περνούν και τα χρόνια… από την πλάτη μου κι απ’ το μυαλό μου… μόνο η καρδιά μου τους αντιστέκεται… κι αυτό μου δίνει δύναμη κι ελπίδα να συνεχίζω…)
…Υποσχέθηκα στον εαυτό μου να συνεχίζω… Με όποιο κόστος (θα μπορέσω να αντέξω…). Το κάνω για μένα. Το έχω ανάγκη…. Το κάνω και για άλλους λόγους… Ως καθήκον…. (Καθήκον και τρόπος ζωής πλέχτηκαν σφιχτά, με τον καιρό, αδύνατο πια να τα ξεχωρίσω…. Η εκπλήρωση του καθήκοντος είναι πια η χαρά μου… Θυμάμαι αυτό που μου διάβασε, κάποτε, ένα παιδί γραμματιζούμενο, και σφράγισε από τότε τη ζωή μου: «Ν’ αγαπάς την ευθύνη. Να λες πως αυτόν τον κόσμο θα τον αλλάξω εγώ. Κι αν δεν αλλάξει, θα φταίω εγώ»!...

…Τα χρόνια πέρασαν. Ο κόσμος, έτσι που τον εννοούσα τότε, όχι μόνο δεν άλλαξε, μα τραβά (κατά πως νιώθω…) «απ’ το κακό στο χειρότερο»… [Μπορεί, πάλι, να φταίει η οπτική μου… Ο «στραβός γιαλός» και το «στραβό αρμένισμα»…] Μα η «ωριμότητα» των χρόνων που διάβηκαν, στο μεταξύ, μου χάρισαν, δώρο – πολύτιμο, την σοφία της συνειδητοποίησης, πως «κόσμος» (μας) νοείται (και) το κοντινό μας περιβάλλον…
…Ξεβοτανίζω, λοιπόν, και τσαπίζω… Κλαδεύω και μπολιάζω… Επίμονα και επίπονα… Το μόνο βιός μου, τον χαρακτήρα μου… Ελπίζοντας κι αγωνιζόμενος για το καλύτερο…
…Κάποιοι παλιοί μου γείτονες ξεπούλησαν αυτό το βιός τους, ή το παρατήσαν χέρσο, και ξενητεύθηκαν…
…Άλλοι θεώρησαν καλό, να καταφύγουν σε σύγχρονες μεθόδους, σε νέες ιδέες, που τους υπέδειξαν οι ειδικοί: «Για πλουσιότερη και καλύτερη παραγωγή», καθώς τους έταξαν, για ευκολότερη ζωή, κατέφυγαν σε… μηχανήματα γεωργικά, μοντέρνα, σε φυτοφάρμακα χημικά και σε λιπάσματα…
…Εγώ, καλώς ή κακώς, ήμουν επιφυλακτικός σε όλα ετούτα (Όχι πως αντιδρώ και αντιστέκομαι σε κάθε «νέο», πως είμαι κανένας «συντηρητικός», μονόχνωτος και γερασμένος πριν την ώρα μου… Απλά δεν μπορώ ν’ αποδεχθώ, άκριτα, πως κάθε τι νέο είναι, εξ ορισμού, και το καλύτερο….). Και, να σας πω, δεν το μετάνιωσα… Κάθε άλλο!... Ήδη κάποιοι άλλοι «ειδικοί», μα και οι ίδιοι οι γείτονές μου, το κατάλαβαν, πως δηλαδή τα φυτοφάρμακα τα χημικά έχουν παρενέργειες, πως επιδρούν (συχνά «μη αναστρέψιμα»…) στην οικολογική αλυσίδα (…της ζωής και της ψυχής, εννοούμε πάντα…) και πως, σε τελική ανάλυση, κανένα λίπασμα δεν μπορεί να δώσει τη νοστιμιά που δίνει στα προϊόντα η φυσική παραδοσιακή η κοπριά…

... Λίγα στρέμματα γης μου αναλογούν… Λίγα στρέμματα ψυχής… Που προσπάθησα να έχουν, μέσα, ποικιλία… Και χόρτα και λαχανικά και δένδρα, μα και λουλούδια…
…Ένα μποστάνι για μένα… για τους φίλους μου… για τους γνωστούς μου… για τους περαστικούς… (Προχθές, μονάχα, συνάντησα δυό άγνωστους… Στον ένα χάρισα ένα χαμόγελο… Στον άλλο ένα λόγο καλό… Απ’ το μποστάνι μου κομμένα και τα δυό…)
…Και δένδρα… Οπωροφόρα. Και από τα άλλα. Για το πράσινο και τη σκιά τους… Τα χαίρομαι κι εγώ… Τα χαίρονται κι οι άνθρωποι… Μα πιότερο, θαρρώ, τα χαίρονται τα πουλιά…
…Το ίδιο και τα λουλούδια μου… Όλοι τα χαίρονται κι αυτά… Μα πιότερο, ίσως, οι μέλισσες κι οι πεταλούδες… (Χθες ήτανε, θαρρώ, που έκοψα ένα κλαδάκι γιασεμί και το χάρισα σ’ ένα κοριτσόπουλο, να το στηρίξει πίσω απ’ τ’ αυτί… έτσι… μόνο και μόνο γιατί κάποτε μου’χε πει «σ’αγαπώ»...)

…Ήταν καλή χρονιά, θαρρώ, κι ετούτη που μας πέρασε… Είχε ο κήπος μου απ’ όλα: Και φρούτα, και λουλούδια… και πουλιά… και πεταλούδες… και περαστικούς….
…Χαλάλι, λοιπόν, κι οι κόποι και οι μόχθοι κι ο ιδρώτας και οι δυσκολίες…»


Αυτά μου είπε, τις προάλλες, ένας αγράμματος – σοφός γεωργός. Τον ρώτησα αν μπορώ να τα δημοσιοποιήσω.

«Να το κάνεις!», μου απάντησε. «Και πες στους φίλους σου τους καρδιακούς, στην Στέλλα, στον Μιχάλη, στον Χρήστο, στην Μαρία, στην Άννα… και σ’ όσους μου έχεις πει και τώρα δεν θυμάμαι τα ονόματά τους, πως είναι όλοι καλεσμένοι, εάν και όποτε το θέλουν, στο περιβόλι μου… Μετά χαράς θα τους ανοίξω την καρδιά μου… Και φρούτα θα τους κόψω κι ό,τι θέλουνε ας πάρουν. Κι αν ίσως λείπω, μη διστάσουν, ας μπουν κι ας κόψουνε ό,τι λουλούδια θέλουν… Μα και οι άλλοι, οι γνωστοί ή άγνωστοι περαστικοί, κι αυτοί που, όπως μου είπες, συνάντησες τελευταία, η Βάσια η Παραφυάδα, η Αναστασία, η Άννα, ο Adonios, η «Εκ των ένδον», ο Ανήσυχος, η Καλλιτέχνιδα του δρόμου (Roadartist),o Syneas και ο Synas, o Δικηγόρος του διαβόλου (Advocatus Diaboli), o Raslowbap- Radicalist, η Φερενίκη, ο Locus Publicus, η Aqua, ο Καιάδας, η Καρπουζένια, ο Μικρός Πρίγκιπας, η Νιόβη, το Xotiko, ο Ασυμβίβαστος κι Αληθινός, ο Πελώριος Ουρανός, το Καλντρερίμι, η Rakunenta, η Φεγγαραγκαλιά κι οι άλλοι («επώνυμοι» κι «ανώνυμοι»)… [..Αλήθεια, γιέ μου, πες μου, κυκλοφορεί ακόμα η «Διάπλασις των Παίδων» -όλα ετούτα τα παράξενα ονόματα μου την θύμισαν…] …όλοι ετούτοι, το λοιπόν, να ξέρουν πως επίσης είναι ευπρόσδεκτοι! Ας απολαύσουν και αυτοί, όποτε θέλουν, τον ίσκιο των δένδρων, το κελάηδημα των πουλιών… το περισσότερο που, απ’ ό,τι ξέρεις, μπορώ να τους προσφέρω…»

Και του χρόνου!...