“Seagull” γιατί; Ως φόρο τιμής στο βιβλίο «Γλάρος Ιωνάθαν» του Richard Bach
[βλ.περισσότερα στηνAνάρτηση"ΦόροςTιμής" (http://seagullstefanos.blogspot.com/2007/10/richard-bach-blog.html). ]
Ναι,αλλά γιατί “Seagull” και όχι “Γλάρος”; H απάντηση στην ανάρτησή μου “Αποκαλύπτω…”
(http://seagullstefanos.blogspot.com/2008/03/seagull-eagle.html)
Ο ακατάλυτος νόμος της αιτιότητας, της σχέσης αιτίου και αιτιατού…
Ισχύει απαρέγκλιτα, ακόμη κι αν τον ξεχνάμε…
[…ακόμη και για χρόνια πολλά!...]
Οι πράξεις έχουν συνέπειες…
…Κι η Ύβρις προκαλεί την Τιμωρία και την Κάθαρση!...
* * *
Τι περιμέναμε, δηλαδή;
Να μένει εσαεί ατιμώρητη (ή, διαφορετικά: χωρίς συνέπειες) η πολύχρονη άλογη – αλόγιστη - ασυλλόγιστη συμπεριφορά μας και υποθήκευση του μέλλοντός μας;
Και μάλιστα να φιμώνουμε ή να λοιδορούμε τις όποιες φωνές λογικής μας μέμφθηκαν όλα αυτά τα χρόνια!....
* * *
“Ουδέν κακόν αμιγές καλού” λέει ο λαός.
Κι αυτό το “κακό” που μας συνέβη, δεν είναι εξαίρεση.
Ελπίζω, εύχομαι και νιώθω πως μπορεί να έχει / θα έχει και σημαντικές θετικές επιπτώσεις:
Να / Θα “έλθουμε εις εαυτούς”…
Να / Θα σκεφτούμε – συλλογιστούμε – λογικευθούμε…
Να / Θα επαναπροσδιορίσουμε τα “θέλω” μας…
Να / Θα αντικαταστήσουμε την απληστία μας με την ολιγάρκεια…
[Πόσο σπουδαίο θα ήταν η αντικατάσταση αυτή να είναι ουσιαστική και συνειδητή και όχι εξωτερική και εξ ανάγκης επιβεβλημένη!...]
Να / Θα μετα-νοήσουμε / μετα-νιώσουμε…
Να / Θα ξεχωρίσουμε “την ήρα από το σιτάρι”…
Να / Θα επαναξιολογήσουμε τις “αξίες” και τις Αξίες…
Να / Θα ξαναζήσουμε ζωή αληθινή αντί για fake “lifestyle”…
* * *
Μα… “δεν φταίμε (μόνο) εμείς” ίσως να είπατε ή/και να λέτε…
“Οι (άλλοι) φταίχτες της κατάστασης που βιώνουμε, οι βασικοί φταίχτες της κρίσης, οι κάθε είδους βολεμένοι, δεν θα πληρώσουν;”
Κι αν ναι, πότε θα πληρώσουν;
Δεν γνωρίζω… δεν μπορώ να απαντήσω…
…τουλάχιστον όχι για το “πότε”!...
Αυτό που γνωρίζω [όχι διότι μπορώ δα να προβλέψω το μέλλον, αλλά διότι μας το διδάσκει η ιστορία…] είναι αυτό που ήδη έγραψα, προεξαγγελτικά:
Η Ύβρις συνεπάγεται την τιμωρία και την κάθαρση!
Υπήρξαν πανίσχυροι ηγέτες και κραταιές αυτοκρατορίες, που ένιωθαν ακλόνητοι, που κατέρρευσαν κι είχαν τέλος τραγικό…
“Έχει γυρίσματα ο καιρός”…
…και “η Ιστορία εκδικείται”…
* * *
Μα έχει νόημα, αλήθεια, αναρωτιέμαι, ν’ ασχολούμαστε με αυτούς, να ασχολούμαστε, γενικότερα, με άλλους;…
Με τον εαυτό μας θα έπρεπε, θαρρώ, πιότερο να ασχολούμαστε, ο καθένας μας.
Διότι, εάν πραγματικά “το πάθημα μας έγινε μάθημα”…
…όχι απλά επιφανειακά, μα ουσιαστικά, σε βάθος…
…θα πρέπει να το εφαρμόσουμε και να διδαχτούμε απ’ αυτό και ως προς άλλες εκφάνσεις και εκδηλώσεις της ζωής μας…
Μήπως κι αναδειχθεί, ο καθένας μας, ένας Προμηθέας και όχι, πάλι, Επιμηθέας…
“To προλαμβάνειν γαρ κρείττον του θεραπεύειν”…
* * *
Οι πράξεις έχουν συνέπειες!
Οι πράξεις ΜΑΣ έχουν συνέπειες!...
…σε στενότερο ή σε ευρύτερο πεδίο, σε άλλους μα και σε εμάς τους ίδιους.
Η διατροφή, ο τρόπος ζωής μας, οι καταχρήσεις και τα πάθη μας έχουν συνέπειες στην υγεία μας και στον οργανισμό μας…
Οι σκέψεις μας, τα λόγια μας, οι συνήθειές μας, η συμπεριφορά μας, ο εγωισμός και η μικρότητά μας έχουν συνέπειες στους άλλους, στις σχέσεις μας με τους άλλους, σ’ εμάς τους ίδιους…
Η εχθρότητα, η αντιπαλότητα, το μίσος, η εκδικητικότητα έχουν συνέπειες και γίνονται, όχι σπάνια, “boomerangs” που στρέφονται εναντίον μας…
Η αδιαφορία για το περιβάλλον, πόσο δε μάλλον η συνειδητή καταστροφή του, στο βωμό οποιωνδήποτε άλλων βραχυ- / μεσο- πρόθεσμων, μικρών ή “μεγάλων”, τάχα, ωφελειών [προόδου, δήθεν, ή οικονομικής ευημερίας…] θα έχει, κι αυτή, τις συνέπειές της…
Διότι, εκτός από την Ιστορία, και η Φύση εκδικείται!...
[“Δός μοι πα στω και ταν Γαν κινήσω” (Δώσε μου μέρος να σταθώ και θα μετακινήσω τη γη)]
Όχι βέβαια γιατί ζαλίστηκα από τη “μονότονη” περιστροφή της γύρω από τον εαυτό της και την κίνησή της γύρω από τον ήλιο και στο σύμπαν γενικότερα…
…ούτε, φυσικά, γιατί κουράστηκα από τις ομορφιές της…
Αλλά διότι διαπιστώνω κι εγώ, μαζί με ένα μεγάλο αριθμό των κατοίκων αυτού του πλανήτη, πως πηγαίνει“από το κακό στο χειρότερο”… προς βέβαιη κλιματική αλλαγή ή/και πλήρη οικολογική καταστροφή…
Βεβαίως, και να “κατέβω” εγώ κι όλοι όσοι από τους υπόλοιπους “επιβάτες” διαβλέπουν την καταστροφή, καθόλου δεν θα βοηθήσει… Το σημαντικό είναι να “κατέβουν” αυτοί που διαφεντεύουν τις τύχες του κόσμου, οι ηγέτες των “G8”, μήπως κι αλλάξει η ρότα του πλανήτη και σωθούμε… Μα αυτοί, δυστυχώς, προβάλλουν, καθώς φαίνεται (λες και αφορά αυτούς!...) το ότι “ο κυβερνήτης – καπετάνιος εγκαταλείπει τελευταίος το σκάφος που βυθίζεται”… Έτσι τους είπαν, καθώς φαίνεται, αυτοί που τους έστησαν εκεί πάνω, εκμεταλλευόμενοι την φιλαρχία τους, για να παριστάνουν τους ηγέτες (αλλά να’ ναι, στην πραγματικότητα) μαριονέτες…
“Μοιραίοι”, όπως λέει και ο ποιητής… “Δειλοί, μοιραίοι κι άβουλοι αντάμα, περιμένουμε, ίσως, κάποιο θάμα”…
Toθέμα είναι πως όλοι αυτοί, δηλαδή και οι ηγέτες και αυτοί οι οικονομικοί μεγαλοπαράγοντες που τους στηρίζουν, έχουν στη διάθεσή τους ένα σωρό “thinktanks” και αναλυτές και εναλλακτικά σενάρια για κάθε κρίση, αλλά δεν έχουν, καθώς φαίνεται, απλή λογική, για να σκεφτούν πως η καταστροφή θα περιλάβει και θα έχει συνέπειες και για τους ίδιους και τα παιδιά τους…
“Μωραίνει Κύριος ούς βούλεται απωλέσαι”…
…Κι αυτούς… Κι εμάς όλους!...
Διότι όλοι έχουμε ευθύνη που φτάσαμε ως εδώ:
“Οι λαοί έχουν την εξουσία και τους πολιτικούς που τους αξίζουν”….
…Κι αυτό ισχύει, βέβαια, και για την Ελλάδα!...
“Σταματήστε την Ελλάδα να κατέβω”…
Διότι η Ελλάδα τρέχει ανεξέλεγκτα. Στην λεωφόρο της… “προόδου”. Προς τον κατήφορο. Χωρίς φρένα… Και με οδηγούς και πλήρωμα υπνωτισμένους, μεθυσμένους… Αλλά, πάντως, ανέκαθεν (και τώρα ακόμα!...) “μες στην καλή χαρά”!... Με γλέντια και τραγούδια, χαρές και γέλια… [“Των οικιών ημών εμπιμπραμένων ημείς άδομεν” και “Γελά μωρός καν τι μη γελοίον ει”…]. Τρέχουμε, καθώς είπα, χωρίς φρένα… δηλαδή χωρίς φρένας… Με δύο οδηγούς να εναλλάσσονται (όπως απαιτεί ο νόμος, για… ασφάλεια στην οδήγηση και στην δημοκρατία!...), αλλά χωρίς να ελέγχουμε αν και οι δυό τους είναι “βαθιά νυχτωμένοι”, νυσταγμένοι… ή το ίδιο μεθυσμένοι με εμάς. Και, παράλληλα, αχόρταγα… διψασμένοι για εξουσία και εφήμερες δόξες και τιμές… [Για υστεροφημία ούτε λόγος!... “Apresmoiledeluge”…. “Μετά από μένα το χάος και η καταστροφή”!...]
“Σταματήστε την Ελλάδα να κατέβω”…
…Μα πού να πάω, αφού την Ελλάδα και τον Έλληνα τους κουβαλάω μέσα μου;!...
Για να επιβιώνουν τα όντα, πρέπει να εξελίσσονται. Να προσαρμόζονται. Στις εκάστοτε συνθήκες. Διαφορετικά είναι καταδικασμένα σε εξαφάνιση…
Θα το έχετε ακούσει ή διαβάσει, φαντάζομαι, πως σύμφωνα με τους επιστήμονες, τα έμβια όντα με τη μεγαλύτερη προσαρμοστικότητα είναι… οι κατσαρίδες!... Αυτές, κατά πως λέγεται, θα είναι, ίσως, τα τελευταία έμβια όντα του πλανήτη, ικανές να επιβιώσουν ακόμα και από πυρηνικό ολοκαύτωμα!...
[Οι κατσαρίδες, λοιπόν, μην το ξεχνάτε!...]
Στο πέρασμα του χρόνου, δεκάδες χιλιάδες είδη έχουν εξαφανιστεί και εξακολουθούν να εξαφανίζονται. Και μάλιστα στην εποχή μας με όλο και πιο γρήγορο ρυθμό… Υπάρχουν είδη που πια τα “συναντούμε” μόνο ως φωτογραφίες ή σχέδια ειδικών επιστημόνων (και) σε μουσεία ή ως απολιθώματα…
[Απολιθώματα! Να το θυμάστε και αυτό, θα επανέλθω…]
Αναρωτιέμαι εάν και κατά πόσο και πώς ακριβώς ισχύει ο νόμος της εξέλιξης και της προσαρμοστικότητας στους ανθρώπους και στις κοινωνίες…
Στο πέρασμα των χρόνων και των εποχών, τι μας διδάσκει η εμπειρία και η πραγματικότητα; Μπορεί, για παράδειγμα, ένας συνειδητός υπέρμαχος της “μη-βίας” να επιβιώσει, άραγε, στη μάχη με τον πρεσβευτή του “δικαίου του ισχυροτέρου”;… Όχι, το δίχως άλλο, αν δεν “εξελιχθεί”, αν δεν “προσαρμοστεί”… Γι’ αυτό, άλλωστε [τι; Είναι άραγε τυχαίο;…] λιγοστεύουν συνεχώς κι εξαφανίζονται οι Ποιητές (με «Π» κεφαλαίο). Οι Ποιητές για τους οποίους κάποιος πολιτικός είχε πει, αν θυμάστε, εκείνο το αμίμητο… […Δεν το γράφω καν, διότι… προσπαθώ να το ξεχάσω!...]
Έγραψα για “πολιτικούς” και θυμήθηκα κι ετούτο, που είναι –βεβαίως- απόλυτα σχετικό με όσα γράφω: Είναι τυχαίο, άραγε, που (σχεδόν) εξαφανίστηκαν οι άξιοι πολιτικοί, αυτοί δηλαδή που δεν “εξελίχθηκαν” και δεν “προσαρμόστηκαν” με του πολιτικάντηδες, που έχουν έρθει στα πράγματα;
[Θυμάστε το “ανθ’ ημών Γουλιμής”; Να σας θυμίσω κι εγώ ότι αντί για πολιτικούς – διανοούμενους, όπως για παράδειγμα ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος κι ο Κωνσταντίνος Τσάτσος, που είχαμε πριν από τρεις – τέσσερις δεκαετίες, έχουμε σήμερα ως (δήθεν) “πολιτικούς”, διάφορες TV-περσόνες;…]
Λέγεται πως “οι λαοί έχουν τις εξουσίες και τους πολιτικούς που τους ταιριάζουν και τους αξίζουν”
[Τους άλλους, αυτούς δηλαδή που “δεν μας κάνουν”, είτε τους εξοστρακίζουμε, όπως τον δίκαιο Αριστείδη, είτε τους δολοφονούμε, όπως τον σπουδαίο Καποδίστρια, είτε –ακόμα- τους περιορίζουμε σε ένα ελάχιστο – ασήμαντο ποσοστό, όπως τον Κωστή Στεφανόπουλο, ως ενεργό πολιτικό δηλαδή πριν τον αναδείξουμε Πρόεδρο της Δημοκρατίας κ.λπ.]
Αναρωτιέμαι τι προηγήθηκε στον φαύλο κύκλο που έχουμε περιπέσει: Οι “υπήκοοι” “προσαρμοστήκαμε” στις “βουλές” (με την έννοια του “επιθυμίες”) και στα “καπρίτσια” των πολιτικάντηδων ή αυτοί “προσαρμόστηκαν” στην γενική κατάπτωση ημών των σύγχρονων Ελληναράδων;…
Σκέφτομαι και θλίβομαι… για το πόσο “ταιριαστά” και “προσαρμοσμένα” είναι τα παρακάτω φαινόμενα:
Θεωρούμε το κράτος εχθρικό και, αντίστοιχα, το Κράτος μας εχθρεύεται…
Φοροδιαφεύγουμε ασύστολα και με κάθε ευκαιρία… [και “με το δίκιό μας”, βέβαια, αφού…] …και το κράτος μας κλέβει συνεχώς, και δεν σέβεται τα χρήματα που εισπράττει απ’ τους φόρους μας…
Ζητούμε “αξιοκρατία παντού”… τη στιγμή που δεν μπορούμε να την ανεχθούμε όταν αυτή μας αφορά και λειτουργεί εις βάρος των ατομικών μας συμφερόντων…
Κατηγορούμε τους βουλευτές για… “βολευτές”, ενώ παράλληλα κι εμείς αυτό έχουμε ως “ελληνικό όνειρο”, δηλαδή να βρούμε κάπου “να τη βολέψουμε” και, μάλιστα, ζητάμε από τους ίδιους τους “βολευτές” να μας βολέψουν κι εμάς και τα παιδιά μας… [Αξιοκρατικά, πάντα, βεβαίως – βεβαίως!...]
Τους μεμφόμαστε ότι δεν βουλεύονται (με την πραγματική έννοια της λέξεως), όταν κι εμείς έχουμε πάψει από καιρό να σκεπτόμαστε, να στοχαζόμαστε…
Αναθεματίζουμε όσους είναι αναμεμειγμένους με οικονομικά σκάνδαλα, ενώ κατά βάθος, εκ πεποιθήσεως απατεώνες και εν δυνάμει “λαμόγια” κι εμείς, ψάχνουμε ευκαιρίες για να “πιάσουμε την καλή”!...
Ανήθικοι κι εκείνοι, ανήθικοι κι εμείς!... Απλώς σ’ εμάς δεν δόθηκε η ευκαιρία να το αποδείξουμε…
κ.λπ. κ.λπ. κ.λπ……
Καθένας μπορεί να αποφασίσει…
…αν θα καταλήξει μουσειακό “απολίθωμα” στη σύγχρονη κοινωνία…
…Θέλω… μου ήρθε… να γράψω ένα παραμύθι… Τι παραμύθι δηλαδή… Ιστορία κανονική θα είναι, διήγημα “με τα όλα του”, οι αναμνήσεις μου απ’ όταν ήμουν παιδί… μα που όταν θα το διαβάσουν τα σημερινά παιδιά… [χμ…. αν το διαβάσουν ποτέ… θα πρέπει να το εκδώσω σε cd-rom, αρχείο για computer…] σίγουρα θα τους φανεί για παραμύθι… “Αυτά τα πράγματα δεν γίνονται” θα σκεφθούν και θα πουν, “και συνεπώς πρόκειται για παραμύθι”….
…Θέλω να σου γράψω, να σου πω για έναν τόπο που δεν είναι, όπως τώρα, αστραφτερός και γυαλιστερός, περιποιημένος και τακτοποιημένος… Οι δρόμοι δεν είναι στρωμένοι με άσφαλτο…το τσιμέντο και οι πλάκες πεζοδρομίου δεν κάλυπταν κάθε σημείο αυτής της πόλης… Σου μιλώ για δρόμους χωμάτινους [λιγότερο “ανθρώπινους” για κάποιους… περισσότερο “ανθρώπινους” για κάποιους άλλους…]. Σου μιλώ για αλάνες το ίδιο χωμάτινες… Χωμάτινες μόνο το καλοκαίρι, δηλαδή, γιατί απ’ το φθινόπωρο και μετά [“φθινόπωρο” λέγαμε, τότε, μια εποχή μεταξύ καλοκαιριού και χειμώνα, που σήμερα πια δεν υπάρχει…] γέμιζαν λάσπες… γίνονταν λάσπες… και σημεία – σημεία γίνονταν λιμνούλες…
Αυτές τις λιμνούλες, που ησύχαζαν… ξάφνου τις αναστάτωνε, τις ξύπναγε απ’ τον λήθαργο, μια μπάλα… Κι από πίσω ένα τσούρμο παιδιά, σ’ ένα σύστημα ποδοσφαιρικά ήδη ξεπερασμένο [όχι τόσο από τις συμβουλές των προπονητών, μα από την ηλικία…] “όλοι επίθεση, όλοι άμυνα… όλοι με πάθος… όλοι μαζί πίσω απ’ την μπάλα…”
Συχνά κι ετούτη η κατάσταση ανατρεπόταν, πάλι το ίδιο ξαφνικά… Κι εκεί που κάποια παιδιά έτρεχαν πίσω απ’ την μπάλα… βρίσκονταν να κυνηγιούνται πια απ’ τις μανάδες τους, να τρέχουν να κρυφτούν…. “Παλιόπαιδο, δεν σου είπα να μην ξαναπαίξεις φορώντας τα σκαρπίνια σου; Κοίτα πώς τα ’γδαρες κλοτσώντας τις πέτρες! Να δούμε τι θα πεις τώρα στον πατέρα σου! Λες και δεν ξέρεις πόσο δύσκολα τα φέρνουμε βόλτα… Τι νομίζεις δηλαδή, πως είμαστε Ωνάσηδες για να σου αγοράζουμε συνεχώς καινούργια παπούτσια και μάλιστα κι εκείνες τις… πώς τις λένε;… τις ελβιέλες;…”
«Ελβιέλες», για να μαθαίνετε, παιδιά μου, ήταν κάτι πάνινα παπούτσια, τρόπον τινά αθλητικά. Αυτά που τώρα λέτε αθλητικά, τότε δεν υπήρχαν καν! Τουλάχιστον όχι για το ευρύ κοινό, μα μονάχα για τους αθλητές τους πραγματικούς και τους ποδοσφαιριστές. Αυτοί οι τελευταίοι έπαιζαν ποδόσφαιρο με μπάλα δερμάτινη [που, τότε, μόνο που τη συζητούσαμε, μόνο που την σκεφτόμασταν… “σοροπιάζαμε”…], δηλαδή μπάλα πραγματική… Διότι τότε, στην δική μας πραγματικότητα, την παιδική εκείνης της εποχής, εμείς ποδόσφαιρο παίζαμε, στην καλύτερη περίπτωση, με λαστιχένια μπαλάκια ή πλαστικές μπαλίτσες και, στις πιο συνήθεις, με μικρομεσαίες πέτρες!... Ναι, καλά διαβάσατε, δεν πρόκειται για τον “δαίμονα του τυπογραφείου”… Παίζαμε ποδόσφαιρο έχοντας αντί για μπάλα, πέτρες… Κι αυτό ήταν που έκανε πιο δύσκολη τη ζωή και την υγεία των παπουτσιών μας και, κατά πως σας είπα ήδη, πιο “δύσκολη και τη δική μας τη ζωή”, καθώς έπρεπε ν’ αντιμετωπίσουμε κατάλληλα και τους γονείς μας…
Οι γονείς μας νοούνταν, τότε, στο παιδικό μας μυαλό, ως δύο. Ως ζευγάρι. Κι έτσι, νομίζω, το γράφουν ακόμα τα λεξικά. Μόνο που τότε δεν είχες ανάγκη να πας να ανοίξεις και να διαβάσεις τα λεξικά. Το ένιωθες, το ζούσες, το βίωνες, το γνώριζες. Υπήρχαν, βέβαια, και παιδιά ορφανά. Από πατέρα ή μάνα. Κυριολεκτικά ορφανά. Όχι όπως σήμερα. Που υπάρχουν παιδιά που μεγαλώνουν σαν να είναι ορφανά, μα ούτε η κοινωνία ούτε τα λεξικά και τα βιβλία τα χαρακτηρίζουν, βεβαίως, έτσι, με μόνη εξαίρεση κάποια βιβλία ψυχολογίας και κοινωνιολογίας… Σήμερα αυτά τα παιδιά λέγονται, ιδίως μάλιστα με το κίνημα του “πολιτικώς ορθώς εκφράζεσθαι”, παιδιά εργαζόμενων γονέων… Που προσπαθούν να παντρέψουν τις δύο ετούτες ιδιότητες, του “εργαζόμενου” και του “γονέα” και, τελικά, προσκολλώνται στο πρώτο και ξεχνούν το δεύτερο… Κι όταν το ξαναθυμούνται, συνειδητοποιούν πως μπορεί να έχουν χάσει και τα παιδιά τους… […κι εκείνα, ίσως, να έχουν χάσει την παιδικότητά τους, την παιδική τους ηλικία…]
…Ξεστράτισε το παραμύθι, φοβάμαι, κι έγινε εφιάλτης, θρίλερ, μουρμούρα και γκρίνια μου….
…κι εγώ, από υποψήφιος παραμυθάς… έγινα, κατά πως φαίνεται, ένα από τα “γερόντια” του MuppetShow… που όλα τους φταίνε… που τα παλιά τα θεωρούν καλύτερα…
Πόσοι από σας είχατε διαβάσει πέρσι, τέτοια μέρα, την ανάρτησή μου με τίτλο “Σήμερα τα Φώτα και οι Φωτισμοί!”; Θα την βρείτε εδώ [http://seagullstefanos.blogspot.com/2008/01/blog-post_06.html] και θα σας πρότεινα να τη διαβάσετε ή να την ξαναθυμηθείτε, πριν προχωρήσετε να διαβάσετε τα παρακάτω. Διότι αν η σημερινή μου ανάρτηση είναι “επίκαιρη”, η περσινή είναι διαχρονική…
6.1.2009
Οι μύθοι… τα παραμύθια… χαρίζουν, όσο να’ναι, μια κάποια παραμυθία…
Η σύγχρονη πραγματικότητα, όμως, ψυχρή και ανελέητη, που δεν ξέρει από παραμύθια, φοβούμαι πως μας στερεί αυτή την παραμυθία… που την έχει ανάγκη, πρώτ’ απ’ όλα, η ίδια, για να συνεχίσει να υπάρχει και να δρα ομαλά…
Εξηγούμαι…
Χθες, με τη γιορτή των Φώτων, έληξε το εορταστικό δωδεκαήμερο, κατά το οποίο, σύμφωνα με τους μύθους και τους θρύλους της ελληνικής λαογραφίας, οι καλικάντζαροι σταματούν να υποσκάπτουν τα θεμέλια της γης κι ανεβαίνουν στην επιφάνειά της, σίγουροι για την αποτελεσματικότητα του υποχθόνιου έργου τους, είτε για να απολαύσουν το θέαμα της γης να καταρρέει, είτε, κατ’ άλλη εκδοχή, για να αποφύγουν να καταπλακωθούν απ’ αυτήν ενώ θα καταρρέει…
[Κάτι αντίστοιχο, σημειωτέον, κάνουν, νομίζω, και κάποιοι από τους ανθρώπους που “ζήλεψαν τη δόξα των καλικαντζάρων” και… “είπαν να τους μοιάσουν”: Συνεχώς υποσκάπτουν, λένε, το στήριγμα του ουρανού, επιδιώκοντας κι ελπίζοντας πως θα καταρρεύσει… κι ύστερα φοβούνται πως “θα τους πέσει ο ουρανός στο κεφάλι”… Μα αυτό είναι “μια άλλη ιστορία”… ή, σωστότερα “ένα άλλο παραμύθι”… και, για την ακρίβεια, ένα θρίλερ… ένας εφιάλτης… που δεν είναι της παρούσης…]
Τους καλικάντζαρους δεν νομίζω πως χρειάζεται να σας τους περιγράψω, έτσι;… Άλλωστε, σύμφωνα με τις παραδόσεις, μπορεί να έχουν ένα σωρό διαφορετικές μορφές [συμβολικά, βεβαίως]: Κοντοί και χοντροί ή ψιλοί και αναιμικά λεπτοί, βρώμικοι, σιχαμένοι, θρασύδειλοι κ.λπ. Προσωποποίηση όλων των φόβων μας, που πολλοί λατρεύουν να τους βλέπουν σε κάθε είδους ταινίες φρίκης, τρόμου, θρίλερ, ελπίζοντας πως έτσι “ξορκίζουν” τους χειρότερους φόβους τους…
Να επισημάνω, πάντως, ότι στην ελληνική λαογραφία δεν υπάρχουν, απ’ ό,τι ξέρω, βρικόλακες ή/και “βαμπίρ”, αν και συχνά φαίνεται να τους προσεγγίζουν…
Σύμφωνα με τους μύθους, όμως, ποτέ, καμιά χρονιά, εδώ και χρόνια, εδώ κι αιώνες, οι καλικάντζαροι δεν τα καταφέρνουν… Κι όταν, τα Φώτα, καταδιωγμένοι πια απ’ τη Γη, επιστρέφουν στις υπόγειες και υποχθόνιες και μοχθηρές εργασίες τους, πρέπει ν’ αρχίσουν πάλι απ’ την αρχή… [κάτι σαν το μαρτύριο του Σισσύφου…]
Ευτυχώς για τη Γη μας… για την Κοινωνία μας… για τους Ανθρώπους…
Τα τελευταία χρόνια, όμως, κι ιδίως φέτος, νομίζω, “κάτι δεν πήγε καλά”… Κάτι “στράβωσε”… Δεν ξέρω τι ακριβώς και πού… Μόνο υποθέσεις μπορώ να κάνω!...
Ίσως να φταίει ότι οι καλικάντζαροι είναι μια “υποψιασμένοι”… Κι έχουν και σύγχρονη τεχνολογική υποστήριξη... [εδώ μέχρι και σε διαφημίσεις χώθηκε ένας, τέτοιες μέρες…] και… δεν “την πάτησαν”…
Μπορεί, λοιπόν, να συνέχισαν χωρίς διακοπή το υποχθόνιο έργο τους, καθ’ όλο το δωδεκαήμερο!... [Έτσι κι αλλιώς πόσοι από εμάς τους ανθρώπους το κατάλαβαν, το ένιωσαν, φέτος, για να έχουμε “απαίτηση”να το “σεβαστούν” και να το “τιμήσουν” κι οι καλικάντζαροι;…] Κι έτσι είναι πιο επίφοβο, πια, πως θα πετύχουν τον σκοπό τους…
Μπορεί, πάλι, το πρόβλημα να είναι αλλού.Και δεν ξέρω μήπως το σενάριο αυτό είναι ακόμα χειρότερο, πιο εφιαλτικό: Με το ανέβασμά τους πάνω στη Γη, οι καλικάντζαροι, να αποφάσισαν, πλέον, να “στρατολογούν” ανθρώπους, σαν κι εμάς, για πράκτορές τους, να τους “προσηλυτίζουν”, να τους “ρουφάνε το αίμα και τους χυμούς της ζωής” απ’ τις υπάρξεις τους, και να τους κάνουν, έτσι, ανθρωπόμορφους “ζωντανούς – νεκρούς”, ετεροκινούμενα ανθρωποειδή κενά περιεχομένου…
…Κι όσο πληθαίνουν… οι άνθρωποι – καλικάντζαροι… τόσο αποθρασύνονται!...
Και στήνουν, οι τραμπούκοι, χορό στους δρόμους… Και κρώζουν… Και ουρλιάζουν… Βγάζουν άναρθρες κραυγές… Διψώντας για περισσότερο αίμα… Για θάνατο!… Για περισσότερη καταστροφή!… Για αποδόμηση των πάντων!… Για ερείπια!... Για σκοτάδι!...
Οι καλικάντζαροι, πλέον, είναι διαφορετικοί απ’ ό,τι τους ξέραμε. Έχουν σύγχρονες μορφές…
…Άλλοι φοράνε “κουκούλες” κι άλλοι φοράνε “στολές”.
…Άλλοι παριστάνουν τους “επαναστάτες” ή τους “αναμορφωτές της σάπιας κοινωνίας”… κι άλλοι παριστάνουν τους αστυ-νομικούς!...
Οι στολές τους δεν είναι μόνο αστυνομικές… Μπορεί να είναι και στρατιωτικές, αν σκεφθούμε τα “γεράκια” που στήσανε ανόσιο απαίσιο χορό στη Λωρίδα της Γάζας…
Α, υπάρχουν κι άλλοι καλικάντζαροι! Που φοράνε λευκά κολλαριστά πουκάμισα και μαύρα κοστούμια, μαύρα – κατάμαυρα, για να “το παίξουν” σοβαροί, Πολιτικοί για παράδειγμα… και είναι (ή γίνονται) στην πραγματικότητα οι νεκροθάφτες της πολιτικής…
…ή και Διπλωμάτες (μην ξεχνιόμαστε!...), που καμώνονται πως συζητούν για να’ βρουν, τάχα, λύσεις… μέχρι να τους δώσουν οι στρατιωτικοί το “ελεύθερο” να καταλήξουν…
…Ή, πάλι, το ίδιο κουστουμαρισμένοι, το ίδιο σοβαροί… παριστάνουν τους αξιοπρεπείς τραπεζίτες, τους χρηματιστές, τους επενδυτές, τους επιχειρηματίες… Και γίνονται, στην πραγματικότητα, οι νεκροθάφτες των αγώνων και των ελπίδων και των ονείρων δεκάδων ή εκατοντάδων ή χιλιάδων οικογενειών… […που πήραν δάνειο και “χαντακώθηκαν” ή που έμειναν άνεργοι και “πετάχτηκαν στον δρόμο”…]
Να μην ξεχάσω, βέβαια, για να ’μαι δίκαιος, κι εκείνους τους καλικαντζάρους που ντύνονται και παριστάνουν τους παπάδες ή τους αγιορείτες μοναχούς… [“Θου, Κύριε, φυλακή τω στόματί μου” και… συγχώρα με εμένα για την κατάκριση… κι εκείνους, τους “θεομπαίχτες”, για το κατάκριμα… που είπαν να παίξουν, για παράδειγμα, “εν ού παικτοίς”, στο Βατο-παίδι (ή Βατο-πέδι;) για παράδειγμα…] Και ψέλνουν, έτσι, αυτοί οι ίδιοι, τον επικήδειο πολλών ψυχών που πίστεψαν και στηρίχθηκαν και ήλπισαν σ’αυτούς… και τώρα κολάστηκαν, γιατί τους πρόδωσαν…
Οι σύγχρονοι καλικάντζαροι, οι τραμπούκοι, οπλοφορούν και ρίχνουν…
…είτε με υπηρεσιακό περίστροφο, “στον αέρα”…
…είτε με Καλάσνικωφ, “στο ψαχνό”…
Σκοτώνουν “εν θερμώ” 15χρονους…
…ή προσπαθούν να σκοτώνουν “εν ψυχρώ” 21χρονους…
Κι ύστερα γυρίζουν την πλάτη, ατάραχοι κι αναίσθητοι, και φεύγουν…
…ενδεχομένως ρίχνοντας και μια χειροβομβίδα για να καλύψουν την φυγή τους…
Σαν “Κύριοι”, που λένε…
Όχι, δεν αναφέρομαι μόνο σ΄αυτούς που έφυγαν μέσα στη νύχτα…
…μα και σ’ αυτούς, τους όποιους “καθώς πρέπει”, τους βολεμένους κάθε είδους, τους “κουστουμάτους”, που έχουν κι αυτοί τον τρόπο τους να “καλύπτουν τη φυγή τους…
…Είτε από την Κοινή γνώμη, είτε από την Δικαιοσύνη…
…Υπουργοί –καλικάντζαροι…. ή/και Κυβερνήσεις καλικαντζάρων ολόκληρες… που έφυγαν στο παρελθόν… ή/και θα φύγουν στο μέλλον…
…μέσα σε προπετάσματα καπνού…
…χάρη και σε χειροβομβίδες κρότου –λάμψης…
…τι λέω;… χειροβομβίδες νόμων κατά βούληση…
…περί παραγραφής αδικημάτων, για παράδειγμα, περί (μη) ευθύνης υπουργών…
…και προπετάσματα καπνού που δημιουργούν τα διάφορα ΜΜΕ, κατά περίπτωση και περίσταση, “εξοφλώντας γραμμάτια” και οφέλη…
Κι όλοι, κατά πως λέει ο λαός, “φεύγουν νύχτα”!...
Μα κι όλα τα παραπάνω, επισημαίνω, συμβαίνουν νύχτα!...
…Μες στο σκοτάδι!...
…Όπως κάθε τι φαύλο!....
…που πράττει, “εν κρυπτώ”, ο κάθε φαύλος και τραμπούκος…
[Όποια από τις παραπάνω επαγγελματικές ιδιότητες κι αν έχει… ή και όποια άλλη που δεν ανέφερα…]
Διότι “πας ο τα φαύλα πράττων, μισεί το φως”….
…Και τα Φώτα, που κάποτε ήταν “Φώτα ολόφωτα”, φοβούμαι πως από χρονιά σε χρονιά γίνονται όλο και λιγότερο φωτεινά…
…υπό την έννοια ότι όλο και λιγότερα μάτια… όλο και λιγότερες ψυχές… όλο και λιγότερες καρδιές και μυαλά… είναι ανοιχτά να φωτιστούν…
Γι’ αυτό σας λέω, φίλοι μου!
Ανοίξτε τα μάτια σας!
Ανοίξτε τα μυαλά σας!
Ανοίξτε τις καρδιές σας!
Να μπει Φως, πολύ Φως…
…να λάμψουν τα σκοτάδια!...
Κι όλοι μαζί, ας γίνουμε πυρσοί, λαμπάδες…
…ας καούμε… ας πυρποληθούμε…
…διότι, όπως λέει ο ποιητής [στίχος που συχνά τον έχω επικαλεσθεί…]
… “αν δεν καώ εγώ, αν δεν καείς εσύ, πώς θα λάμψουν τα σκοτάδια;”…
«Ομπρός, βοηθάτε να σηκώσουμε τον ήλιο πάνω απ΄ την Ελλάδα!
Ομπρός, βοηθάτε να σηκώσουμε τον ήλιο πάνω απ' τον κόσμο!
Τι, ιδέτε, εκόλλησεν η ρόδα του βαθιά στη λάσπη,
κι α, ιδέτε, χώθηκε τ' αξόνι του βαθιά μες στο αίμα!
Ομπρός, παιδιά, και δε βολεί μοναχός του ν' ανέβει ο ήλιος
σπρώχτε με γόνα και με στήθος να τον βγάλουμε απ' τη λάσπη,
σπρώχτε με στήθος και με γόνα, να τον βγάλουμε απ' το γαίμα.
Δέστε, ακουμπάμε απάνω του ομοαίματοι αδερφοί του!
Ομπρός, αδέρφια, και μας έζωσε με τη φωτιά του,
ομπρός, ομπρός, κ' η φλόγα του μας τύλιξε, αδερφοί μου!
Ομπρός, οι δημιουργοί!...
Την αχθοφόρα ορμή Σας στυλώστε με κεφάλια και με πόδια,
μη βουλιάξει ο ήλιος!»
Επιτρέψτε μου να κλείσω με κάτι σχετικό, αλλά πιο “πεζό” και “πρακτικό”, από το βιβλίο του Δημητρίου Μπουραντά “Όλα σου τα ’μαθα, μα ξέχασα μια λέξη”:
“Η ευθύνη μας δεν είναι μόνο να μην κάνουμε εκείνα που δεν πρέπει. Ταυτόχρονα πρέπει να μην αφήνουμε να τα κάνουν οι άλλοι. Αν τ’ αφήσουμε, θα γίνουν χείμαρροι και θα μας πνίξουν. Η αντίσταση σε όλα αυτά είναι καθήκον του κάθε πολίτη που πιστεύει σ’ έναν καλύτερο κόσμο. Η οπισθοχώρηση και η φυγή ενισχύουν τη δυναμική των φαύλων κύκλων της κοινωνίας που οδηγούν στην κοινωνική αποσύνθεση, στη μετριότητα, ίσως και στην αυτοκαταστροφή”.
Τη θυμάστε αυτή τη φράση; Τη θυμάστε, δεν μπορεί! Είναι η χαρακτηριστική φράση του μικρού πρωταγωνιστή της ταινίας “Έκτη Αίσθηση”…
[Αλήθεια, πάλι, θυμάστε μια άλλη φράση: “Περπατώ και κοιτάζω γύρω μου και βλέπω χαμογελαστούς ανθρώπους” κ.λπ. Έχω την αίσθηση (που πολύ απέχει από την… έκτη αίσθηση!...) πως ήταν σε κάποιο διαφημιστικό. Δηλαδή κι αυτό πολύ απέχει απ’ την πραγματικότητα!...]
Λοιπόν…
Δεν είναι η φαντασία μου! Δεν είναι επιστημονική φαντασία! Είναι η πραγματικότητα του παρόντος, των μεγαλουπόλεων του 2008:
Κοιτάζω γύρω μου και βλέπω νεκρούς ανθρώπους!... Δίποδα αυτοκινούμενα… Ρομπότ με σάρκα και οστά… Ανθρωπόμορφα… Ανθρωποειδή…
…που τρέχουν…
…και ξεχνούν να σταθούν…
…ή, πάλι, που στέκονται απαθή….
…όταν χρειάζεται να τρέξουν, να συντρέξουν…
Τρέχουν… κινούνται… λες κι είναι προγραμματισμένα...“Λες κι είναι προγραμματισμένοι”, σωστότερα, αφού μιλάμε για ανθρώπους!... Σε ό,τι κάνουν… Σαν υπνωτισμένοι λες… Ή σαν να εκτελούν τον κώδικα εντολής που τους έδωσαν:
“Τρέχουμε τώρα!... Τρέχουμε να βγάλουμε λεφτά! Λεφτά για το “προς το ζειν”… Λεφτά, λεφτά, κι άλλα λεφτά!... Παράγουμε!... Παράγουμε συνεχώς!... Αυτή είναι η πεμπτουσία της ύπαρξής μας!...”
“Σπίτι – δουλειά, δουλειά – σπίτι”!...
“Μαμ – κακά – και νάνι…”
…Α, και τηλεόραση!... Για να “επαναπρογραμματιζόμαστε”… ήτοι να κάνουμε “download”τις τελευταίες μας “ανάγκες” για ψώνια και υλικά αγαθά, την τελευταία έκδοση του λειτουργικού μας συστήματος “στόχοι ζωής”…
Πρόβλημα δυσλειτουργίας από το παλιότερο λειτουργικό μας σύστημα… Από τότε που ζούσαμε!... [εκτός εισαγωγικών!...]. Υπόλοιπα μιας συναισθηματικής ζωής, που σήμερα προκαλούν, ακόμα, σπασμωδικές μηχανικές κινήσεις γύρω απ’ τους μύες του στόματος και στα μάτια…. Εκεί συχνά μπορούν ακόμα να ενεργοποιήσουν τους δακρυγόνους αδένες, που πλέον χρησιμοποιούνται μόνο για φυσιολογικούς λόγους, δηλαδή της προστασίας του ματιού, ενώ οι άλλοι λόγοι, δηλαδή οι συναισθηματικής προέλευσης, θεωρούνται, πλέον, “παρά φύση” και “εκτός εποχής”…
Μη! Για τον Θεό, μη! Μη τις σκοτώνετε αυτές τις λέξεις, τις ιερές. Μη τις κλωτσάτε, με τις ποδοπατάτε, μη τις ατιμάζετε. Σας εξορκίζω! Μη!...
Είναι ζωντανές! Πιο ζωντανές κι από μένα, κι από σας, κι απ’ όλους! Εδώ και αιώνες! Σοφές κι αγνές και ιερές!...
Είναι παιδιά μου… εγώ τις γέννησα… όχι απ’ το στόμα μου… μα απ’ την ψυχή μου… Κομμάτια της καρδιάς μου που αποσπάστηκαν… μέλη του σώματός μου… Εγώ τις κυοφόρησα… Μέρες, μήνες, χρόνια… Αιώνες… Στα σπλάχνα μου… Στη μήτρα του μυαλού και της καρδιάς μου…
…Είναι και αδελφές μου αυτές οι λέξεις. Έτσι τις νιώθω… Κόρες της μεγάλης μας μάνας, της γλώσσας μας. Αυτή μας γέννησε! Δεν τη γεννήσαμε εμείς αυτή τη γλώσσα… Απ’ αυτή θηλάσαμε… χρόνια τώρα… Χορτάσαμε γάλα απ’ το βυζί της… Ξεδιψάσαμε… Γαλουχηθήκαμε!...
…Γίναμε άντρες και γυναίκες. Χάρη σ’ αυτήν…
…Κι εσείς, τώρα, αυτή τη γλώσσα, τη βρήκατε για “σημαία ευκαιρίας”… και την τυπώσατε σε πληθωριστικά χαρτονομίσματα, χωρίς πια καμιά αξία…
Τη γλώσσα του λαού μου, ορέ;!...
Τη γλώσσα μου;!...
…που είναι και γλώσσα σας;
Ανόητοι!...
Θα μας εκδικηθεί η Ιστορία!… Έτσι όπως εκδικήθηκε, στο παραμύθι, εκείνον που “έκανε πλάκα”, κάθε τόσο, πως έρχεται, τάχα, λύκος… κι όταν ο λύκος ήρθε πραγματικά, κανένας πια δεν τον πίστευε, κι ας φώναζε αυτός απελπισμένος!...
…Σας το είπα ήδη, μα σας το ξαναλέω: Θα μας εκδικηθεί η Ιστορία! Και για τη γλώσσα που ατιμάζουμε, μα και για όλες τις αξίες και τα ιδανικά που μας δόθηκαν παρακαταθήκη απ’ τις προηγούμενες γενιές, κι εμείς τις περιπαίξαμε, τις ατιμάσαμε, τις ξεφτιλίσαμε, τις ξεπουλήσαμε…
Θα ’ρθει, φοβάμαι, ο καιρός, που θα μιλάμε και κανείς πια δεν θα μας πιστεύει! Θα ικετεύουμε τον διπλανό μας “έχε μου εμπιστοσύνη” κι αυτός θα έχει χάσει την εμπιστοσύνη στους ανθρώπους…
Θα θέλουμε νερό να ξεδιψάσουμε και τα παιδιά μας θα μας ποτίζουν ξύδι. Και φαρμάκι. Αυτό που, άλλωστε, κάναμε κι εμείς νωρίτερα, αυτό που τους διδάξαμε…
Θα θέλουμε κάποιαν αρχή, κάποια εξουσία, κάποιο θεσμό να στηριχθούμε… και τότε θα συνειδητοποιήσουμε πως όλα εμείς τα γκρεμίσαμε νωρίτερα…
Θα θέλουμε να αναπνεύσουμε, αέρα καθαρό, να μυρίζει θυμάρι και πεύκο, μα η ατμόσφαιρα θα έχει γίνει τόσο επικίνδυνη, που θα ’χουμε σαν μόνη λύση μπουκάλες οξυγόνου με λίγη υποψία από μυρωδιά φορμόλης…
Θα θέλεις να πεις στο κορίτσι σου που ερωτεύθηκες και λατρεύεις “σ’ αγαπώ!”, κι αυτή η φράση, ξεφτιλισμένη πια απ’ την πολλή χρήση σε κάθε είδους και ποιότητας τραγούδια ή “κουβέντες”, θα είναι πια μια φράση – πόρνη!...
Θα νιώσεις την ανάγκη να πεις και να φωνάξεις, να τους καλέσεις, στην ώρα του χαμού, του πόνου σου, “πατέρα!”, “μάνα!”, “Θεέ μου!”… και τότε θα θυμηθείς, με τρόμο, πως εσύ τους σκότωσες!...
Μα… άκου, αν θέλεις, και τη συμβουλή μου [μικρό παιδί εγώ, και άμαθο, μπορώ, άραγε, και δικαιούμαι, να σου δίνω συμβουλές;… ποιος ξέρει;!...]:
Εάν σου έρθει… αν το νιώσεις… αν δεν μπορείς ν’ αντέξεις…
…πές το!... φώναξέ το:
“Μάνα!”... “Θεέ μου!”... “Αγάπη μου!”...
Ετούτες ειδικά οι λέξεις (κι ίσως και κανα-δυό ακόμα…) είναι (τ’ ακούς;!...) μαγικές! Έχουν τη δύναμη ν’ ανασταίνονται! Και να ανασταίνουν!...
Τις προάλλες «είχαμε φασαρίες»: Κάποιος μεγαλόσχημος κύριος είχε φερθεί κατά τρόπο ανάρμοστο στους υπόλοιπους και αυτοί τον αποδοκίμασαν, ενώ πολλοί (μάλλον οι περισσότεροι) του έλεγαν να φύγει, του έδειχναν την πόρτα ή/και τον «έσπρωχναν» αγανακτισμένοι προς αυτήν. Η ανάρμοστη συμπεριφορά του περί ού ο λόγος αφορούσε και εμένα. Συνεπώς κανείς δεν μπορούσε να μου πει “εσένα δεν σου πέφτει λόγος” για το ζήτημα. Και λόγος μου πέφτει, και άποψη έχω… απλά δεν θεώρησα πως ήταν του παρόντος ιστολογίου (που σκοπός του είναι να αναφέρεται σε θέματα με διαχρονική αξία και σημασία, όσο κι αν, ίσως, κάποιες φορές μπορεί να μου ξεφεύγει ο έλεγχος…) και πως, σε τελική ανάλυση, ελάχιστα μπορεί να σας ενδιαφέρει ή να έχει ιδιαίτερη βαρύτητα και σημασία η δική μου άποψη, γνώμη και αντίδραση επί του θέματος. Αυτό που έχει ιδιαίτερη και διαχρονική σημασία, όμως, είναι το παρακάτω: Κάποια στιγμή, ο περί ού ο λόγος κύριος, την ώρα που, κατά τα προλεχθέντα, οι περισσότεροι του έλεγαν «να σηκωθεί να φύγει», έκανε κάτι εξίσου αν όχι και περισσότερο άπρεπο κι ανάρμοστο με ό,τι είχε κάνει (τουλάχιστον κατά τη δική μου αντίληψη): Σήκωσε το πόδι του και μου πάτησε… τον κάλο! Κι όχι μόνο τον δικό μου, μα κι ένα σωρό άλλων! [Βεβαίως, οφείλω να πω, για να είμαστε δίκαιοι, πως πολλοί απ’ αυτούς που τον κάκισαν και που διαμαρτυρήθηκαν γι’ αυτό που έκανε, είτε δεν έχουν –τέτοιο- κάλο και δεν τους τον πάτησε, φυσικά, κανείς, είτε από μέσα τους σκέφθηκαν «καλά τους έκανες», αφού και οι ίδιοι αναμφίβολα το ίδιο θα έκαναν κι αυτοί, διότι αυτό πρεσβεύουν, αυτό τους υπαγορεύει η παιδεία και ο χαρακτήρας τους και έτσι φέρονται συνήθως, ακόμη κι αν δεν το κάνουν φανερά, αλλά το κρύβουν…]
Λοιπόν, όπως ίσως θα καταλάβατε, αυτό που «μου πάτησε τον κάλο» ήταν η περίφημη φράση «Ό,τι είναι νόμιμο, είναι και ηθικό»… Διότι όσοι με γνωρίζετε προσωπικά ή από παλιότερα κείμενά μου, θα έχετε αντιληφθεί πως έχω μια ιδιαίτερη ευαισθησία σ’ αυτόν τον… κάλο, σ’ αυτό το θέμα!... Κι όποιος θίγει αυτό το θέμα «άγαρμπα»… «με κάνει Τούρκο»!... [Τούρκος από τη μια… Βουλγαρ-άκης από την άλλη… είναι πιθανό να έχουμε έντονο “διπλωματικό επεισόδιο”. Για την ώρα, πάντως, θα περιοριστώ σε μια “αυστηρή διπλωματική νότα”, όπως συνηθίζεται να λέγεται σε τέτοιες περιπτώσεις]:
Όχι, λοιπόν, κύριοι! [Διότι, βεβαίως, η παραπάνω άποψη δεν είναι μεμονωμένη, αλλά εκφράζει πολλούς και μάλιστα όχι μόνο εκ των κρατούντων (και αυτών που αγωνίζονται να γίνουν κρατούντες…), αλλά και των “υπό” –υπηκόων, υποστηρικτών κ.λπ.-, που είτε φιλοσοφούν είτε “σοφιστούν” (αλήθεια, υπάρχει τέτοια έκφραση, έστω και αδόκιμη, που να αφορά στους σοφιστές;…)] Νόμος και Ηθική είναι δύο έννοιες τελείως διαφορετικές και είναι τουλάχιστον άσοφο και πάντως επικίνδυνο να τις συγχέουμε. Μια τέτοια αντίληψη θα μπορούσε να “ανοίξει τον ασκό του Αιόλου” κι ύστερα “θα θερίσουμε θύελλες”… Κι εμείς οι Έλληνες, ιδίως, λόγω πείρας, ιστορίας, δεινών και παθών, θα έπρεπε να έχουμε τη σοφία να το αντιληφθούμε. Όποιος έχει την εξουσία και τη δύναμη να νομοθετεί, είναι αυτομάτως, λοιπόν [κατά τη γνώμη τους], δηλαδή μετατρέπεται σε “ηθικό”; Τα βασανιστήρια του Γκουαντανάμο και οι θανατικές καταδίκες στις ΗΠΑ είναι ηθικές, επειδή επιτρέπονται από τους αμερικανικούς νόμους; Όλα τα πεπραγμένα της δικτατορίας των συνταγματαρχών, από το 1967 ως το 1974, βαφτίστηκαν στην «κολυμβήθρα του Σιλωάμ» και βγήκαν απ’ αυτήν ηθικά, επειδή το πραξικόπημα επικράτησε και άρχισε να παράγει (ηθικούς, παρακαλώ!...) νόμους; Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 ήταν ανήθικη επειδή αντιστρατευόταν την κρατούσα νομοθεσία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας; …Έχω κι άλλα τέτοια παραδείγματα, κι άλλες τέτοιες ερωτήσεις (με σχεδόν αυτονόητη, πιστεύω, απάντηση), αλλά προφανώς δεν χρειάζεται να συνεχίσω, αφού προφανώς έγινε σαφές τι εννοώ, έτσι δεν είναι;…
Τα θέματα, βεβαίως, του Νόμου και της Ηθικής, αφενός μεν μεμονωμένα, αφετέρου δε συνδυαζόμενα, είναι τεράστια και (σχεδόν) ανεξάντλητα… Νομικοί, Κοινωνιολόγοι, Θεολόγοι και Φιλόσοφοι ασχολούνται επί αιώνες με τα θέματα αυτά. Άλλοι με περισσότερη και άλλοι με λιγότερη επιτυχία. [Κι οφείλουμε, πιστεύω, να σκύψουμε με προσοχή και να διαβάσουμε ό,τι έχουν γράψει ή πει σχετικώς, τουλάχιστον οι διανοητές της Αναγέννησης και οι Αρχαίοι Έλληνες συγγραφείς και φιλόσοφοι!] Το σημαντικό είναι να μη διαγράψουμε απ’ το λεξιλόγιό μας, απ’ τις πράξεις μας κι απ’ τη συνείδησή μας, τον όρο “Ηθική”. Ή ακόμα (που μπορεί να είναι ακόμα χειρότερο…) να μην εξευτελίσουμε την έννοια αυτή, είτε (όπως εν προκειμένω) ταυτίζοντάς την με τον Νόμο, είτε ταυτίζοντάς την με το προσωπικό ίδιον όφελος (:«Ηθικό είναι ό,τι –νομίζω πως- με συμφέρει»...) Διότι τότε είναι σαν να ρίχνουμε “τα Άγια τοις Κυσί”, τα μαργαριτάρια για τροφή των χοίρων… …Και τότε λίγο θ’ απέχει ο άνθρωπος απ’ την κτηνοποίηση, κι οι κοινωνίες μας από τις ζούγκλες…
…Αγόραζε! Αγόραζε!... Τώρα που είναι φθηνά… Κι άλλες, κι άλλες μετοχές!.. Και γη… Αγόρασε γη… Και χτίσε! Χτίσε τη βίλα σου, το «παλατάκι» σου, έτσι ακριβώς όπως το ονειρεύτηκες, όπως το θέλεις… Τι; Σου στέκονται, σε πολλά, εμπόδιο οι υπάλληλοι του κράτους; Αγόρασέ τους!... Αγόρασε την αδιαφορία τους, την απραξία τους, την σιωπή τους, τις συνειδήσεις τους, αγόρασέ τους να «κάνουν τα στραβά μάτια»… Σου γίνονται εμπόδιο κι οι νόμοι; Αγόρασέ τους κι αυτούς! Δεν είσαι δα του επιπέδου της «πλέμπας» να αρκείσαι ακόμα στα «ετοιματζίδικα», στα «pret-a-porter», έτσι δεν είναι; Εσύ είσαι «άλλου επιπέδου» κι αγοράζεις «κατά παραγγελία» και «στα μέτρα σου»… Κι αν κάτι άλλο, απρόσμενο, κάποια στιγμή, σταθεί μπροστά σου, ένα «κεφάλι αγύριστο», ας πούμε, "που δεν παίρνει από λόγια" (μα και δεν παίρνει και χρήματα...)… ξέρεις εσύ… αγοράζονται ακόμα και ανθρώπινες ζωές, με τα «συμβόλαια θανάτου»… Μπορείς να αγοράσεις όσες θέλεις κι από δαύτες… …Τι άλλο φοβάσαι, δηλαδή; Μήπως την κριτική απ’ τους εκπροσώπους κάποιας θρησκείας;… Σάμπως δεν εξαγοράζονται κι αυτοί; Με δώρα πετυχαίνεις τη σιωπή τους… Ακόμα και συγχωροχάρτια εύκολα μπορείς εδώ κι εκεί να αγοράσεις…
…Έτσι είναι, πλέον, η ζωή: Όλα αγοράζονται. Κι όλα πουλιώνται…
Πούλα!... «Πούλα στο λίμιτ-άπ»!... Πούλα το «λίμιτ-απ»: Τις Αξίες, τις Αρχές σου, τα ιδανικά σου, τις σχέσεις τις ανθρώπινες, τις φιλίες, τα συναισθήματα σου!... Πούλα!... …Πούλα και την ψυχή σου στον διάβολο, βρε αδελφέ!... [Εκεί να δεις τι «μπάζα» θα κάνεις!...] ...Ένα να ξέρεις μόνο: Την ζωή, αιώνια, δεν μπορείς να την αγοράζεις… Ό,τι κι αν δώσεις… Ο θάνατος, που λες… ετούτος… όχι, δεν εξαγοράζεται!... [Μωρέ, γι’ αυτό, πολύ «τον πάω»!...]
Τίτλος; [της ανάρτησης…] Χρηματιστήριο. Χρηματιστήριο αξιών [Χωρίς ΑΞΙΕΣ!...] Χρηματιστήριο αξιών της σύγχρονης εποχής… …Δυστυχώς, με ένα σωρό «εγκλωβισμένους»… Κι ένα σωρό απ’ έξω, που κοιτούν και «ξερογλείφονται» και που δεν συμμετέχουν, όχι γιατί δεν θέλουν [:γιατί έχουν, δηλαδή, τάχατές μου, μέσα τους ΑΞΙΕΣ…], μα διότι δεν έχουν τα απαραίτητα κεφάλαια… Είναι μέχρι «να πιάσουνε κι εκείνοι την καλή»… Και να τους στείλουν, όλους κι όλα, κι αυτοί «στο διάολο»… Και να «ξεβρακωθούν» σ’ αυτόν, να ξεπουλήσουν την ψυχή τους…
Χθες το απόγευμα, κάποιος άγνωστος ανάρτησε στο ιστολόγιό μου ένα σύντομο σχόλιο, στο οποίο έκανε λόγο για «ουσιαστική επικοινωνία». Ιδιαίτερα σημαντικό και ενδιαφέρον θέμα, σκέφτηκα αμέσως. Και το φύτεψα αμέσως στο μυαλό μου, σαν σποράκι… Ξημερώματα αυτή τη στιγμή που γράφω, ξαναγύρισα… Σίγουρα πολύ γρήγορα, όμως… Έτσι γρήγορα μπορεί ν’ αναπτυχθεί, άραγε, να ανθίσει και να καρπίσει μια έννοια, μια σκέψη, ένας (δια)λογισμός; Και μάλιστα χωρίς καμιά ιδιαίτερη φροντίδα, χωρίς ούτ’ ένα πότισμα με σκέψεις και αναγνώσματα κάποιων παλιών, κάποιων σοφότερων;… «Επικοινωνία» σκέφτηκα κι αυτόματα, άθελά μου, ήρθε ως λέξη συναφής η λέξη «επίθεση». Γιατί;…. (Επι-κοινωνία. Επί-θεση. Μήπως διότι μένουμε όλοι μας προσκολλημένοι στη «θέση» μας κι η «κοινωνία» παραπέρα; Μήπως διότι η επικοινωνία απαιτεί ενός είδους επίθεση για να κατακτηθεί; Μια επίθεση αγάπης, για παράδειγμα…)
Σκεφτόμουν (κι είχα γράψει παλαιότερα) πως στην εποχή μας, με τα περισσότερα δυνατά μέσα, τρόπους και ευκαιρίες επικοινωνίας, αυτή ακριβώς η ουσία, ο πυρήνας της αναζήτησης, η ίδια η επικοινωνία, παραμένει ακόμα το ζητούμενο. Περισσότερο από ποτέ… Θ’ αναζητήσω, στα παλιά γραπτά μου, ό,τι είχα καταγράψει, σε χρόνο ανύποπτο, για την πορεία της επικοινωνίας, διαχρονικά. Είχα ξεκινήσει, θυμάμαι, ιστορικά: Χειρονομίες ή/και μορφασμοί, Ομιλία, Γραφή…. Γράμματα (αλληλογραφία), Τηλέφωνα, e-mails, Κινητά τηλέφωνα, SMS… …Αλήθεια, επικοινωνούμε;… «Επικοινωνείς με τον εγκέφαλό σου;», θα έγραφα κάποια χρόνια νωρίτερα… «Επικοινωνούμε με την καρδιά μας;», θα έγραφα σήμερα, τώρα. Διότι αυτό χρειάζεται, θαρρώ, για ουσιαστική, πραγματική επικοινωνία: Ν’ αφήσουμε τις καρδιές μας να επικοινωνήσουν. Ελεύθερα!... Γιατί, θαρρώ, τις φυλακίσαμε… Μέσα σε κλουβιά (ίσως χρυσά…) Εγωιστικά. Για να τις «προστατέψουμε». Ακόμα κι από το βλέμμα του διπλανού μας. Που έκανε κι αυτός το ίδιο!... Θυμήθηκα πως είχα διαβάσει, κάπου, κάποτε, πως «ποτέ τα σπίτια μας δεν ήταν τόσο κοντά, όσο σήμερα, και οι καρδιές μας τόσο μακρινές»… Και σκέφτηκα, προ ολίγου, πως έτσι πια δομούμε και τις πόλεις μας. Και τις ζωές μας… Τον χρόνο μας. Και το ρυθμό μας… Σύγχρονη δόμηση; Το «μοντέλο» της Λεωφόρου Κηφισίας. Πολύ πιο έντονο σε κάποιες πόλεις του εξωτερικού: Κτίρια απομονωμένα, αποστάσεις μακρινές. Δεν μπορείς να τις περπατήσεις ήσυχα, για να «χαζέψεις». Πρέπει να μπεις στο αυτοκίνητό σου αν θέλεις να πας να ψωνίσεις. Πριν από κάποια χρόνια ήταν άλλη η ζωή: Περπατούσες μέχρι τον μπακάλη, μέχρι τον μανάβη ή τον φούρναρη, και συναντούσες κόσμο εκεί ή/και στον δρόμο. Κόσμο οικείο σου, γνωστό, τους γείτονές σου… Τώρα, συνήθως, όλα ετούτα τα έχει αντικαταστήσει η εξόρμηση, με τ’ αυτοκίνητο, στο σούπερ μάρκετ. Όπου συναντάς, βέβαια, κόσμο πολύ περισσότερο από πριν. Μα απόμακρο. Απρόσωπο. Ακόμα και στην (τυπική) «καλημέρα» του. Ένα σούπερ μάρκετ μοναξιάς… …Καθένας κουβαλά τη μοναξιά του (για την οποία δεν μας φταίει παρά μόνο «το μυαλό μας το κλούβιο», που θα ’λεγε και η γιαγιά μου…) Καθένας κουβαλά τα προβλήματά του. Και (ιδίως!) τον εγωισμό του!... Και τις πληγές του… (Που πιά δεν τις αφήνουμε να «θρέψουν» στον αέρα, μας τις κρύβουμε και τις καλύπτουμε πίσω από τσιρότα κι επιθέματα και χαζαπλάστ…) …«Δεν έχουμε και χρόνο», βέβαια. Είναι αυτό που λέμε στους εαυτούς μας και στους άλλους…Μα η αλήθεια η βαθύτερη είναι, αν το σκεφτούμε, πως στον εαυτό μας ή για τον εαυτό μας θα μπορούσαμε να ασχολούμαστε και να μιλάμε γι’ αυτόν για ώρες… Μα για τον άλλον, όχι! Και… έλα που και ο άλλος είναι ίδιος κι απαράλλαχτος!...
…Έτσι, καθώς έγραφα, μου ’ρθε και η έννοια της «συγκοινωνίας». (Άκου, λέει, «συγκοινωνία», εκ του «συν» και «κοινωνία»!...) Μέσα σε ένα λεωφορείο, σκέπτομαι, μπορείς να «κοινωνικοποιηθείς». Μέσα στ’ αυτοκίνητά μας, όμως, μάλλον αυτοκαταδικαζόμαστε. Σε Ι.Χ. ζωές!...
Α, ξέχασα! Υπάρχουν (και πρέπει να αναφερθώ σ’ αυτά) και τα Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας. (Ναι, έτσι ακριβώς που το γράφω: Μαζικής Επικοινωνίας. Μαζικής!... Ποιος σκέφθηκε αυτόν τον όρο;) Πολλά θα μπορούσαν να γραφτούν… …Για το ραδιόφωνο, που το λένε και το νιώθουν κάποιοι «πιο ζεστό» και «πιο ανθρώπινο» (…Ακόμη κι αν ακούς μόνο φωνές… Ακόμα κι αν δεν βλέπεις πρόσωπο….) …Πολύ περισσότερα, βεβαίως, για την τηλεόραση (Την έγχρωμη τηλεόραση, στις ζωές μας που κατάντησαν ασπρόμαυρες… Με τα «φρου-φρου» και τα αρώματα, τις κορδέλες και τα περιτυλίγματα, πακέτων άδειων…) Κι ιδίως για τις εκπομπές εκείνες όπου οι μεν παρουσιαστές πασχίζουν να φανούν «ανθρώπινοι και προσιτοί», μα θέλουνε να μείνουν «ατσαλάκωτοι» στο θρόνο τους, κι οι άλλοι διψούν είτε για το 10λεπτο δημοσιότητας που «τους αξίζει», είτε να ξεφορτώσουνε τη δίψα της ζωής τους… …Χμ! Πολύ το «άπλωσα» το θέμα Και να σκεφτείς πως θα μπορούσα να γράψω πολλά, ακόμα, ιδίως για την τηλεόραση. Ποιος ξέρει, ίσως επανέλθω!...
Ξαναγυρίζω: Νομίζω πως αυτό που μας χρειάζεται, το πρώτο βήμα για την επικοινωνία, είναι «ν’ ανοιχτούμε απ’ το καβούκι μας», ν’ αφήσουμε (όσο μπορούμε περισσότερο, στην αρχή ίσως με βήματα διστακτικά –πρωτόγνωρη, βλέπεις, η εμπειρία…) το «εγώ», τον «εαυτούλη» μας και να… σαλπάρουμε για την κοινωνία… …Που βέβαια δεν είναι, μη θαρρείς, κάτι απρόσωπο! Είναι ο γείτονας, ο διπλανός μας!... Που δεν θα χαρεί, βεβαίως, να σε δει (και θ’ αντιδράσει, θ’ αμυνθεί…) άμα θελήσεις ν’ αφήσεις τη… «σακούλα των δικών σου σκουπιδιών» (…δηλαδή τα δικά σου τα προβλήματα, τη δική σου την ανάγκη για επικοινωνία) έξω από την πόρτα του… Μα που θα σε καλοδεχτεί όταν σε δει μ’ ένα κουτί γλυκά, έτοιμο να του (τα) προσφέρεις… Τότε; Τότε, σε διαβεβαιώνω, θα σου ανοίξει διάπλατα την πόρτα (της καρδιάς του εννοώ, βαθύτερα…) και θα σε οδηγήσει στο σαλόνι. Ή στο καθιστικό, μπροστά στο τζάκι… Και τότε, φίλε, ξέρεις ποιο είναι το μυστικό; Θα πιείτε (να πιείτε!...) ένα κρασί, μαζί, …να δεις τότε πόσο εύκολα λύνονται κι οι γλώσσες, κι ο κόμπος της γραβάτας ο σφιχτοδεμένος, θα δεις πώς λύνονται και οι καρδιές…
Το μυστικό της επικοινωνίας; Να θελήσεις να γίνεις «κοινωνός» των προβλημάτων, των ονείρων, των «θέλω» και των σκέψεων του άλλου. Τότε, κατά ένα τρόπο μαγικό, θα θελήσει να κάνει και ο άλλος το ίδιο. Και να ακούσει τα δικά σου τα προβλήματα και να σου συμπαρασταθεί… Μα… να σου πω το «μυστικό» του μυστικού; Μην το κάνεις μ’ αυτό τον σκοπό, μ’ αυτό το στόχο, δηλαδή με ιδιοτέλεια (Όσο κι αν το κρύψεις, θα φανεί!...) Ξέχασε τα δικά σου, ξέχασε τον εαυτό σου. Και σκέψου μόνο τον άλλον!...