Εξέλιξη και Προσαρμοστικότητα. Περί… “κατσαριδών” και “απολιθωμάτων”»

Για να επιβιώνουν τα όντα, πρέπει να εξελίσσονται. Να προσαρμόζονται. Στις εκάστοτε συνθήκες. Διαφορετικά είναι καταδικασμένα σε εξαφάνιση…

Θα το έχετε ακούσει ή διαβάσει, φαντάζομαι, πως σύμφωνα με τους επιστήμονες, τα έμβια όντα με τη μεγαλύτερη προσαρμοστικότητα είναι… οι κατσαρίδες!... Αυτές, κατά πως λέγεται, θα είναι, ίσως, τα τελευταία έμβια όντα του πλανήτη, ικανές να επιβιώσουν ακόμα και από πυρηνικό ολοκαύτωμα!...

[Οι κατσαρίδες, λοιπόν, μην το ξεχνάτε!...]

Στο πέρασμα του χρόνου, δεκάδες χιλιάδες είδη έχουν εξαφανιστεί και εξακολουθούν να εξαφανίζονται. Και μάλιστα στην εποχή μας με όλο και πιο γρήγορο ρυθμό… Υπάρχουν είδη που πια τα “συναντούμε” μόνο ως φωτογραφίες ή σχέδια ειδικών επιστημόνων (και) σε μουσεία ή ως απολιθώματα…

[Απολιθώματα! Να το θυμάστε και αυτό, θα επανέλθω…]

Αναρωτιέμαι εάν και κατά πόσο και πώς ακριβώς ισχύει ο νόμος της εξέλιξης και της προσαρμοστικότητας στους ανθρώπους και στις κοινωνίες…

Στο πέρασμα των χρόνων και των εποχών, τι μας διδάσκει η εμπειρία και η πραγματικότητα; Μπορεί, για παράδειγμα, ένας συνειδητός υπέρμαχος της “μη-βίας” να επιβιώσει, άραγε, στη μάχη με τον πρεσβευτή του “δικαίου του ισχυροτέρου”;… Όχι, το δίχως άλλο, αν δεν “εξελιχθεί”, αν δεν “προσαρμοστεί”… Γι’ αυτό, άλλωστε [τι; Είναι άραγε τυχαίο;…] λιγοστεύουν συνεχώς κι εξαφανίζονται οι Ποιητές (με «Π» κεφαλαίο). Οι Ποιητές για τους οποίους κάποιος πολιτικός είχε πει, αν θυμάστε, εκείνο το αμίμητο… […Δεν το γράφω καν, διότι… προσπαθώ να το ξεχάσω!...]

Έγραψα για “πολιτικούς” και θυμήθηκα κι ετούτο, που είναι –βεβαίως- απόλυτα σχετικό με όσα γράφω: Είναι τυχαίο, άραγε, που (σχεδόν) εξαφανίστηκαν οι άξιοι πολιτικοί, αυτοί δηλαδή που δεν “εξελίχθηκαν” και δεν “προσαρμόστηκαν” με του πολιτικάντηδες, που έχουν έρθει στα πράγματα;

[Θυμάστε το “ανθ’ ημών Γουλιμής”; Να σας θυμίσω κι εγώ ότι αντί για πολιτικούς – διανοούμενους, όπως για παράδειγμα ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος κι ο Κωνσταντίνος Τσάτσος, που είχαμε πριν από τρεις – τέσσερις δεκαετίες, έχουμε σήμερα ως (δήθεν) “πολιτικούς”, διάφορες TV-περσόνες;…]

Λέγεται πως “οι λαοί έχουν τις εξουσίες και τους πολιτικούς που τους ταιριάζουν και τους αξίζουν”

[Τους άλλους, αυτούς δηλαδή που “δεν μας κάνουν”, είτε τους εξοστρακίζουμε, όπως τον δίκαιο Αριστείδη, είτε τους δολοφονούμε, όπως τον σπουδαίο Καποδίστρια, είτε –ακόμα- τους περιορίζουμε σε ένα ελάχιστο – ασήμαντο ποσοστό, όπως τον Κωστή Στεφανόπουλο, ως ενεργό πολιτικό δηλαδή πριν τον αναδείξουμε Πρόεδρο της Δημοκρατίας κ.λπ.]

Αναρωτιέμαι τι προηγήθηκε στον φαύλο κύκλο που έχουμε περιπέσει: Οι “υπήκοοι” “προσαρμοστήκαμε” στις “βουλές” (με την έννοια του “επιθυμίες”) και στα “καπρίτσια” των πολιτικάντηδων ή αυτοί “προσαρμόστηκαν” στην γενική κατάπτωση ημών των σύγχρονων Ελληναράδων;…

Σκέφτομαι και θλίβομαι… για το πόσο “ταιριαστά” και “προσαρμοσμένα” είναι τα παρακάτω φαινόμενα:

Θεωρούμε το κράτος εχθρικό και, αντίστοιχα, το Κράτος μας εχθρεύεται…

Φοροδιαφεύγουμε ασύστολα και με κάθε ευκαιρία… [και “με το δίκιό μας”, βέβαια, αφού…] …και το κράτος μας κλέβει συνεχώς, και δεν σέβεται τα χρήματα που εισπράττει απ’ τους φόρους μας…

Ζητούμε “αξιοκρατία παντού”… τη στιγμή που δεν μπορούμε να την ανεχθούμε όταν αυτή μας αφορά και λειτουργεί εις βάρος των ατομικών μας συμφερόντων…

Κατηγορούμε τους βουλευτές για… “βολευτές”, ενώ παράλληλα κι εμείς αυτό έχουμε ως “ελληνικό όνειρο”, δηλαδή να βρούμε κάπου “να τη βολέψουμε” και, μάλιστα, ζητάμε από τους ίδιους τους “βολευτές” να μας βολέψουν κι εμάς και τα παιδιά μας… [Αξιοκρατικά, πάντα, βεβαίως – βεβαίως!...]

Τους μεμφόμαστε ότι δεν βουλεύονται (με την πραγματική έννοια της λέξεως), όταν κι εμείς έχουμε πάψει από καιρό να σκεπτόμαστε, να στοχαζόμαστε…

Αναθεματίζουμε όσους είναι αναμεμειγμένους με οικονομικά σκάνδαλα, ενώ κατά βάθος, εκ πεποιθήσεως απατεώνες και εν δυνάμει “λαμόγια” κι εμείς, ψάχνουμε ευκαιρίες για να “πιάσουμε την καλή”!...

Ανήθικοι κι εκείνοι, ανήθικοι κι εμείς!... Απλώς σ’ εμάς δεν δόθηκε η ευκαιρία να το αποδείξουμε…

κ.λπ. κ.λπ. κ.λπ……

Καθένας μπορεί να αποφασίσει…

…αν θα καταλήξει μουσειακό “απολίθωμα” στη σύγχρονη κοινωνία…

…ή αν θα επιβιώσει, όπως οι κατσαρίδες!...

Υ.Γ.:

Μικρή σχετική ανάρτηση υπάρχει και στο άλλο μου ιστολόγιο, το “Σπουργίτι”, εδώ: http://spourgitistefanos.blogspot.com/2009/07/blog-post_20.html

Οι λέξεις και η γλώσσα

Μη! Για τον Θεό, μη! Μη τις σκοτώνετε αυτές τις λέξεις, τις ιερές. Μη τις κλωτσάτε, με τις ποδοπατάτε, μη τις ατιμάζετε. Σας εξορκίζω! Μη!...

Είναι ζωντανές! Πιο ζωντανές κι από μένα, κι από σας, κι απ’ όλους! Εδώ και αιώνες! Σοφές κι αγνές και ιερές!...

Είναι παιδιά μου… εγώ τις γέννησα… όχι απ’ το στόμα μου… μα απ’ την ψυχή μου… Κομμάτια της καρδιάς μου που αποσπάστηκαν… μέλη του σώματός μου… Εγώ τις κυοφόρησα… Μέρες, μήνες, χρόνια… Αιώνες… Στα σπλάχνα μου… Στη μήτρα του μυαλού και της καρδιάς μου…

…Είναι και αδελφές μου αυτές οι λέξεις. Έτσι τις νιώθω… Κόρες της μεγάλης μας μάνας, της γλώσσας μας. Αυτή μας γέννησε! Δεν τη γεννήσαμε εμείς αυτή τη γλώσσα… Απ’ αυτή θηλάσαμε… χρόνια τώρα… Χορτάσαμε γάλα απ’ το βυζί της… Ξεδιψάσαμε… Γαλουχηθήκαμε!...

…Γίναμε άντρες και γυναίκες. Χάρη σ’ αυτήν…

…Κι εσείς, τώρα, αυτή τη γλώσσα, τη βρήκατε για “σημαία ευκαιρίας”… και την τυπώσατε σε πληθωριστικά χαρτονομίσματα, χωρίς πια καμιά αξία…

Τη γλώσσα του λαού μου, ορέ;!...

Τη γλώσσα μου;!...

…που είναι και γλώσσα σας;

Ανόητοι!...

Θα μας εκδικηθεί η Ιστορία!… Έτσι όπως εκδικήθηκε, στο παραμύθι, εκείνον που “έκανε πλάκα”, κάθε τόσο, πως έρχεται, τάχα, λύκος… κι όταν ο λύκος ήρθε πραγματικά, κανένας πια δεν τον πίστευε, κι ας φώναζε αυτός απελπισμένος!...

…Σας το είπα ήδη, μα σας το ξαναλέω: Θα μας εκδικηθεί η Ιστορία! Και για τη γλώσσα που ατιμάζουμε, μα και για όλες τις αξίες και τα ιδανικά που μας δόθηκαν παρακαταθήκη απ’ τις προηγούμενες γενιές, κι εμείς τις περιπαίξαμε, τις ατιμάσαμε, τις ξεφτιλίσαμε, τις ξεπουλήσαμε…

Θα ’ρθει, φοβάμαι, ο καιρός, που θα μιλάμε και κανείς πια δεν θα μας πιστεύει! Θα ικετεύουμε τον διπλανό μας “έχε μου εμπιστοσύνη” κι αυτός θα έχει χάσει την εμπιστοσύνη στους ανθρώπους…

Θα θέλουμε νερό να ξεδιψάσουμε και τα παιδιά μας θα μας ποτίζουν ξύδι. Και φαρμάκι. Αυτό που, άλλωστε, κάναμε κι εμείς νωρίτερα, αυτό που τους διδάξαμε…

Θα θέλουμε κάποιαν αρχή, κάποια εξουσία, κάποιο θεσμό να στηριχθούμε… και τότε θα συνειδητοποιήσουμε πως όλα εμείς τα γκρεμίσαμε νωρίτερα…

Θα θέλουμε να αναπνεύσουμε, αέρα καθαρό, να μυρίζει θυμάρι και πεύκο, μα η ατμόσφαιρα θα έχει γίνει τόσο επικίνδυνη, που θα ’χουμε σαν μόνη λύση μπουκάλες οξυγόνου με λίγη υποψία από μυρωδιά φορμόλης…

Θα θέλεις να πεις στο κορίτσι σου που ερωτεύθηκες και λατρεύεις “σ’ αγαπώ!”, κι αυτή η φράση, ξεφτιλισμένη πια απ’ την πολλή χρήση σε κάθε είδους και ποιότητας τραγούδια ή “κουβέντες”, θα είναι πια μια φράση – πόρνη!...

Θα νιώσεις την ανάγκη να πεις και να φωνάξεις, να τους καλέσεις, στην ώρα του χαμού, του πόνου σου, “πατέρα!”, “μάνα!”, “Θεέ μου!”… και τότε θα θυμηθείς, με τρόμο, πως εσύ τους σκότωσες!...

Μα… άκου, αν θέλεις, και τη συμβουλή μου [μικρό παιδί εγώ, και άμαθο, μπορώ, άραγε, και δικαιούμαι, να σου δίνω συμβουλές;… ποιος ξέρει;!...]:

Εάν σου έρθει… αν το νιώσεις… αν δεν μπορείς ν’ αντέξεις…

…πές το!... φώναξέ το:

“Μάνα!”... “Θεέ μου!”... “Αγάπη μου!”...

Ετούτες ειδικά οι λέξεις (κι ίσως και κανα-δυό ακόμα…) είναι (τ’ ακούς;!...) μαγικές! Έχουν τη δύναμη ν’ ανασταίνονται! Και να ανασταίνουν!...

…Μα μόνο αν τις νιώσεις!...

Υ.Γ. Διαβάστε και τα όσα ιδιαίτερα πολύτιμα (σχετικά με τις λέξεις…) έκλεψε η «Κλέφτρα Κίσσα», εδώ: http://kleftrakissa.blogspot.com/2008/11/blog_03.html

Με αφορμή την χρηματοοικονομική κρίση

Τώρα… τώρα που το ζούμε… τώρα που το βιώνει τραγικά (;!...) όλος ο κόσμος, με τρόμο, πανικό κι απόγνωση… Τώρα είναι πια η ώρα να θυμηθούμε όλοι πως κάποιες φωνές, αδύναμες φωνές, πολύ πριν φθάσουμε σ’ αυτή την κατρακύλα, μας είχαν προειδοποιήσει. Και αν μπορούμε να σκεφθούμε ψύχραιμα και νηφάλια […τι ζητώ κι εγώ σε τέτοιες περιόδους τόσο έντονης οικονομικής κρίσης!... ψυχραιμία και νηφαλιότητα!... αν είναι δυνατόν!...], θα παραδεχθούμε ότι ήταν και δικό μας (όλων μας!...) το φταίξιμο για όσα βιώνουμε τώρα…

Μας μιλούσαν, λοιπόν, παλιότερα, κάποιοι, για υπερβολές [και δεν ήταν διόλου υπερ-βολικοί στα όσα έλεγαν, όπως πιστεύαμε, τότε, εμείς οι υπερ-βολεμένοι….], έκαναν λόγο για “οικονομικούς γίγαντες” και οικονομίες γενικότερα “με γυάλινα πόδια”. Μας συμβούλευαν να περιορίσουμε, να συγκρατήσουμε τα πληθωριστικά φαινόμενα της απληστίας μας… Πού ν’ ακούσουμε εμείς, τότε!... Μεθυσμένοι απ’ τα υπερ-κέρδη, δεν μπορούσαμε να φανταστούμε πως ήταν “μπόμπα” – νοθευμένο το νέκταρ της επιτυχίας και της οικονομικής ευμάρειας που πίναμε αχόρταγα…

“Στερνή μου γνώση, να σ’ είχα πρώτα”….

Και τώρα τι;.. Και τώρα πώς;… Πώς σταματάει ετούτος ο κατήφορος; Πού είναι, άραγε, “ο πάτος του βαρελιού”;… Κανείς δεν (φαίνεται να) ξέρει… Οι δείκτες κατρακυλούν… τι λέω… κατακρημνίζονται… βουλιάζουν… Μαζί κατρακυλά και η “ευμάρειά” μας [που την ταυτίσαμε με τον όρο “ευτυχία”…], άνθρωποι πηδούν, απελπισμένοι, απ’ τα παράθυρα, δίνοντας τέλος στη ζωή τους [:σ’ αυτό που επέλεξαν να ονοματίσουν ως “ζωή” τους…], βουλιάζουν τα αισθήματά μας κι οι ελπίδες μας…

“Και τώρα τι; Και τώρα πως;…”. Ετούτα (και άλλα αντίστοιχα παρόμοια) ερωτήματα φαίνεται να μας απασχολούν (μονάχα αυτά!) ετούτον τον καιρό, να “τριβελίζουν” το μυαλό μας. Κι αυτή μας η μονότονα επίμονη ενασχόληση, φαίνεται πως μας απομακρύνει από κάθε άλλου είδους σκέψη… φαίνεται πως μας κάνει να ξεχνάμε ακόμη και πως δεν έχουμε μόνο μυαλό (για τέτοια…), μα και καρδιά… κι αυτό που αποκαλούμε “πνεύμα”…

Κάποιες φωνές μας το θυμίζουν… [Όσο τους δίνεται η δυνατότητα να το κάνουν… μέσα στον ορυμαγδό της εποχής μας… και δη των ημερών μας… Όσο μπορούμε κι εμείς να στήσουμε αυτί, να τους αφουγκραστούμε…] Δεν είναι ετούτες οι φωνές κάποιων “μουρτζούφληδων”, “κακορίζικων” και αιώνια “κινδυνολόγων”… [Εγώ τουλάχιστον, ετούτη τη στιγμή, δεν σας μιλώ και δεν αναφέρομαι σ’ εκείνους…] Ούτε είναι απαραίτητα φωνές κάποιων ηγετών, ταγών ή διανοουμένων… Είναι φωνές αυτών που νιώθουν και είναι στη ζωή του “φιλόσοφοι”. Όχι απαραίτητα καθηγητές πανεπιστημίων ή έστω “σπουδαγμένοι”. Σ’ αυτά που λένε, σ’ αυτά που σκέπτονται, συχνά ταυτίζονται μ’ αυτούς κι οι πιο αγράμματοι, άνθρωποι απλοί, μ’ αυτό που λένε “φιλοσοφημένοι”…

…Αυτούς προσπαθώ ν’ αφουγκραστώ, λοιπόν, κι αυτοί μου δίνουν την απάντηση. Πως… Ναι, το δίχως άλλο, “έχει και άλλο πάτο, παρακάτω, το βαρέλι”… Όχι όμως απαραίτητα ετούτο το “βαρέλι” που κοντόφθαλμα θωρούμε…

Το θέμα, λένε, δεν εντοπίζεται ακριβώς εκεί που νομίζουμε ότι πρέπει να το εστιάσουμε. Το θέμα μάλλον εντοπίζεται, εάν το δούμε πιο βαθειά, σ’ εκείνα που αναγορεύσαμε, εμείς οι άνθρωποι οι σύγχρονοι, οι πολιτισμένοι, ως αξίες…

[Μεγάλο θέμα… Μεγάλη κουβέντα… Από πού ν’ αρχίσεις και που να τελειώσεις…]

Η οικονομική –χρηματιστηριακή και, ίσως, κάθε άλλου είδους κρίση, είναι κατά βάση και προεχόντως, κρίση αξιών, αρχών, ιδανικών και προτεραιοτήτων…

“Πάντων χρημάτων μέτρον άνθρωπος” έλεγαν οι αρχαίοι…

…Κι ο αντίλαλός του στη σύγχρονη (ιδίως!) εποχή:

“Πάντων ανθρώπων μέτρο χρήμα”…

Λες κι οι ανθρώπινες γενιές, παίζουν, στο πέρασμα των αιώνων, το “σπασμένο τηλέφωνο”… Και μεταδίδεται, έτσι, το μήνυμα τραγικά αλλοιωμένο, παραποιημένο!...

[… “Της γειτονιάς μας ο τρελός, όλα ανάποδα τα βλέπει…” θυμήθηκα τώρα πως τραγουδά ο τροβαδούρος…]

Σταθήκαμε, άραγε, ποτέ, σ’ ετούτη την παραφροσύνη που ζούμε, “σ’ αυτή την τρέλα που μας δέρνει” μήπως απομονωθήκαμε να στοχαστούμε, τι, άραγε, σημαίνει η λέξη “χρήμα”; Διαλογιστήκαμε ή συζητήσαμε με τον φίλο ή τον γνωστό ή τον συνάνθρωπό μας, από πού προέρχεται, ετυμολογικά, αυτή η λέξη; Σχετίζεται με τις λέξεις “χρήση”, “χρησιμοποιώ”… ή μήπως κάνω λάθος;

Και τότε, όμως, τι σχέση μπορεί να έχει με την φρενίτιδα του να συσσωρεύουμε το χρήμα… και όχι αυτό μονάχα, μα και να το κάνουμε να δείχνει περισσότερο κι απ’ όσο είναι, με διάφορα λογιστικά τερτίπια, που απεικονίζουν νούμερα, αριθμούς… δισεκατομμύρια και τρισεκατομμύρια… δολάρια, ευρώ και γιεν και ρούβλια… σε μια τεράστια φούσκα που κάποτε θα σκάσει (“στα μούτρα μας”!...) σε πολλά πολλά πολλά μηδενικά;!...

Ο καθένας ας δώσει την απάντηση που νομίζει…

«Άρχεσθαι μαθών, άρχειν επιστήσει»

Επίμετρο στην προηγούμενη ανάρτησή μου [Αφού έγραψα και δημοσίευσα την προηγούμενη ανάρτησή μου, θυμήθηκα ότι πριν από αρκετά χρόνια, μαθητής της β’ Λυκείου, είχα γράψει μια έκθεση με θέμα που έχει κάποια (μακρινή…) σχέση. Την αναζήτησα, λοιπόν, την δακτυλογράφησα και την παρουσιάζω στη συνέχεια. Για λόγους «ιστορικής πληρότητας» περισσότερο και όχι διότι θεωρώ πως διεκδικεί δάφνες σπουδαίου κειμένου…]

«Άρχεσθαι μαθών, άρχειν επιστήσει»

Μεγάλο μαρτύριο! Να κάθεσαι μπροστά σε μια κόλλα τετραδίου και να είσαι υποχρεωμένος να την γεμίσεις με μερικές αράδες γράμματα, με μερικές σκέψεις σου πάνω σε ένα ορισμένο θέμα. Είναι τόσες σκέψεις που βούιζαν μέσα στο μυαλό σου, απαιτώντας να τις βάλεις σε μια λογική σειρά, να δημιουργήσεις ένα ολοκληρωμένο σύνολο – νόημα. Δεκάδες σκέψεις, καθεμιά σου υποδεικνύει ν’ αρχίσεις από κάπου αλλού… Πώς να μπορέσεις να συστηματοποιήσεις όλα αυτά τα «σφυριά» που σε κτυπούν;
Η απάντηση έρχεται σύντομα: «άρχεσθαι μαθών». Αυτό ισχύει βέβαια για όλους τους ανθρώπους, μα απευθύνεται κυρίως στους ταγμένους να οδηγούν, στους προορισμένους να άρχουν.
Το «αρχή άνδρα δείκνυσι» δεν μας είναι δύσκολο να γίνει «αρχή άρχοντα δείκνυσι». Τι άλλο εννοείται με το «άρχων κόσμει σεαυτόν»; Να βάλεις ηθικές αρχές στην ζωή σου, να μάθεις να οδηγείς τον εαυτό σου εκεί που είναι ο προορισμός του, να μάθεις να χαλιναγωγείς τον κατώτερο άνθρωπο άνθρωπο που φωλιάζει μέσα σου.
Αυτά τα πάθη που σε οδηγούν σε πράξεις έξω από τα πλαίσια της Ηθικής. Έτσι, σου υπαγορεύουν, για παράδειγμα, να αδικήσεις τον πλησίον (κι έπειτα θα ζητήσεις να τον διοικήσεις…) ή να χρησιμοποιήσεις βία επάνω του (πώς θα μπορέσεις αργότερα να «απαιτήσεις» την εξουσία;) Ξεχνώντας ότι όποιος βάζει θεμέλια καταπιέσεως στην εξουσία του είναι σαν να υποσκάπτει τον (παρόντα ή μελλοντικό) «θρόνο» του.
Ο άνθρωπος που έχει μάθει να άρχει τον εαυτό του («άρχειν μαθών») έχει συναισθανθεί (έχει εννοήσει βαθειά) το νόημα του «Καθώς θέλετε ίνα ποιώσιν υμίν οι άνθρωποι, ποιείτε και ημείς ομοίως».

* * *

[Ωχ! Νέο βουητό στο μυαλό, νέα σφυριά κτυπούν τα μηνίγγια:]
Μα το «άρχεσθαι» έχει εκτός από τη μέση σημασία, και άλλη, παθητική. Ίσως με το «άρχεσθαι μαθών» να εννοείται αυτός που έχει μάθει να διοικείται , να είναι κάτω από διαταγές άλλων, να είναι (ή να δίνει στους άλλους την εντύπωση ότι είναι) χαμηλότερα από εκείνους.
Αλλά και σ’ αυτή την περίπτωση το «…άρχειν επιστήσει» έχει ισχύ. Ο λόγος που οι θάλασσες δέχονται την «προσφορά» των ποταμών ή των χειμάρρων, είναι πως βρίσκονται χαμηλότερα απ’ αυτούς. Κι έτσι είναι κυρίαρχοί τους. Το ίδιο και ο πραγματικά σοφός, για να «υπερέχει» απ’ τους άλλους ανθρώπους, τοποθετεί τον εαυτό του χαμηλότερα απ’ τους άλλους, αν και είναι ανώτερος απ’ αυτούς, όμως δεν το δείχνουν. Και οι γύρω άνθρωποι δεν αισθάνονται το βάρος του, δεν το θεωρούν προσβολή.
Ο άνθρωπος αυτός ξέρει να άρχει γιατί έχει μάθει να άρχεται.
«Άρχειν τον κρείττονα» είπε ο Αριστοτέλης. Και «κρείττων» για τη συγκεκριμένη περίπτωση δεν είναι μόνο αυτός που «άρχει» στον εαυτό του, αλλά και αυτός που έχει την σοφία να μπορεί να «άρχεται» απ’ τους άλλους.

* * *

Χτυπάνε σφυριά. Χιλιάδες σφυριά. Σταματήστε τα! Σπάστε τα!
Προσπάθησα να βάλω μια σειρά στις σκέψεις μου (:να γίνω «εξουσιαστής του εαυτού μου»). Μα είμαι βέβαιος ότι δεν τα κατάφερα καλά… (…είναι ακόμα τόσα σφυριά με διαφορετικούς, απροσδιόριστους ήχους…) Δεν κατάφερα να «με εξουσιάσω» πολύ καλά. Μα δεν είναι όλοι ικανοί να «άρχουν»…

«Αναρχικοί», Αναρχία, Αν-αρχία, Αρχές κ.ά.

Πριν από αρκετό καιρό είχα γράψει ένα κείμενο, που ανάρτησα στο ιστολόγιό μου, με θέμα και τίτλο «Πνευματικότητα και “Πνευματικοί άνθρωποι”» [http://seagullstefanos.blogspot.com/2008/01/blog-post_10.html]. Έγραφα, μεταξύ άλλων, τότε, και ότι «“μούφα” – “γιαλατζί” – “μαϊμούδες” άνθρωποι πνευματικοί, οι περισσότεροι από δαύτους…». Και συνέχιζα: «Μα, ευτυχώς, «άλλος έχει το όνομα και άλλος έχει την χάρη»… Οι φωνές διαμαρτυρίας και αντίδρασης ακούγονται από εκεί που δεν το περιμένεις. Κι αυτό είναι ελπιδοφόρο!... Η δράση, η επανάσταση [των συνειδήσεων… της αρετής… του πνεύματος…] μπορεί κι αυτή να έρθει από το μη αναμενόμενο… Απ’ τα παιδιά κι απ’ τους «τρελούς» αυτού του κόσμου… Κι από τους «αναρχικούς» του «περιθώριου»… [που… ποιοι τους έβαλαν στο περιθώριο; Αυτοί που είχαν, τάχατες, «αρχές»… για να τους βαφτίσουνε συλλήβδην και να τους αποκαλούν «αν-αρχικούς»;…]»
Σήμερα συνεχίζω…

Ποιοι είναι ή μάλλον τι είναι, δηλαδή ποιους χαρακτηρίζουμε «αναρχικούς»; Αυτούς που δεν έχουν Αρχές ή αυτούς που δεν ανέχονται αρχηγούς και «αρχές» (με την έννοια της εξουσίας);…
Μα, από την άλλη… μήπως άραγε δεν είναι μόνον αυτοί αναρχικοί, αλλά και πολλοί από εμάς, τους «σωστούς»;…

Ας μη γελιόμαστε. Ας μην υποκρινόμαστε κι ας μην έχουμε αυταπάτες: Ελάχιστοι από εμάς [και αναφέρομαι μάλλον σε εμάς τους Έλληνες…] ανεχόμαστε αρχηγούς ή «κάποιον άλλον πάνω από το κεφάλι μας»… Εμείς τα ξέρουμε όλα!... [Ας όψεται και ο εγωισμός μας που αφήνεται ανεξέλεγκτος και θεριεύει…] Λες και «γεννηθήκαμε μαθημένοι», δεν δεχόμαστε συμβουλές και κριτική… Θέλουμε να γίνουμε ή να «περνιόμαστε» όλοι για αρχηγοί… […Γι’ αυτό και στην Ελλάδα ανθεί… το «φρούτο» της «προεδρίας»… και πάρα πολλοί από εμάς είμαστε, κάπου, «πρόεδροι»…]. Πουθενά δεν θ’ ακούσεις τόσο συχνά το «να γινόμουν εγώ Πρωθυπουργός» [ή… άντε… Υπουργός, Αρχιεπίσκοπος, Δεσπότης. Νομάρχης, Δήμαρχος… Πρόεδρος τέλος πάντων…]. Φράση που μάλλον υποκρύπτει την αίσθηση ότι οι από πάνω (μας) δεν έχουν τις ικανότητες τις δικές μας και, συνεπώς, δεν είναι άξιοι να είναι «αρχές» ή «αρχηγοί» και, σε κάθε περίπτωση, δεν είναι άξιοι και ικανοί να άρχουν, να οδηγούν και να εξουσιάζουν εμάς… [: «Ξέρεις ποιος είμαι εγώ;»!...]
«Του Έλληνα ο τράχηλος ζυγόν δεν υπομένει» κομπάζουμε ψωροπερήφανα, εννοώντας όχι αυτό που θα έπρεπε μόνο να εννοούμε, αλλά κάθε τι που μας επιβάλλεται έξω από τον εαυτό μας, δηλαδή ακόμα και τους νόμιμα και δημοκρατικά εκλεγμένους και [αυτό είναι, δυστυχώς, το πιο λυπηρό…] ακόμα και τον νόμο!...

Νομίζω πως δεν θα βρει κανείς άλλο λαό τόσο άναρχο όσο τον δικό μας… [Τουλάχιστον από αυτούς που θέλουν να χαρακτηρίζονται και να λογίζονται ως «πολιτισμένοι»… Και όχι «τριτοκοσμικοί»…] Το βλέπεις παντού: Στις ουρές, στην οδήγηση, στα φανάρια και στα σήματα της τροχαίας, στο «ξέρεις ποιος είμαι εγώ, ρέ;», στην αναζήτηση ευκαιριών να αποδείξουμε την «μαγκιά» μας… ή να παραβιάσουμε τον νόμο [πάντα χωρίς να μας πιάσουν…]
Ειδικά δύο πεδία – τομείς είναι χαρακτηριστικά και αποδεικτικά του πόσο αναρχικοί είμαστε: Οι άναρχα κτισμένες πόλεις μας [και, φυσικά, το συνεχιζόμενο φαινόμενο των αυθαιρέτων που αποτελεί, μάλλον, παγκόσμια πρωτοτυπία….] και ο άναρχος τρόπος που κινούμαστε και οδηγούμε και παρακάρουμε… […διότι, απ’ ό,τι ξέρω, στις πολιτισμένες κοινωνίες δεν νοείται πως και ο πιο σπουδαίος θα μπορούσε να υπερβαίνει το όριο ταχύτητας ή να αφήνει το αυτοκίνητό του όπου θελήσει, χωρίς να υποστεί τις έννομες συνέπειες των πράξεών του…]

Υπάρχουν, βέβαια, και κάποιοι άλλοι: Οι «υψηλά ιστάμενοι», στους οποίους θέλω να αναφερθώ. Αυτοί που είναι ουσιαστικά οι «αρχές» [Και μη μου πεις πως «αρχές» θα πρέπει να θεωρήσουμε μόνο τους ανθρώπους της πολιτικής και διοικητικής εξουσίας. Διότι και οι πολύ πλούσιοι, οι επιχειρηματίες, οι μεγαλοσχήμονες, «αρχές» είναι και αυτοί….] Αυτοί, που λες, υποτίθεται πως σέβονται και υπολήπτονται το σύστημα και όλη την έννομη τάξη. Ναι μεν, αλλά… μέχρι αυτή να έρθει σε σύγκρουση με τα συμφέροντά τους… Μόνο που αυτοί συνήθως δεν έχουν προβλήματα ανυπέρβλητα με τον νόμο. Όχι μονάχα γιατί, όπως λέγεται, «το δίχτυ του νόμου, όπως και ο ιστός της αράχνης, πιάνει μόνο τα μικρά έντομα», μα και διότι αυτοί, οι μεγάλοι και ισχυροί, έχουν τη δυνατότητα ακόμα και ν’ αλλάξουνε τον νόμο, αντίθετα και προς το φυσικό δίκαιο και την ηθική… Αυτοί, λοιπόν, δεν είναι, άραγε, αν-αρχικοί και τρομοκράτες;…

Συνήθως λέμε αναρχικούς αυτούς που δεν συμβαδίζουν μαζί μας… που δεν συμπορεύονται με τις «αρχές» του συνόλου και της μάζας…
Αλήθεια, σκεφτήκαμε ποτέ ποιες είναι αυτές οι «αρχές» της κοινωνίας μας της σύγχρονης, αυτές που «κονταροχτυπούν» οι αναρχικοί, κι εμείς ταχθήκαμε σε υπεράσπισή τους, θέτοντας ανθρώπους στο «περιθώριο» της κοινωνίας;…
Πρώτη μας «αρχή», θαρρώ, η ιδιοκτησία. Μεγάλο θέμα… μη το πιάσω τώρα…
Δεύτερη «αρχή», σχεδόν ισάξια με την πρώτη, ο καταναλωτισμός ο ελεύθερος, ο άκρατος…
…και το κυνήγι του κέρδους, θα προσθέσω…

…Άσε… δεν οδηγεί πουθενά… δεν βγάζω άκρη… δεν νομίζω πως αξίζουν καν και να τις αναφέρω… Τις «αρχές μας» εννοώ!...

…Όσο για τις αρχές [ή μήπως «αν-αρχές» θα πρέπει να τις πώ;…] των αναρχικών: Φοβούμαι ότι συχνά δεν πρόκειται για αρχές, υπό την έννοια ότι δεν υπάρχει συνέπεια τόσο μεταξύ τους, όσο και με τις ενέργειες [στο θέμα θα επανέλθω, ίσως, εν καιρώ…], αλλά απλά συνθήματα, που, πάντως, ομολογουμένως έχουν τόσο νόημα και τόσα πολλά που μπορούν να μας διδάξουν. Ενδεικτικά και μόνο αντιγράφω κάποια απ’ αυτά:
«Έγχρωμη Τι-Βι, ασπρόμαυρη ζωή»…
«Κλείστε τις τηλεοράσεις, ανοίξτε τα μάτια σας»…
«Η τηλεόραση είναι μαγική: Μετατρέπει τα “μηδενικά” σε “νούμερα”»…
«Ο πολιτισμός μας δεν εξαφανίζεται, όταν διακόπτεται το ηλεκτρικό ρεύμα»…
«Υπάρχει ζωή πριν τον θάνατο;»…
«Αφού δεν αυτοκτονείς, τότε γιατί δεν ζείς;»…
[…Κι άλλα… Πολλά άλλα!... Κάποια στιγμή θα συγκεντρώσω όλα αυτά τα τόσο αξιόλογα «μαθήματα φιλοσοφίας των τοίχων» και θα τα αναρτήσω στο ιστολόγιο (Αν θέλετε, μπορείτε να αρχίσετε να μου στέλνετε!...)]

Αυτά τα συνθήματα, συνθήματα των «αναρχικών», αν σταθούμε ελάχιστα και τα διαβάσουμε και τα σκεφτούμε, θα συμφωνήσουμε, το δίχως άλλο, πως έχουν πράγματι «Αρχές»!...

Υ.Γ.:
Γράφοντας για αναρχικούς, σκέφθηκα και τον «Άναρχο Θεό».
Κι αμέσως μετά θυμήθηκα μια εμπνευσμένη ομιλία, πριν από αρκετά χρόνια, με τίτλο «Ορθοδοξία και Αναρχία», του φωτισμένου παπα-Γοντικάκη, σ’ ένα κατάμεστο αμφιθέατρο της Ιατρικής Σχολής (νομίζω). «Ο Χριστός, η διδασκαλία του και το μήνυμά του ήταν, τόσο για την εποχή του, όσο και για την εποχή μας, εντελώς αναρχικά», είχε πει μεταξύ άλλων, ενώπιον ενός κοινού κατάπληκτου αρχικά, ο παραπάνω ιερομόναχος. Αργότερα, όμως, όταν προς το τέλος της ομιλίας του είπε πως «οι ορθόδοξοι χριστιανοί θα έπρεπε να είναι αναρχικοί» χειροκροτήθηκε θερμά τόσο από τους χριστιανούς όσο και από τους αναρχικούς ακροατές του…
Μα αυτά είναι «άλλου παπά Ευαγγέλιο»!...

Σκέψεις για την Μελαγχολία & Μελαγχολικές (και όχι μόνο…) σκέψεις

…Πριν από μισό μήνα έγραψα [και ανάρτησα στο ιστολόγιό μου] ένα κείμενο για τους Έλληνες [http://seagullstefanos.blogspot.com/2007/12/blog-post_11.html], που κατέληγε με αναφορά [γιατί μου το θύμισε έντονα] στο σπουδαίο, και για μένα, βιβλίο του Νίκου Δήμου «Η δυστυχία του να είσαι Έλληνας».
Πάνω στο γραφείο μου, αυτή τη στιγμή, το βιβλίο που περιμένει και θα είναι το ακριβώς επόμενο που θα διαβάσω είναι το «Ο πολιτισμός πηγή δυστυχίας» του Σίγκμουντ Φρόυντ [που ο τίτλος του μου θύμισε μόλις τώρα, συνειρμικά, το «Τα οκτώ θανάσιμα αμαρτήματα του πολιτισμού μας»].
Η Vassia –Parafyada τις προάλλες αναφέρθηκε στο βιβλίο «Η ανατομία της μελαγχολίας» [http://parafyada.blogspot.com/2007/12/2007.html], για το οποίο πρόσφατα διάβασα και αλλού… Πέραν τούτου, διαπίστωσα ότι υπάρχει και «τρέχει» (ή έτρεχε και σταμάτησε;) μια «σκυταλοδρομία» για μελαγχολικούς στίχους και μουσική. Κι η Καρπουζένια επανήλθε, εσχάτως, με ανάρτηση που έχει αναφορές στην μελαγχολία… [http://tokarpouzi.blogspot.com/2008/01/blog-post.html].

…Στο cd-player μου έχω από προχθές, και ακούω πηγαίνοντας και γυρίζοντας στην εργασία μου, το cd στο οποίο ο Μάνος Ελευθερίου διαβάζει [έξυπνη και ενδιαφέρουσα, κατ’ εμέ, ιδίως για κάποιες περιπτώσεις, η σχετική ιδέα των audiobooks, που ενώ στο εξωτερικό είναι διαδεδομένη, εδώ μόλις πρόσφατα κάνει δειλά βήματα…] τα διηγήματα του βιβλίου του «Η μελαγχολία της πατρίδας μετά τις ειδήσεις των οκτώ».
Και πολύ πρόσφατα τελείωσα το διάβασμα του βιβλίου του George Steiner «Δέκα (πιθανοί) λόγοι για την μελαγχολία της σκέψης». Που σας εξομολογούμαι πως το αγόρασα διότι με μαγνήτισε ο τίτλος, αλλά τελικά, διαβάζοντάς το, βρήκα σ’ αυτό άλλα απ’ αυτά που περίμενα [Ανεξαρτήτως της «απογοήτευσής» μου γι’ αυτό, πρόκειται για ένα σημαντικό βιβλίο, μικρό μεν και –συνεπώς- ελαφρύ, αλλά βαρύ στο περιεχόμενό του!...]. Ίσως τελικά να αποδειχθεί θετικό και δημιουργικό το ότι δεν διάβασα σ’ αυτό όσα περίμενα: να στρωθώ να γράψω αυτά που σκέπτομαι σχετικώς με το θέμα και δεν βρήκα γραμμένα…

«Δυστυχίες» από εδώ… «Μελαγχολίες» από εκεί… Μήπως «κινδυνεύω»;… Ησυχάστε!... Και «ευτυχείτε»! [μεγάλε Άλκη Στέα!]. Έχω διαβάσει -και θα αναφερθώ σ’ αυτά προσεχώς- και πάμπολλα βιβλία περί ευτυχίας!... Αλληλούια!...
…Μήπως και τα γραπτά μου, τα κείμενά μου, αποπνέουν μια μελαγχολία; Ίσως δε ακόμα και η ζωή μου;…
Σκέφθηκα ν’ ανοίξω το λεξικό και ν’ αντιγράψω, προς διευκόλυνση υμών και ημών, τον ορισμό της Μελαγχολίας. Αρκεί, όμως, αυτό; Μήπως πρέπει να ανοίξω και κανένα βιβλίο ψυχολογίας… αν όχι και ψυχιατρικής….
…Το αφήνω σ’ εσάς, αγαπητοί αναγνώστες. Τόσο επειδή δεν προλαβαίνω, όσο και επειδή [νομίζω πως] «δεν με αφορά» [Ποιος τρελός ή «τρελαμένος», θα μου πείτε, αντιλαμβάνεται την τρέλα του; Ποιος ανόητος της ανοησία του;… Ποιος «σοφός» την ανοησία του, επίσης… Ποιος «(φωτεινός) παντογνώστης» την… τύφλα του, την άγνοιά του;… Ποιος ημιμαθής την γελοιότητά του;…. Ποιος «καυχησιάρης» την μικρότητά του;… και πάει λέγοντας… «πάει μακριά η βαλίτσα»… αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία, που μας ξεστρατίζει απ’ το θέμα μας…]

Συναρτάται, λοιπόν, σκεφτόμουν [και γι’ αυτό αγόρασα το προαναφερθέν βιβλίο] η σκέψη με την μελαγχολία; Κάποιος που σκέφτεται, μήπως είναι [νομοτελειακά και αυτονόητα] μελαγχολικός; Όχι για το ότι σκέπτεται… Μα γι’ αυτά που [έχει την ικανότητα να] σκέπτεται!... Αλλά και η γνώση δεν συνεπάγεται μελαγχολία;…
Αυτό πιστεύω: Η άγνοια είναι ευτυχία. Που όμως εγώ [χαρακτηρίστε με όπως θέλετε! δεν μπορούμε δα ν’ αρέσουμε σε όλους!...] δεν θα ’θελα μια τέτοια ευτυχία!...
Σκέφτομαι, για παράδειγμα…
…Οι άνθρωποι που λιάζονταν μακάρια στις ακτές της Νοτιοανατολικής Ασίας, προ διετίας, ήταν ευτυχισμένοι, επειδή δεν γνώριζαν πως πλησιάζει το φονικό τσουνάμι, που επρόκειτο να τους στοιχίσει τη ζωή…
…Οι καταναλωτές που δεν γνωρίζουν τις βλαβερές συνέπειες των διαφόρων «Ε» συστατικών, απολαμβάνουν ευτυχισμένοι όποια τροφή «λαχταρίσουν», υποσκάπτοντας την υγεία τους…
[Τα παραδείγματα, βεβαίως, έχουν κι αντίθετη οπτική: Κι εμείς που γνωρίζουμε σχετικά, είμαστε ευτυχισμένοι που γνωρίζουμε, διότι έτσι μπορούμε να αποφεύγουμε και να προφυλασσόμαστε… Δύσκολα, λοιπόν, τα νοητικά παιχνίδια – παραδείγματα που επιχειρώ. Με παγιδεύουν!...]

Γνωρίζω πως σ’ όλο τον κόσμο, στο όνομα του Θεού και της [προσπάθειας απόδειξης;] θρησκευτικής υπεροχής και κατίσχυσης, γίνονται φρικτά εγκλήματα. Το γνωρίζω κι αυτό με κάνει να μελαγχολώ…
Γνωρίζω πως κάποιοι, σ’ όλο τον κόσμο, εκπορνεύουν μικρά παιδιά. Ψυχή τε και σώματι. Και νιώθω μια αφόρητη μελαγχολία…
Γνωρίζω πως μεγαλόπρεπες βίλλες των βορείων και των νοτίων προαστείων, κι απανταχού της γης, χτίστηκαν απ’ το εμπόριο των ναρκωτικών, που κόστισαν χιλιάδες ζωές. Κι η αυτή η γνώση μου, αιτία, επίσης, να μελαγχολήσω…
Γνωρίζω επιτυχημένους, επαγγελματικά, ανθρώπους, που «πάτησαν επί πτωμάτων», πλούσιους που κέρδισαν «στύβοντας» εργαζόμενους… Και δακρύζω…
Γνωρίζω [γιατί το είδα ξανά, πρόσφατα, σε βίντεο –και θα γράψω, ελπίζω, σύντομα γι’ αυτό] πως οι «λουσάτες» γούνες φτιάχνονται από ζώα οικτρά και απάνθρωπα (;!...) βασανισμένα… Γνωρίζω και κλαίω…

…Κλαίω και μελαγχολώ [και… «τούμπαλιν»…] γι’ αυτά που γνωρίζω… Μα και γι’ αυτούς που δεν γνωρίζουν. Συχνότατα από δική τους ευθύνη, διότι αυτή είναι η φιλοσοφία και ο τρόπος ζωής τους, δηλαδή η επιλογή τους… Κλαίω και μελαγχολώ και γι’ αυτούς που βιώνουν [ως επιλογή τους] και όχι απλά και μόνο τραγουδούν το «πίνω και μεθώ». Θεωρώντας πως έτσι λύνουν ή αντιμετωπίζουν τα προβλήματα που βλέπουν και γνωρίζουν [ήτοι, άλλως, στρουθοκαμηλίζοντας…]. Μελαγχολώ γι’ αυτούς που γνωρίζουν και επιλέγουν να ξεχάσουν, που αδιαφορούν για τα σημαντικά και τα σοβαρά, που «τυρβάζουν περί άλλων, ενώ ενός εστί χρεία», που προτιμούν να μην σκέφτονται…

Ο νους μου ξαναγύρισε, αίφνης, στο βιβλίο «Η μελαγχολία της πατρίδας μετά τις ειδήσεις των οκτώ». Δεν έχω ακόμα [πλήρη] εικόνα του περιεχομένου του βιβλίου. Ο τίτλος του, όμως, είναι αφορμή για σκέψεις… [Μελαγχολικές; Εσείς θα κρίνετε….]
Είναι αλήθεια [και το έχω ακούσει από δεκάδες στόματα, από εκατοντάδες συμπολίτες μας…] πως «όταν παρακολουθείς τις ειδήσεις, θέλοντας και μη, σε πιάνει μια μελαγχολία»: Μελαγχολία για τα συμβαίνοντα στον κόσμο: Πόλεμοι, σφαγές, πείνα, φτώχεια, δυστυχία… Μελαγχολία για τις συγκρίσεις: μεταξύ βορρά και νότου, δύσης και ανατολής, πλουσίων και φτωχών. Μελαγχολία διότι οι εκφωνητές και (ιδίως) οι εκφωνήτριες, σε ενημερώνουν για όλες αυτές τις δυστυχίες, μ’ ένα τεράστιο χαμόγελο. Για να φανεί η απαστράπτουσα οδοντοστοιχία τους…. Μελαγχολία διότι οι πολιτικοί φορούν, με τέχνη, μια προσποιητή μάσκα θλίψης και οδύνης, διότι αυτό επιβάλλουν οι image makers και ο σκηνοθέτης…
Και ύστερα μαθαίνεις [αυτή η «ρημάδα» η πληροφόρηση, πηγή μελαγχολίας, πάλι…] πως η πλειοψηφία των νέων μεταξύ 16 και 26 ετών (νομίζω), ακριβώς επειδή έχουν μελαγχολήσει μ’ αυτή την μελαγχολία που εκπέμπουν τα άλλα κανάλια στις ειδήσεις τους, επιλέγουν να παρακολουθούν ένα συγκεκριμένο κανάλι […ονόματα δεν λέμε… υπολήψεις δεν θίγουμε… «πάτημα» για μηνύσεις δεν δίνουμε και… «όποιος έχει την μύγα μυγιάζεται»…]: Πού βρήκε, λέει, το αντίδοτο σ’ αυτή τη μελαγχολία: Παρουσιάζει χαζοχαρούμενα θέματα, για χαζοχαρούμενους ανθρώπους, που προσπαθούν πίσω από μάσκες, ολοχρονίς αποκριάτικες, να κρύψουν την βαθύτατη εσωτερική μελαγχολία τους…
….Όχι, πέστε μου!... Είναι να μην μελαγχολείς; [και πάλι…]

…Εντάξει, λες, πέρασε η ώρα των ειδήσεων, θα μας φύγει η μελαγχολία, ήρθε η ώρα της ψυχαγωγίας […Είδες; Πάλι «την πάτησα»: Μελαγχόλησα στην σκέψη πως χρησιμοποιούμε την λέξη «ψυχαγωγία» χωρίς να αντιλαμβανόμαστε το προφανές νόημά της. Κι αυτό συμβαίνει με πολλές – πολλές λέξεις που χρησιμοποιούμε άκριτα…]. Με τέτοιες σκουπιδοεκπομπές που συνήθως μας σερβίρουν, είναι να μην μελαγχολείς; Με τέτοιας στάθμης – υποστάθμης «χιουμοριστικές» σειρές, μπορείς να αποφύγεις τη μελαγχολία;…
Γενικότερα: Στη σκέψη [αχ! Αυτή η «σκέψη», πάλι!...] πως οι Έλληνες βλέπουν περισσότερη τηλεόραση από κάθε άλλο ευρωπαϊκό λαό και διαβάζει λιγότερο απ’ όλους, εσείς δεν μελαγχολείτε; Στο ότι δεν βγαίνουμε από το σπίτι μας να αθληθούμε, αλλά καταντήσαμε οι πιο παχύσαρκοι, εσείς δεν βρίσκετε λόγο να μελαγχολήσετε;… [χμ… μην συνεχίσω να επαναλαμβάνω όσα είχα γράψει τις προάλλες στην ανάρτησή μου «Οι Έλληνες με πληγώνουν… (όχι η Ελλάδα)» ...διότι μου έρχεται μια νέα μελαγχολία, για το ότι στερεύω από νέες – πρωτότυπες ιδέες… κι είμαι ακόμα σε μικρή ηλικία…]

Η σκέψη, λοιπόν, φέρνει μελαγχολία…
Κι η γνώση το ίδιο: φέρνει μελαγχολία…
Αντίθετα η ανεμελιά και η αδιαφορία φέρνει ευτυχία.
Έστω φαινομενική… Την ευτυχία των ανόητων, των «χαζοχαρούμενων»…
Και, όπως έγραψα παραπάνω, «η άγνοια είναι ευτυχία»...
…χμμμ! Αυτόν τον κανόνα μην τον θεωρήσετε «θέσφατο» και μάλιστα με γενική ισχύ. Διότι, στην πραγματικότητα, ο κανόνας αφορά μόνο τα μικρά και τα ασήμαντα!...
Γι’ αυτό και αρνούμαι για τον εαυτό μου μια τέτοια «ευτυχία»! Προτιμώ την «μελαγχολία» μου. Που τις υπέρτατες – ακραίες εκφάνσεις της αφορά και άπτεται του θεμελιώδους φιλοσοφικού ερωτήματος της ζωής, της σύντομης διάρκειάς της, της «ματαιότητάς» της (για κάποιους) κ.λπ.
Θυμάστε, όμως, που έγραψα παραπάνω, ότι δεν με αφορά και δεν φοβούμαι μια ψυχιατρικού τύπου και βαρύτητας μελαγχολία. Είναι διότι νιώθω ότι η διαρκής μελαγχολία που νιώθω έχει μέσα της τον δημιουργικό και ζωογόνο σπόρο του αγώνα και της αντίστασης κατά των αιτίων που την προκαλούν.
Διότι γνωρίζω ποια είναι τα αντίδοτα σε κάθε μορφή και έκφανση μελαγχολίας: είναι οι Αρχές, οι Αξίες, οι Ιδέες, τα Ιδανικά, ο Αγώνας για καταπολέμηση των κακώς κειμένων, η Μάχη για Αυτογνωσία και Πνευματική Πρόοδο, η Ανάταση της Ψυχής, η Πορεία προς τον Θεό ή την Θέωση!... [:Αυτά είναι πολύ μεγάλα θέματα για να τα’ αγγίξω τώρα…]
Κι αυτή η γνώση [:η γνώση των αντίδοτων στην μελαγχολία, στα οποία μόλις αναφέρθηκα] είναι [νιώστε με και πιστέψτε με!...] η μεγαλύτερη ευτυχία!...

Παγκοσμιοποίηση & Ατομικότητα – Προσωπικότητα

“Παγκοσμιοποίηση”. Δεν χρειάζεται, τώρα, να σου εξηγήσω τι σημαίνει, έτσι δεν είναι; Το ξέρεις ήδη, σου είναι γνωστό. Την λέξη την πιπιλίζεις και συ συχνότατα τελευταία (μην ανησυχείς, δεν είναι δα ντροπή αυτό!…) και, βέβαια, την έννοιά της “την παίζεις στα δάχτυλα”. Μπράβο σου γι’ αυτό, ειλικρινά!

“Παγκοσμιοποίηση”, λοιπόν… Υπέρ ή κατά; Δεν χρειάζεται να μου απαντήσεις. Η ψηφοφορία, άλλωστε, είναι μυστική [Θα έγραφα, ακόμη, ότι η ψήφος σου, η ψήφος μας, ίσως να μην λαμβάνεται καν υπ’ όψη, αλλά “τι να λέμε τώρα…”, “αυτή είναι μια μεγάλη ιστορία…”, άσ’το καλύτερα!…]
Κι όμως, είμαι σχεδόν σίγουρος ότι ενδόμυχα θα απαντήσεις “κατά” [Γιατί, διαφορετικά, πώς η μεγάλη πλειοψηφία των Ελλήνων φαίνεται να τοποθετείται αρνητικά;]
[Εμένα θα μου επιτρέψεις να μην πάρω θέση. Άλλωστε δεν είναι αυτό το ζήτημά μας, θα δεις…]
“Κατά”, λοιπόν. Γιατί; Προφανώς επειδή είναι πολύ “της μόδας” ή “είναι in” κάτι τέτοιο.
“Όχι”, μου απαντάς κατηγορηματικά. Η άρνηση και η αντίθεσή σου είναι συνειδητές, προϊόν δικής σου σκέψεως. Εσύ προσπαθείς να μην άγεσαι και φέρεσαι, εσύ ξέρεις τι θέλεις, τι κάνεις, τι σε εκφράζει, εσύ είσαι ο εαυτός σου. Μπράβο! Χαίρομαι για σένα, ειλικρινά!

Θα ξέρεις, φυσικά, και θα συμφωνείς μαζί μου και (τι τιμή και για τους δυό μας!…) με τον Αρχιεπίσκοπο Τιράνων και πάσης Αλβανίας κ. Αναστάσιο, ότι “η παγκοσμιοποίηση δεν είναι μόνο οικονομική διαδικασία”, αλλά “πρόκειται για άμεση ή έμμεση επιβολή ενός συστήματος σκέψεως που αγνοεί ή και καταστρέφει τις ιδιαιτερότητες των επί μέρους λαών και ανθρώπων και παραμερίζει ή και διαλύει αξίες όπως η φιλία, η εντιμότητα, η εγκράτεια, προβάλλοντας ένα καταναλωτικό πρότυπο με αδιάκοπη επιδίωξη κέρδους, υπό την επίδραση του οποίου συχνά συνθλίβονται οι ανθρώπινες σχέσεις” [“Παγκοσμιότητα και Ορθοδοξία”, σελ. 249-250]. Η παγκοσμιοποίηση, συνεπώς, “συνδέεται με την εισβολή ενός πολιτισμού, οι δημιουργοί του οποίου ισχυρίζονται ότι είναι ο καλύτερος” [ό.π., σελ. 249 παρ. τελ.]. “Τα ποικίλα μέσα ενημερώσεως (…) αδιάκοπα τροφοδοτούν τους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο με πρότυπα ζωής που κατασκευάζονται σε συγκεκριμένα κέντρα και εξυπηρετούν ιδιοτελείς στόχους” [ό.π., σελ. 245 παρ.2]

Τα ξέρεις όλ’ αυτά, έτσι δεν είναι; Και τι κάνεις εσύ, πώς αντιδράς σε όλα αυτά;
“Εγώ αντιστέκομαι”, ίσως μου πεις.
Ξέρεις κάτι, όμως; Το ίδιο μου είπε και ο διπλανός σου, και ο γείτονάς σου, και ο συγγενής σου και… και…
Και αναρωτιέμαι, λοιπόν, που λες κι εγώ: Αν έτσι συμβαίνει με όλους, τότε “πώς καταντήσαμε έτσι; μου λες;”
Γιατί… μη μου πεις ότι είσαι ευχαριστημένος με την κατάστασή μας, έτσι;
“Δεν θα ’πρεπε να το λέει αυτός και αυτός και εκείνος”, ίσως μου πεις. “Γιατί έχω ράμματα για τη γούνα τους”…

Κι αν μου πουν κι εκείνοι το ίδιο για σένα, τότε τι κάνουμε, αναρωτιέμαι… [Αλήθεια, θυμάσαι εκείνο το ευαγγελικό “τι δε βλέπεις το κάρφος το εν τω οφθαλμώ του αδελφού σου, την δε εν τω σω οφθαλμώ δοκόν ου κατανοείς;” (Ματθ. ζ’ 3). Τι να λέμε τώρα!…]

Το ερώτημά μου παραμένει: Αν δεν φταις εσύ, αν δεν φταίει αυτός ή εκείνος, αν δεν φταίει κανένας, τότε… ποιος ή τι φταίει, μπορείς να μου πεις;

Ακόμα κι αν φταίει και ο άλλος, ο οποιοσδήποτε άλλος, όλοι οι άλλοι, μήπως νομίζεις ότι μπορείς να τον διορθώσεις;..
…Τον εαυτό σου, όμως, αν έχει κι αυτός μερίδιο ευθύνης;…
Κοίταξε στον καθρέφτη, κοίταξε μέσα σου και πες μου… ή μάλλον… μη μου πεις, απλώς στοχάσου… αυτός είναι ο εαυτός σου που ονειρεύτηκες; Αυτά ήταν τα ιδανικά σου, οι στόχοι σου, οι αξίες σου; Αυτό είχες θελήσεις για σένα;…
…Να είσαι όλη μέρα στο κυνήγι του χρήματος; Να θεωρείς σημαντικό πρόσωπο αυτούς που “δεν ξέρουν τι έχουν”; Να έχεις ή να είσαι;
Σκέψου… ή μάλλον… νιώσε… ποιες ήταν οι στιγμές που ένιωσες πραγματικά ευτυχισμένος; Πότε ένιωσες να πλημμυρίζει το είναι σου η έννοια “άνθρωπος”;…
…Μήπως λοιπόν… λέω… μήπως… θα πρέπει να επαναπροσδιορίσουμε τις αξίες μας; Μήπως εκτός απ’ το χρήμα και τα πλούτη, θα πρέπει να ξανασκεφτούμε το σύστημα σκέψεως και ιδεών και τις αξίες που έχουμε παραγνωρίσει, που παραμερίσαμε, που αφήσαμε να διαλυθούν και που μας τις θυμίζει ο εκλεκτός ιεράρχης;…

Περί Παιδείας (Γ')

Περί παιδείας
[Μέρος τρίτον, αλλά μάλλον όχι «φαρμακερό»…]

Όταν έγραφα, πριν από κάποιους μήνες, το πρώτο κείμενό μου «περί παιδείας», θεωρούσα πως θα ολοκλήρωνα τις σχετικές με το θέμα σκέψεις μου σε μια «τριλογία» (κάτι που… δίνει «κύρος» σε κάθε προσπάθεια…)
Σήμερα κατάλαβα πως… «ξεστρατίζω»… Πως έχω περισσότερα, ίσως, να αποτυπώσω στο χαρτί. Δεν ευθύνομαι μόνο εγώ γι’ αυτό: Ας είναι καλά οι αναγνώστες του περιοδικού «Ο Δημοφών», που με τα σχόλια και τις παρατηρήσεις τους και την κριτική τους, μου… «άνοιξαν τη όρεξη» [Θα ήμουν ευτυχέστερος εάν και άλλοι, άγνωστοί μου, αναγνώστεςμ εξέφραζαν τις απόψεις τους, είτε σύμφωνες είτε διαφορετικές, με επιστολές τους προς το περιοδικό…]

Επιτρέψτε μου να ξεκινήσω, σήμερα, με απόσπασμα από μία είδηση που αλίευσα πρόσφατα:

«Οι Έλληνες λατρεύουν το ΙΧ, παράγουν αφειδώς απορρίμματα χωρίς να συμμετέχουν σε καμιάς μορφής ανακύκλωση και, παρ’ όλ’ αυτά, δηλώνουν περιβαλλοντικά ευαίσθητοι. Έρευνα της V-PRC / Public Issue, σε συνεργασία με την WWF Ελλάς, ενόψει της Παγκόσμιας Ημέρας Περιβάλλοντος, την 5η Ιουνίου, έδειξε ότι οι Έλληνες ανησυχούν μεν για την κατάσταση του περιβάλλοντος, δεν θεωρούν όμως ότι τους αναλογεί μέρος της ευθύνης για την άσχημη κατάσταση. Ενώ το 57% δηλώνει ενημερωμένο σε θέματα περιβάλλοντος και ένας στους δύο θεωρεί ότι προφυλάσσει το περιβάλλον στο κομμάτι που του αναλογεί, το 54% δηλώνει ότι κινείται στην πόλη αποκλειστικά με ΙΧ, το 58% δεν έχει πετάξει ποτέ τα απορρίμματά του σε κλάδους ανακύκλωσης και το 44% δεν έχει καταναλώσει ποτέ βιολογικά προϊόντα…»

Δεν θα μπορούσε να υπάρξει καλύτερη επιβεβαίωση, θαρρώ, αυτών που γράφαμε τις προάλλες, απ’ την είδηση αυτή. Και πιο τραγική – λυπηρή, δυστυχώς: Να εντοπίζουμε το πρόβλημα, αλλά να μην αναλαμβάνουμε την ευθύνη που μας αναλογεί γι’ αυτό και, ιδίως, να μην αλλάζουμε συμπεριφορά, τρόπο ζωής, ώστε να συντελέσουμε εμείς, ο καθένας μας προσωπικά, στην επίλυση του προβλήματος!...
Κάποιοι (αναγνώστες) αναφέρθηκαν σ’ ένα άλλο ζήτημα, που είναι επίσης ιδιαίτερα χαρακτηριστικό: Στην συγκοινωνία, στο κυκλοφοριακό πρόβλημα και στις οδηγικές μας συνήθειες. Πολλά θα μπορούσε να γράψει κάποιος σχετικά: Ποια είναι η «παιδεία» των νεοελλήνων; «Καβάλα πάμε στην εκκλησιά, καβάλα προσκυνάμε…». Καβάλα, όμως, σε αυτοκίνητα, πλέον… Τα οποία σταθμεύουμε, «προσωρινά» καθώς λέμε, «όπου μας βολεύει» [Δεν αναφέρομαι σε έναν ή δύο συμπολίτες μας. Αναφέρομαι στην πλειονότητα από μας…] Παρατηρείστε, στους δρόμους της πόλης μας, πόσα αυτοκίνητα είναι σταματημένα (έχοντας ανάψει τα «αλάρμ»…) σε διπλή ή/και σε τριπλή σειρά. Η «παιδεία» μας επιβάλλει να σταματήσουμε όσο το δυνατόν πιο κοντά στην «βιαστική» εργασία μας (Κι ας γνωρίζουμε ότι θα ήταν καλύτερο για την υγεία μας να περπατήσουμε και λιγάκι –αυτό, πες, είναι το λιγότερο…) Κι ας αντιλαμβανόμαστε ότι αυτό προφανώς θα προκαλέσει ένα, μικρό έστω, «μποτιλιάρισμα» και μια ταλαιπωρία στους συνανθρώπους μας… «Ζαμανφού» είναι η παιδεία μας… Για να μην αναφερθώ σ’ αυτούς (:σ’ εμάς!) που σταματούν πάνω σε διαβάσεις πεζών, πάνω σε πεζοδρόμια, πάνω ακριβώς σε ράμπες για αναπηρικά τροχήλατα, εμποδίζοντας ή «κάνοντας τη ζωή δύσκολη» σε άτομα με ειδικές ανάγκες ή σε μητέρες με παιδιά σε καρότσι ή σε ηλικιωμένους με βακτηρίες… Κι άλλο δείγμα της παιδείας, οι κόρνες. Με το παραμικρό, «για ψύλλου πήδημα»…
[Κι ύστερα αναρωτιόμαστε πώς κατάντησαν έτσι οι πόλεις μας, γιατί χειροτερεύει διαρκώς το κυκλοφοριακό πρόβλημα, γιατί γυρίζουμε με πονοκέφαλο από τους θορύβους στα σπίτια μας… Η απάντηση είναι απλή: Διότι είμαστε αυτοί που είμαστε και δεν παίρνουμε την απόφαση ν’ αλλάξουμε!...]
«Πώς να μην είναι “χαλασμένη” η κοινωνία μας, αφού είμαστε “χαλασμένοι” εμείς, τα μέλη της, που την απαρτίζουμε;» έγραψε ο λογοτέχνης. Και συνεχίζει: «Πώς να μην είμαστε “χαλασμένοι” εμείς, αφού είναι “χαλασμένες” οι συνήθειές μας, οι αντιλήψεις μας, οι πράξεις μας; [«Πρόσεξε τις σκέψεις σου, γίνονται λόγια. Πρόσεξε τα λόγια σου, γίνονται πράξεις. Πρόσεξε τις πράξεις σου, γίνονται συνήθειες. Πρόσεξε τις συνήθειές σου, γίνονται χαρακτήρας. Πρόσεξε τον χαρακτήρα σου, γίνεται η μοίρα σου»]. Πώς να μην μας “ξυνίζει” η κοινωνία και η καθημερινότητα, αφού εμείς, πρώτοι, δεν κάνουμε μια προσπάθεια να την “γλυκάνουμε” με τον τρόπο μας, την συμπεριφορά μας, την προσοχή μας, τον σεβασμό του άλλου;…»

Όχι, δεν έχω σκοπό να γράψω και να σας μιλήσω (τουλάχιστον όχι ακόμα….) για ιδανικά, υψηλές αξίες, Αρχές, για κόσμο των ιδεών, για τις φιλοσοφικές αξίες που μας κληρονόμησαν οι πρόγονοί μας [μα εμείς… δεν βρήκαμε τον χρόνο ή δεν είχαμε τη διάθεση καν να… πάμε μέχρι τον… συμβολαιογράφο για να διαβάσουμε τις διαθήκες τους, τις παρακαταθήκες τους…]
Δεν χρειάζεται (και προφανώς δεν μπορούμε ακόμα…) να φθάσουμε αυτόματα μέχρι εκεί. Πολύ πριν από το Πανεπιστήμιο… υπάρχει το Νηπιαγωγείο. Γι’ αυτό θα σου μιλήσω, τώρα, φίλε αναγνώστη. Γι’ αυτά που μάθαμε εκεί, στο Νηπιαγωγείο, και τα ξεχάσαμε… Δεν είναι δικές μου σκέψεις οι παρακάτω. Αντιγράφω ένα απόσπασμα από το πολύ ενδιαφέρον βιβλίο του Robert Fulghum[1]:

« Όσα πραγματικά πρέπει να ξέρω για το πώς να ζω, τι να κάνω και πώς να είμαι, τα έμαθα στο νηπιαγωγείο. Η σοφία δε βρίσκεται στην κορυφή του σχολικού βουνού, αλλά εκεί, στα βουναλάκια από άμμο, στο νηπιαγωγείο. Αυτά είναι τα πράγματα που έμαθα: Να μοιράζεσαι τα πάντα. Να παίζεις τίμια. Να μην χτυπάς τους άλλους. Να βάζεις τα πράγματα πάλι εκεί που τα βρήκες. Να καθαρίζεις τις τσαπατσουλιές σου. Να μην παίρνεις τα πράγματα που δεν είναι δικά σου. Να λες συγγνώμη, όταν πληγώνεις κάποιον. Να πλένεις τα χέρια σου πριν από το φαγητό. Να κοκκινίζεις. Ζεστά κουλουράκια και κρύο γάλα κάνουν καλό. Να ζεις μια ισορροπημένη ζωή, να μαθαίνεις λίγο, να σκέπτεσαι λίγο, να σχεδιάζεις, να ζωγραφίζεις, να τραγουδάς, να χορεύεις, να παίζεις και να εργάζεσαι κάθε μέρα από λίγο. Να παίρνεις ένα υπνάκο το απόγευμα. Όταν βγαίνεις έξω στον κόσμο, να προσέχεις την κίνηση, να κρατιέσαι από το χέρι και να μένεις μαζί με τους άλλους. Να αντιλαμβάνεσαι τα θαύματα […] Όλα όσα πρέπει να ξέρετε βρίσκονται κάπου εδώ μέσα. Ο χρυσός κανόνας, η αγάπη και οι βασικές αρχές υγιεινής, η οικολογία, η πολιτική, η ισότητα και η υγιεινή ζωή. Πάρτε μια απ’ αυτές τις συμβουλές, εκφράστε την με επιτηδευμένη ορολογία ενηλίκων και εφαρμόστε την στην οικογενειακή σας ζωή, στην εργασία σας, στην κυβέρνησή σας, στον κόσμο σας. Θα παραμείνει αληθινή, ξεκάθαρη, σταθερή. Σκεφτείτε πόσο καλύτερος θα ήταν ο κόσμος, αν όλοι εμείς –όλοι οι άνθρωποι- τρώγαμε γάλα με κουλουράκια γύρω στις τρεις το απόγευμα και μετά ξαπλώναμε κάτω από τις κουβέρτες για έναν υπνάκο. Ή, αν όλες οι κυβερνήσεις είχαν ως βασική αρχή να βάζουν πάντα τα πράγματα εκεί που τα βρήκαν και να καθαρίζουν τις τσαπατσουλιές τους. Είναι ακόμη αλήθεια, ανεξάρτητα από την ηλικία σας, πως όταν βγαίνετε έξω στον κόσμο, είναι καλύτερα να κρατιέστε από το χέρι και να μένετε μαζί με τους άλλους».

[1] Robert Fulghum, Όσα πραγματικά πρέπει να ξέρω, τα έμαθα στο νηπιαγωγείο, σε μετάφραση Μαρίας Καββαδία, εκδ. Λύχνος

Περί Παιδείας (Α')

Περί παιδείας…

· Πολύ λόγος έγινε πρόσφατα περί παιδείας.
· Λέμε λόγια, γιατί δεν πράττουμε έργα. Και πρέπει να καλύψουμε το κενό, την απραξία μας. Να την δικαιολογήσουμε… (Και να «δικαιολογηθούμε»…)
· Δείγμα της παιδείας μας!...
· «Όχι παίζουμε», που λένε…
· Ναι, παίζουμε, στην πραγματικότητα. Και μάλιστα «παίζουμε εν ού παικτοίς». Σ’ αυτά που δεν είναι ζητήματα για να παίζουμε…
· Όταν οι μεγάλοι παίζουν, παλιμπαιδίζοντας, με τόσο σοβαρά ζητήματα, τότε πώς να αποκτήσουν παιδεία τα παιδιά;…
· Παιδεία, λοιπόν. Η κατά γενική ομολογία και συμφωνία «μεγάλη ασθενής».
· Σ’ αυτό συμφωνούμε όλοι. Πού διαφωνούμε μεταξύ μας; Στο «τις πταίει;»!...
· [Και μη μου πείτε ότι είναι πολύ βαρύγδουπο το ερώτημα, καθώς παραπέμπει αλλού αυτή η φράση, διότι φοβούμαι πως είμαι έτοιμος να προχωρήσω και πιο πέρα, στο ότι κινδυνεύουμε «δυστυχώς να πτωχεύσουμε»… Ως χώρα, ως κουλτούρα – πνευματικότητα, ως λαός…]

«Φταίει το κράτος»
· [Έτσι, αφηρημένα και αόριστα: «το κράτος». Απρόσωπα!...]
· «Φταίει η κυβέρνηση ή οι κυβερνήσεις». Που δεν αυξάνουν τις δαπάνες της παιδείας…
· [Λες και οι λαοί δεν έχουν τις κυβερνήσεις που τους αξίζουν…]
· [Να «τσοντάρουμε» κι εμείς, βρε παιδιά, να φθάσουμε το 4 ή 5% του Α.Ε.Π., αν πρόκειται έτσι να δοθεί λύση στο πρόβλημά μας…]
· Ναι, φίλοι μου, κι εγώ συμφωνώ να δοθούν «περισσότερα λεφτά για την παιδεία», μα νομίζω πως το πρόβλημα δεν είναι (μόνο) εκεί…
· [Και φοβούμαι πως εντοπίζοντας το ζήτημα μόνο στην οικονομική διάστασή του, πέφτουμε στην μεγάλη παγίδα (και λάθος) του σύγχρονου κόσμου, να αποτιμά τα πάντα με μέτρο το χρήμα…]

«Φταίνε οι δάσκαλοι»…
· …που, αστόχαστα, παρασυρμένοι από επαγγελματίες συνδικαλιστές, προβάλλουν πάντοτε οικονομικά αιτήματα στις κινητοποιήσεις τους, ενίοτε «πασπαλισμένα» με επίφαση και θεσμικών αιτημάτων, για να ’ναι πιο ευκολοπαρουσίαστα και εύπεπτα από την κοινωνία.
· …που ξεχνούν (συχνά ή ενίοτε) το λειτούργημα και την αποστολή τους, έτσι που την διδάχτηκαν όχι στα έδρανα τα πανεπιστημιακά (εκεί, ίσως, έπαψε να διδάσκεται εκεί και χρόνια), μα έμπρακτα από τους ίδιους τους δασκάλους τους…
· …που υποβιβάζουν κάποτε [φταίει η «κακούργα η καθημερινότητα», η ανάγκη, «η άτιμη η κοινωνία» ή «ο κακός μας ο καιρός»…] το λειτούργημά τους σε μάχη απλά και μόνο «για τη θεσούλα και τη βολή» και απαιτούν να μην κρίνονται και να μην ελέγχονται από άλλους [Καλά, δεν είναι δα και οι μόνοι! Κάθε άλλο, μάλιστα. Αυτή είναι η απαίτηση του μέσου Έλληνα…]
· Μου έλεγε, όμως, ένας δάσκαλος τις προάλλες, στα πλαίσια μιας συζήτησης [συ-ζήτησης, χωρίς κραυγές, με «ευήκοον ουν» εκατέρωθεν]: Ο δάσκαλος (πόσο δε μάλλον ο καθηγητής) στις μέρες μας, δεν έχει και δεν μπορεί να έχει τον ρόλο που είχε παλαιότερα, ακόμα και για τα παιδιά της πρώτης δημοτικού, μεταξύ άλλων λόγων και διότι οι γονείς, ενώπιον των παιδιών τους, όχι απλώς «απομυθοποιούν» τον δάσκαλο, αλλά και εκφράζονται υποτιμητικά – καταφρονητικά γι’ αυτόν…

«Φταίνε [και] οι γονείς», λοιπόν.
· Ναι, το δίχως άλλο. Και όχι τόσο ή όχι μόνο για το παραπάνω, μα και «για ένα σωρό» άλλους λόγους…
· ….που θεωρούν, για παράδειγμα, πως η παιδεία «αγοράζεται»…
· …που νομίζουν πως παιδεία είναι (μόνο) η μόρφωση. Πως παιδεία είναι οι βαθμοί. Και όχι (κυρίως) η καλλιέργεια. Ο χαρακτήρας!...
· …Που είναι πρόθυμοι και αρκούνται να πληρώσουν δασκάλους και φροντιστές για ιδιαίτερα μαθήματα (ήδη από τις πρώτες τάξεις του δημοτικού!...) και δεν μπορούν ή δεν σκέφτονται να αφιερώσουν οι ίδιοι λίγο χρόνο στα παιδιά τους…
· [Το θέμα, εδώ, είναι ακόμα μεγαλύτερο, ακόμα τραγικότερο… Διότι (νομίζουν πως) «αγοράζουν» την αγάπη των παιδιών τους, όχι με χρόνο και συντροφικότητα, αλλά κερδίζοντας περισσότερα χρήματα, «για τα παιδιά τους» από την εργασία τους… ]
· [«Τι να λέμε τώρα»;… Τι να πρωτοειπώ;…]
· …που, γυρνώντας στο σπίτι από την εργασία τους [αυτή φταίει για όλα και, όπως πάντα, «η άτιμη κοινωνία» και η «κακούργα η ανάγκη»…], δεν έχουν χρόνο, διάθεση και δύναμη ν’ ασχοληθούν με τα παιδιά τους και προτιμούν την (εύκολη και «βολική») λύση να τα αφήσουν «παρκαρισμένα» εμπρός στην τηλεόραση!...

«Φταίει η τηλεόραση».
· Αυτή κι αν φταίει!...
· [Πανθομολογούμενο; Όχι δα! Θα ακούσεις και διαφορετικές φωνές. Από κάποιους που θέλουν έτσι να γίνουν γνωστοί και αναγνωρίσιμοι, τα… «νούμερα», ή στοχεύουν σε νούμερα (…της A.G.B.!...)]
· Προφανώς «δεν φταίει το όργανο, το μέσο (δηλαδή το Μ.Μ.Ε.), φταίει ο τρόπος χρήσης του»…
· Είναι «φυσικό», δυστυχώς, οι επιχειρηματίες των Μ.Μ.Ε. να μην νοιάζονται για την ποιότητα [Κι ας γίνεται αυτό, μακροπρόθεσμα, ‘μπούμεραγκ’ και για αυτούς τους ίδιους, την οικογένειά τους, τα παιδιά τους…]
· Εμείς, λοιπόν, τι κάνουμε απέναντί τους;
· Συνήθως παίζουμε απλά και μόνο… την κολοκυθιά: -Κλείστε την τηλεόραση, γονείς, αν δεν σας αρέσει. –Και γιατί να κλείσουμε την τηλεόραση εμείς; -Τότε τι να κάνουμε; -Να την διορθώσετε εσείς οι δημοσιογράφοι! –Και γιατί να την διορθώσουμε εμείς; Αφού «πουλάει», αφού την βλέπετε!... (κ.λπ. κ.λπ.)
· Ένας φαύλος κύκλος, δηλαδή….
· [Επιτρέψτε μου, για την ώρα, να αφήσω το θέμα της τηλεόρασης, καθώς μάλιστα σκοπεύω να επανέλθω σύντομα στο θέμα, «δριμύτερος» και εμπεριστατωμένως…]

· Να επανέλθουμε στους γονείς:
· Αν κάνουμε μια δημοσκόπηση [δηλαδή, για όσους δεν έχουν… «ελληνόφωνη παιδεία», ένα γκάλλοπ] και ρωτήσουμε τους γονείς «ποιοι έχουν ευθύνη για όλη αυτή την κατάσταση της παιδείας»…
· …μέχρι που «παίζω στοίχημα» πως η μεγάλη τους πλειοψηφία θα μας πει πως «για όλα αυτά, τα μόνα που δεν φταίνε είναι τα παιδιά!»
· Και εξηγείται ψυχολογικά η απάντησή τους, διότι έτσι προσπαθούν ή νομίζουν πως είναι «σύγχρονοι, μοντέρνοι και προοδευτικοί», πως έτσι «ξορκίζουν», θαρρούν, το «χάσμα των γενεών», μα στην πραγματικότητα ίσως απλώς να δίδουν «άλλοθι» στον εαυτό τους, για τον τρόπο που ανέτρεψαν τους γόνους τους…
· Διότι στις ημέρες μας ιδίως, όσο πιο μακριά είμαστε από τις νέες γενιές, απ’ τα παιδιά μας, από τις σκέψεις τους, τα συναισθήματά τους, τις αγωνίες τους, όσο λιγότερο χρόνο τους αφιερώνουμε και όσο λιγότερο επικοινωνούμε ουσιαστικά μαζί τους, τόσο πιο εύκολα τους λέμε «ναι» και τους «χαϊδεύουμε τα αυτιά», μήπως και τα «κερδίσουμε» έτσι, ή… «περισώσουμε ό,τι μπορούμε»…
· Μα εγώ, ο εκ του ασφαλούς (κρυμμένος στην ανωνυμία μου…) συντάκτης του παρόντος κατηγορητηρίου (κατά δικαίων και αδίκων!...) δεν έχω φόβο και μπορώ να το γράψω. Πως, δηλαδή….

…«Φταίνε και τα παιδιά».
· Κι εμείς, όταν φταίνε, οφείλουμε (μέχρις εκεί που φταίνε και μόνον!) να τους το λέμε…


· Συμπέρασμα;
· Όλοι μας φταίμε!
· [Και οφείλουμε να αναλάβουμε το μερίδιο της ευθύνης που μας αναλογεί. Και να το διορθώσουμε!]
· Και πρώτα από όλους, βεβαίως, φταίω εγώ! Εγώ, ο ανώνυμος τρόπον τινά «λιβελλογράφος», που μένω ανώνυμος γιατί είμαι ένας από όλους εσάς και μπορώ να πάρω το όνομα του καθενός σας και, ως δάσκαλος ή ως δημοσιογράφος, ως γονέας ή ως παιδί, πλέον, να προσυπογράψω όσα από τα παραπάνω «με συμφέρουν», ανάλογα με την ιδιότητά μου…

· Μα εδώ δεν βρισκόμαστε γι’ αυτό.
· Εδώ προσπαθούμε να ψάξουμε να βρούμε την αλήθεια.
· Με τόλμη και γενναιότητα.
· Να βάλουμε το χέρι «επί των τύπων των ήλων»
· Και να αναγνωρίσουμε τα λάθη μας.
· Ο καθένας τα δικά του λάθη!
· Όχι τα λάθη των άλλων…
· Διότι ο καθένας μόνο τα δικά του λάθη μπορεί να διορθώσει.
· Μάταια θα χρονοτριβεί αν προσπαθεί να διορθώσει όλους τους άλλους εκτός από τον εαυτό του…
· Όλοι μας κατηγορούμε όλους τους άλλους εκτός από τον εαυτό μας για το «κατάντημα της κοινωνίας μας» και για «τα χάλια της παιδείας μας».
· Και το κάνουμε αυτό διότι… αυτή είναι η δική μας παιδεία!...

· Διότι είτε δεν μάθαμε (και όχι «δεν μας έμαθαν»…) είτε ξεχάσαμε αρχές, αξίες και κανόνες…
· Όπως το «ένδον σκάπτε».
· Το «γνώθι σαυτόν».
· Την αγωνία και τον αγώνα για το «καλό και τ’ αγαθό»!...
· Το «ό σύ μισήσεις, ετέρω μη ποιήσεις».
· Ή, ακόμα καλύτερα, το «καθώς θέλετε ίνα ποιώσιν υμίν οι άνθρωποι, ποιείτε και υμείς αυτοίς ομοίως».
· Το «αγαπάτε αλλήλους» [Χωρίς να περιμένεις ανταπόδοση από τους άλλους και χωρίς να περιμένεις να σε αγαπήσουν πρώτοι αυτοί…]
· Το «αν δεν καώ εγώ, αν δεν καείς εσύ, πώς θα λάμψουν τα σκοτάδια;»!...

· Παιδεία σημαίνει αρχές, αξίες, κανόνες, καλλιέργεια, ενδοσκόπηση, προσωπικός αγώνας….