Για τον Χρόνο – Κρόνο που “τρώει τα παιδιά του”…

Προπαραμονή Πρωτοχρονιάς 2011.

Ετοιμαζόμαστε να τραγουδήσουμε το “Πάει ο παλιός ο χρόνος…”

“Πάει” κι αυτός!

“Να πάει και να μην ξαναγυρίσει” θα πούνε πολλοί.

“Ειδικά αυτός” θα συμπληρώσουν οι περισσότεροι. “Στον αγύριστο”, κάποιοι.

Λες και υπήρχε περίπτωση ποτέ να ξαναγυρίσει!

Ποτέ δεν πρόκειται, το ξέρουμε καλά αυτό, να γυρίσει πίσω ο χρόνος (υπό όποια έννοια!)

Εμείς, όμως, υπάρχει περίπτωση να τον ξαναφέρουμε πίσω, πάλι και πάλι, με την (ή: “στην”) μνήμη μας…

Κάθε χρόνο, τέτοιες ημέρες, οι περισσότεροι [αν όχι όλοι…], κι εγώ ανάμεσά τους, θέλοντας και μη [εμένα κατατάξτε με στους “θέλοντες”…], κάνουμε σκέψεις σχετικές: Για τον χρόνο που πέρασε (απολογισμός κάθε είδους), για τον χρόνο που έρχεται (προϋπολογισμός, αλλά και σχέδια, ελπίδες και όνειρα…), για τον Χρόνο, γενικότερα, ως έννοια.

Φέτος “μου ήρθε”, μεταξύ άλλων, να συνδέσω τον Χρόνο με τον Κρόνο [Μυθολογικά συνδέονται, ετυμολογικά είναι αμφίβολο…]. Τον Κρόνο που, όπως θυμάστε, είναι μία από τις κύριες και πρωταρχικές θεότητες, γεννήτορας πολλών άλλων, επίσης σημαντικών, θεοτήτων, που έχει το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό ότι “έτρωγε τα παιδιά του”…

Με αυτά τα (μυθολογικά) δεδομένα πολλές σκέψεις θα μπορούσαμε να κάνουμε σχετικώς, ο καθένας για λογαριασμό του (και όχι μόνον…). Στα “παιδιά” του Κρόνου – Χρόνου θα πρέπει να κατατάξουμε , προφανώς, τις επιμέρους στιγμές (και γενικότερα διαιρέσεις) του χρόνου και ό,τι συμβαίνει στο πέρασμά του. Ό,τι γεννιέται – δημιουργείται, ό,τι βιώνεται και, τελικά, πεθαίνει ή/και ξεχνιέται…

Δύσκολη έννοια ο Κρόνος – Χρόνος [Αλλά και μία άλλη έννοια, συναφής, η Αιωνιότητα. Αυτή κι αν είναι δύσκολο να την αντιληφθούμε!...] Πώς να την συλλάβει “το μικρό μας το μυαλό”;… Πώς να συλλάβουμε (και) τις επιμέρους στιγμές του χρόνου;

Η δυσκολία ανάλογη με αυτή του να πιάσεις στις χούφτες σου το νερό ενός ποταμού που τρέχει ασταμάτητα…

…κάτι για το οποίο εκφράζει την θλίψη του ο ποιητής:

“Λυπούμαι γιατί άφησα να περάσει ένα πλατύ ποτάμι μέσα από τα δάχτυλά μου χωρίς να πιω ούτε μια στάλα”… Ή περισσότερες…

Δύσκολο, έγραψα παραπάνω, να συλλάβουμε τον Χρόνο.

Για να τον “δαμάσουμε”, λοιπόν, για να τον κάνουμε “του χεριού μας”, για να τον “φέρουμε στα μέτρα μας” [και να τον μετρήσουμε…], τον… κάναμε κομμάτια: Χρόνια –Μήνες – Ημέρες – Λεπτά – Δευτερόλεπτα…

Χρόνος “ψιλοκομμένος”…

Και [ίσως εξαιτίας αυτού, άραγε;] εύκολα αναλώσιμος…

…Σαν… “πασατέμπος”…

[…εκ των “passer” και “temps”… δηλαδή “περνάει ο χρόνος”…]

Ποιός “Κρόνος που τρώει τα παιδιά του” [που λέει ο μύθος…]

Εμείς, παιδιά του Χρόνου, σκεφθείτε πώς τρώμε τα παιδιά του, πώς δηλαδή αφήνουμε τον χρόνο και τις στιγμές του να περνούν άπραγες, ανεκμετάλλευτες, άδειες, ανούσιες… [όχι στον μύθο πια, αλλά στην τραγική πραγματικότητα…]

Εμείς οι άνθρωποι έχουμε με τον χρόνο μια ιδιότυπη σχέση. Αγάπης και μίσους, μα και αδιαφορίας…

Δεν αναφέρομαι μονάχα στην καθημερινότητα της σύγχρονης εποχής, για την οποία είχα γράψει, προ διμήνου περίπου, στο άλλο μου blog, το “Σπουργίτι” [βλ. εδώ: http://spourgitistefanos.blogspot.com/2010/10/blog-post.html], ότι βιαζόμαστε, για να κερδίσουμε λίγο ελεύθερο χρόνο, για να τον αφήσουμε, τελικά, να περάσει ανεκμετάλλευτος...

Αναφέρομαι γενικότερα για όλη τη ζωή μας, διαχρονικά:

Ως παιδιά θέλουμε να μεγαλώσουμε γρήγορα, για να ζήσουμε, όπως νομίζουμε, την ελευθερία που υποθέτουμε ότι προσφέρει η ενήλικη ζωή…

[Αλλά και…] Ως γονείς στερούμε, ενδεχομένως άθελά μας και αλόγιστα, τα παιδιά από την παιδικότητά τους, και τα φορτώνουμε με “εφόδια για τη ζωή” τους, στερώντας τους, έτσι, ένα μεγάλο κομμάτι πραγματικής ζωής!...

Αργότερα, πάλι, θυσιάζουμε κατ’ επανάληψη το παρόν στο βωμό του “καλύτερου μέλλοντος” ή των ασφαλών γηρατειών…

Άλλοτε “σπρώχνουμε τον χρόνο” για να φθάσουμε “μια ώρα αρχύτερα” στο μέλλον, κι άλλοτε μένουμε κολλημένοι ή γυρίζουμε στο παρελθόν, με αποτέλεσμα, τελικά, να χάνουμε και να μην ζούμε το παρόν, την πεμπτουσία του χρόνου, δηλαδή τις στιγμές του και ό,τι αυτές έχουν να μας προσφέρουν, που είναι, τελικά, η ίδια η ζωή, που την αφήνουμε να πηγαίνει χαμένη…

[“Στερνή μου γνώση, να σε ’χα πρώτα” !...]

Κι όταν μεγαλώσουμε πια, προσπαθούμε να… “παγώσουμε τον χρόνο” και να κρύψουμε τα αποτυπώματα που αφήνει επάνω μας, χρησιμοποιώντας τερτίπια και φτιασίδια, βαφές και καλλυντικά, μακιγιάζ και κρέμες, αντιρυτιδικές και αντιγηραντικές… “Αρνούμαστε” να φανεί ότι γερνάμε, αρνούμαστε και να γεράσουμε, συχνά παλιμπαιδίζοντας… Ίσως φταίει (και πάλι…) ότι δίνουμε σημασία στο “φαίνεσθαι”, στην εμφάνιση, και όχι στο “είναι”, στην ουσία.

Διότι το πέρασμα του χρόνου και τα γηρατειά μόνο έτσι αντιμετωπίζονται - αποτρέπονται: Κρατώντας ζωντανά μέσα μας όλα εκείνα που χαρακτηρίζουν τα παιδιά και τους νέους, δηλαδή, μεταξύ άλλων, την περιέργεια, το ενδιαφέρον για τα πάντα, τον ενθουσιασμό της μάθησης, της γνώσης και της δημιουργίας…

Στην ακριβώς προηγούμενη φράση μου χρησιμοποίησα δύο λεξούλες που, ίσως, ελάχιστη σημασία τους δίνουμε:

Ενθουσιασμός και Ενδιαφέρον!

Η πρώτη λέξη [“ενθουσιασμός”] σχετίζεται ετυμολογικά με τα “εν” και “Θεός”, δηλαδή με την εικόνα του Θεού (ή τον ίδιο τον Θεό) που κρύβουμε μέσα μας! [Στην οποία είχα αναφερθεί δια μακρών, προ διετίας περίπου, εδώ: http://seagullstefanos.blogspot.com/2008/12/blog-post_22.html]

Η δεύτερη λέξη [“ενδιαφέρον”], σύμφωνα με τα ετυμολογικά του λεξικού Μπαμπινιώτη, σχετίζεται με τη διαφορά [:μας εν-διαφέρει ό,τι διαφέρει], όπως και στις ξένες γλώσσες [πρβλ. inter-esse (:βρίσκομαι ανάμεσα)]. Προσωπικά έχω δώσει ένα φανταστικό [αλλά, πάντως, “φανταστικό!”…], μη επιστημονικό, νόημα, στη λέξη: “εν-δια-φέρον”, αυτό που φέρνει στην κατάσταση του Δία και στα όσα η έννοια “Ζευς- Δίας” (μπορεί να) υποκρύπτει.

Ο Ζευς – Δίας [που αποτέλεσε αντικείμενο πρόσφατης ανάρτησής μου, εδώ: http://seagullstefanos.blogspot.com/2010/11/blog-post.html], θυμίζω και επισημαίνω, δεν φαγώθηκε από τον πατέρα του τον Κρόνο - Χρόνο, επέζησε αυτού και επικράτησε!...

…για κάποιους λόγους που θα ήταν χρήσιμο να αναζητήσουμε, νοητικά, να διδαχθούμε απ’ αυτούς και, τελικώς, να εκμεταλλευτούμε…

[Ίσως, λοιπόν, ο Ζευς – Δίας να επέζησε και να επικράτησε διότι βίωσε κάθε στιγμή του χρόνου, αντλώντας όποια εμπειρία και όποιο μάθημα – δίδαγμα προσφέρει η κάθε στιγμή, κάτι δηλαδή που θα έπρεπε να κάνουμε κι εμείς, εκμεταλλευόμενοι τον χρόνο].

Γράφοντας τα παραπάνω, μου ήρθε και μια νέα σκέψη –ιδέα, σε σχέση με όσα έγραφα τις προάλλες για τον Δία [http://seagullstefanos.blogspot.com/2010/11/blog-post.html, την οποία ανάρτηση θα σπεύσω να συμπληρώσω με τα παρακάτω]:

Ο Δίας –Ζευς, που ως Δίας “διαιρεί” και ως Ζευς “ζευγνύει” τις παρατηρήσεις του, τα βιώματά του, τις εμπειρίες του και τις γνώσεις του, δηλαδή αναλύει και συνθέτει τα δεδομένα, δημιουργεί, κατά περίπτωση, με αυτή την αναλυτική και συνθετική μέθοδο, τόσο Επιστήμη όσο και Φιλοσοφία!

Καλή και Δημιουργική Χρονιά!

Ας εκμεταλλευτούμε δημιουργικά [και όχι απλώς οικονομίστικα “παραγωγικά”] τον χρόνο μας!

“Ο χρόνος είναι χρήμα”!... Έτσι δεν λένε;

Το χρήμα το έχουμε στερηθεί, λίγο –πολύ, ιδίως τον τελευταίο καιρό, με ευθύνη άλλων κατά βάση.

Ως προς τον χρόνο και τη διαχείρισή του, πάντως, το μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης ανήκει σ’ εμάς, αφού τον όποιο “ελεύθερο χρόνο” μας τον τρώμε – τον σκοτώνουμε, συνήθως, χαζεύοντας μπροστά στην τηλεόραση [που, με τη σειρά της, μας σκοτώνει τη σκέψη και τη δημιουργικότητα] ή “διασκεδάζοντας” και όχι “ψυχαγωγούμενοι”!...

Ο χρόνος κι η φθορά. Των ανθρώπων και των πραγμάτων

Ο χρόνος και η φθορά. Των ανθρώπων και των πραγμάτων
(ή)
Ανθρώπων έργα. Φθαρτά και θνησιγενή. Όπως κι οι άνθρωποι

Οι άνθρωποι… Αχ, εμείς οι άνθρωποι!...
….Που όσο είμαστε νέοι, έφηβοι, παιδιά, έχουμε μια λάμψη στο βλέμμα και μια επιθυμία στην καρδιά: ν’ αλλάξουμε τον κόσμο, να τον φέρουμε τούμπα, να τον χτίσουμε από την αρχή!...
…Κι ύστερα, με το πέρασμα του χρόνου… η επαναστατικότητά μας μετατρέπεται σε συντηρητικότητα, «βολευόμαστε» με την κατάσταση, πιάνουμε μια «θεσούλα» και απαρνιόμαστε όνειρα κι ιδανικά, τα εξαργυρώνουμε όλα μ’ ένα νέο «κοινωνικό status» που μας κάνει «περήφανους»…
Ανθρώπων έργα…
Μία – μία, ολόκληρες (οι) γενιές, της αμφισβήτησης, των χίπις, του ροκ-εν-ρολ, των λουλουδιών, του «Μάη του’68», του Πολυτεχνείου… «ήρθαν στα πράγματα» και… ξεπουλήθηκαν, ξεφούσκωσαν, αλλοτριώθηκαν, απαλλοτριώθηκαν, λίμνασαν… Έγιναν «καθεστώς» και εμπόδιο σε νέες περισσότερο ή εξίσου φρέσκες ιδέες…
Οι ερωτευμένοι έφηβοι κατέληξαν, με τα χρόνια, βολεμένοι οικογενειάρχες ή/και (παράλληλα, ενδεχομένως) παράνομοι εραστές… Ή, ακόμα χειρότερα (;), κατακεραυνώνουν και «ξεκατινιάζουν» στις αίθουσες των δικαστηρίων, αυτούς που κάποτε ένιωθαν κι αποκαλούσαν «έτερον ήμισύ» τους…΄
Ανθρώπων έργα!...
Έργα της φθοράς…

Ακόμα κι οι μεγάλες ιδεολογίες δεν γλύτωσαν απ’ τη φθορά… Ιδεολογίες που ήταν «για τον άνθρωπο» και τον υπηρετούσαν, αποδείχθηκε πως επιβίωσαν για ένα διάστημα εξουθενώνοντας και εξαφανίζοντας ανθρώπους, τρέφονταν με τις ψυχές και τις ζωές τους…
[Καπιταλισμός είναι, λέει, η εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο.
Σοσιαλισμός είναι, λέει, το ακριβώς αντίθετο…]
Τόσο στην Ελλάδα, όσο και αλλού, το ζήσαμε κι αυτό: Ο σοσιαλισμός κι οι εκφραστές του να έχουν γίνει [πριν από κάποια χρόνια…] «καθεστώς», καθεστηκυία τάξη, κι «οι δεξιοί να τους την βγαίνουν από τ’ αριστερά», να χρησιμοποιούν την ξεχασμένη γλώσσα των αντιπάλων τους, τα ίδια τους τα όπλα, που τους τα πήραν όχι ως λάφυρα σε κάποια μάχη (ιδεολογικο –πολιτική), αλλά επειδή εκείνοι τα είχαν παρατήσει κι έτσι είχαν περιέλθει σε αχρησ(τ)ία: Θούριοι, συνθήματα, αγώνες, τραγούδια….
…Ιδεολογίες, ιδέες, εμπνεύσεις, σκέψεις… όλα, λίγο –πολύ, ακολουθούν την ίδια πορεία, υποκύπτουν στον ίδιο κανόνα: αυτόν της φθοράς!...

Υπάρχουν, πολύ συχνά, κάποιες σπουδαίες ιδέες, εμπνευσμένες! Όπως, για παράδειγμα, πριν από πολλά πολλά χρόνια, η ίδρυση της Unicef: Κάλυπτε μιαν ανάγκη με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Κι οι άνθρωποι, ευτυχώς, την στήριξαν, την υποστήριξαν, την ενίσχυ(σ)αν οικονομικά… Τα χρόνια πέρασαν… Ο οργανισμός «ενηλικιώθηκε» και ήδη, φοβάμαι, γέρασε (ή, έστω, γερνάει)… Προσωπικά το συνειδητοποίησα πριν από χρόνια, όταν πληροφορήθηκα πως το μεγαλύτερο ποσό των δωρεών μας προς την Unicef καλύπτει τα «λειτουργικά έξοδα» και μόνο ένα πολύ μικρό ποσοστό των χρημάτων καταλήγει να καλύπτει τους σκοπούς… Πόσο μικρό; Ας μην σας το πω, καλύτερα! Θα σας απογοητεύσω, όπως απογοητεύθηκα κι εγώ, τότε! Κι όπως με στενοχώρησε το ότι η σχετική είδηση ελάχιστα διαδόθηκε… [Θέμα «μάρκετινγκ»… Κι έτσι μπορούν, κάποιοι, να καρπώνονται συνεχή ταξίδια, εδώ κι εκεί, διαμονή σε πολυτελή ξενοδοχεία κ.λπ. κ.λπ.]
[Ειδικά για το θέμα αυτό επιτρέψτε μου να παραπέμψω σε ανάρτηση του ιστολόγου Αντώνιου και στα σχόλια που έγιναν επ’ αυτής: http://adonios.wordpress.com/2008/06/11/gnorimia-me-to-paidi-mou/]

Και να σταματούσε εκεί το «κακό»!...
…Τι να λέμε τώρα!...
Τα ίδια τα πολιτικά κόμματα… για σκεφθείτε: Ποιος ήταν, ποιος είναι, θεωρητικά, ο ρόλος τους;… Δημιουργήθηκαν, υποτίθεται (κι ήταν πραγματικότητα αυτό!) για να υπηρετήσουν κάποιες ιδέες, κάποιες κοινωνικές ομάδες, να διευκολύνουν κινήματα, κινήσεις, κατευθύνσεις… Και πού κατέληξαν; Τι υπηρετούν, άραγε, σήμερα, τα κόμματα;…
«Τα κόμματα της μεταπολίτευσης ολοκλήρωσαν τον πολιτικό κύκλο τους», όπως έχουν πει κάποιοι (…άσχετα αν αργότερα «το πήραν πίσω», μετανιωμένοι…). Ως κόμματα έπαψαν ίσως να έχουν λόγο ύπαρξης, ενδεχομένως, τουλάχιστον ως υπηρέτες της κοινωνίας:
«Εσμοί» προσώπων, που εξαργυρώνουν την κομματική υποτέλεια με χρήματα και αξιώματα και καταξίωση… Αρτηριοσκληρωτικοί οργανισμοί, δυσκίνητοι, που αντί να συσπειρώνουν και να εκφράζουν νέες ιδέες, φρέσκους ανθρώπους, διευκολύνουν τη ζωή «καλοζωισμένων» τρωκτικών…
[Πέστε μου, για παράδειγμα, πού ακούστηκε… δηλαδή πώς ανεχόμαστε την «κατάντια», αντί οι συνασπισμένοι οπαδοί να συνεισφέρουν οικονομικά (διότι έτσι ξεκίνησε, ιστορικά, ετούτος ο θεσμός!...) να εισπράττουν τεράστια χρηματικά ποσά από το κράτος;!... (…ή/και από την Siemens…) Αυτό ήταν και αυτό είναι, άραγε, το ζητούμενο; Γιατί… (σκεφθείτε το και πέστε μου!) …γιατί χρειάζεται και ανεχόμαστε, άραγε, να εισπράττουν και μάλιστα τόσο υπέρογκα ποσά; Για να διαφημίζονται σ’ εμάς τους ίδιους; Μα… υποτίθεται πως μας εκφράζουν!...]
[Για το θέμα των κομμάτων έγραψε ένα πολύ ενδιαφέρον κείμενο, σχετικά πρόσφατα, ο Γεράσιμος, στο ιστολόγιό του «Memoryland», επιγράφοντάς το «Μικροπωλητές ιδεών». Αν θέλετε, διαβάστε το εδώ: http://gerasimos-memoryland.blogspot.com/2008/05/blog-post_3392.html

[…Έχω κι άλλα να σας γράψω, σχετικά με τα κόμματα. Μα επιτρέψτε μου να το αφήσουμε για μία άλλη φορά, στο μέλλον, οπότε θα το κάνω πιο συστηματικά κι οργανωμένα… Διότι τώρα έχω ανάγκη να σας πάω ακόμα πιο μακριά, να σας ωθήσω να σκεφθείτε ακόμα πιο «προωθημένα». Και αιρετικά. Και προκλητικά… Σας καλώ, λοιπόν, να σκεφθείτε, να σκεφθούμε όλοι μαζί, και να το συζητήσουμε:]

Θυμάστε, άραγε, ιστορικά (αν όχι… προϊστορικά…), απ’ ό,τι μάθατε στα σχολεία και στα βιβλία:
Για ποιόν λόγο δημιουργήθηκαν και υπάρχουν τα κράτη; Να σας θυμίσω λίγο Πλάτωνα κι Αριστοτέλη; Αρχαίους συγγραφείς που «εξοστρακίσαμε» απ’ τις μελέτες μας και απ’ τη σκέψη μας ακόμα; Ή άλλους, πολύ μεταγενέστερους, φιλοσόφους, κοινωνιολόγους, πολιτικούς επιστήμονες, μελετητές, διανοητές (και ουχί «διανοούμενους»….)
Οι συγκροτημένες κοινωνίες, λοιπόν, οι αρχέγονες και οι μεταγενέστερες πολιτείες, τα σύγχρονα κράτη, υπήρχαν και υπάρχουν…
[και πρέπει να υπάρχουν! το τονίζω για να μην με χαρακτηρίσετε «αναρχικό» και… όχι τίποτε άλλο, αλλά ίσως έτσι παρασυρθείτε από ιδεοληψίες και πάψετε να με ακούτε και δεν εισπράξετε το ουσιαστικό νόημα των γραφομένων μου…]
…υπήρχαν και υπάρχουν, λοιπόν, για να υπηρετούν συγκεκριμένες ανάγκες των κοινωνιών και των ανθρώπων που τις απαρτίζουν. Τα κράτη υπάρχουν, λοιπόν, για να υπηρετούν:
Την ανάγκη να υπάρχουν νόμοι που εκφράζουν το κοινωνικό σύνολο και να τηρούνται οι νόμοι αυτοί. Να τιμωρούνται (όχι ως εκδίκηση!...) αυτοί που τους παραβιάζουν, αυτοί που τοποθετούνται και δραστηριοποιούνται απέναντι στη θέληση της κοινωνίας. Να υπάρχει Δικαιοσύνη. Και Ισότητα. Και Ελευθερία. Να νιώθουν ασφαλείς οι πολίτες. Να επιλέγονται οι κατάλληλοι άνθρωποι, οι άξιοι, στις κατάλληλες θέσεις. Για το κοινό καλό. Οι υπουργοί να υπηρετούν την κοινωνία και το λαό και όχι το προσωπικό τους συμφέρον, τις οικογένειές τους και τους «κολλητούς» τους…
…και άλλα πολλά! Που δεν χρειάζεται, πιστεύω, να τα γράψω όλα και αναλυτικά. Διότι εσείς τα ξέρετε, τα νιώθετε, τα αντιλαμβάνεστε….
[Αλήθεια, πώς θα φανταζόσασταν μια ιδανική πολιτεία; Πολύ θα ήθελα να μου γράψουν κάποιοι…]

[…Στοιχεία και σκοποί του κράτους, που έχουμε ξεχάσει… ή έχουμε πάψει να θυμόμαστε… ή έχουμε πάψει να απαιτούμε… ή να θεωρούμε ως αυτονόητα…
Ή μήπως όχι;…]

Απολογισμός μιας χρονιάς (ή: Το “γεώργιον”)

«Αποχαιρετισμός μιας χρονιάς…
Απολογισμός…
Λογισμός…
Λογαριασμός…
Συλλογισμός…
Αποτίμηση…

…Συλλογίζομαι… τι άξιζε… Τι δείχνει το «ταμείο»… Προχώρησα καθόλου;… Κατάφερα τίποτα;… Τι ήθελα να πράξω και δεν έπραξα;… Τι έπρεπε να πράξω και δεν έπραξα;… Πώς όφειλα να πολιτευτώ, να δράσω, να ενεργώ, να συμπεριφερθώ και δεν εκπλήρωσα στο ακέραιο το χρέος μου αυτό;…

Λογίζομαι… Λογαριάζομαι με τον ίδιο μου τον εαυτό… Αποτιμώ το φετινό μου έργο…
Εξ απόψεως οικονομικής, το εισόδημά μου πιο ισχνό απ’ ό,τι πέρσι… Όταν το ένιωσα, μεσοχρονίς, «μου φάνηκε κάπως», ενοχλήθηκα… Αργά ή γρήγορα το πήρα απόφαση… Το σκέφθηκα… Κι έκανα περικοπές στα τόσα «θέλω» μου… Που δεν ήτανε, τελικά, δικά μου… Μου τα’χε φορτώσει, άθελά μου, η κοινωνία. Οι έμποροι και οι διαφημιστές. Το πνεύμα της εποχής. Της εποχής του καταναλωτισμού. Βαρίδια που με δυσκόλευαν στο διάβα μου… Ξεσκαρτάρισα και πέταξα τα άχρηστα… Περιόρισα τις «ανάγκες» μου… Κι ένιωσα (πιο) πλούσιος… Ποικιλοτρόπως!...

…Ένα χωραφάκι το κυριότερο το βιός μου… Μερικά στρέμματα ψυχής… Δύσκολο που αποφάσισα να ασχοληθώ με το «γεώργιον», μα ήταν η επιλογή μου και δεν βαρυγκωμώ. Αντίθετα μ’ ευχαριστεί…
…Χρόνια πασχίζω να ξεβοτανίσω τα παράσιτα. Το ίδιο έκανα και φέτος… Με πόνεσε η μέση από το σκύψιμο… (…στον εσώτερο εαυτό μου…)
…Μα και το σκάψιμο είναι επίπονο… (το «ένδον σκάπτε»…). Γεμίζουν ρόζους και φουσκάλες που πυορροούν, τα χέρια μου, απ’ την αξίνα…

…Αυτό που, πάντως, κι εγώ παρατηρώ, είναι πως από χρονιά σε χρονιά, το κλίμα αλλάζει δραματικά προς το χειρότερο… (Το «κλίμα της εποχής»… Η κοινωνία της εποχής…). Άλλοτε εισπράττω ξηρασία… Κι άλλοτε πλημμύρες… Πώς θα εξελιχθεί τούτη η κατάσταση, εγώ δεν ξέρω (Ρωτήστε τους ειδικούς… τους μετεωρολόγους, τους «κλιματολόγους»… ρωτήστε τους ψυχολόγους, τους κοινωνιολόγους…) Λυπάμαι γι’ αυτό… (Λυπάμαι που τα δάκρυα και ο ιδρώτας μου δεν μπορούν να βοηθήσουν στο μαλάκωμα της ξηραμένης γης… Λυπάμαι που οι αξίες και οι αρχές μου δεν μπορούν να γίνουν ανάχωμα στις πλημμύρες….) Λυπάμαι και κουράζομαι… (…είναι που περνούν και τα χρόνια… από την πλάτη μου κι απ’ το μυαλό μου… μόνο η καρδιά μου τους αντιστέκεται… κι αυτό μου δίνει δύναμη κι ελπίδα να συνεχίζω…)
…Υποσχέθηκα στον εαυτό μου να συνεχίζω… Με όποιο κόστος (θα μπορέσω να αντέξω…). Το κάνω για μένα. Το έχω ανάγκη…. Το κάνω και για άλλους λόγους… Ως καθήκον…. (Καθήκον και τρόπος ζωής πλέχτηκαν σφιχτά, με τον καιρό, αδύνατο πια να τα ξεχωρίσω…. Η εκπλήρωση του καθήκοντος είναι πια η χαρά μου… Θυμάμαι αυτό που μου διάβασε, κάποτε, ένα παιδί γραμματιζούμενο, και σφράγισε από τότε τη ζωή μου: «Ν’ αγαπάς την ευθύνη. Να λες πως αυτόν τον κόσμο θα τον αλλάξω εγώ. Κι αν δεν αλλάξει, θα φταίω εγώ»!...

…Τα χρόνια πέρασαν. Ο κόσμος, έτσι που τον εννοούσα τότε, όχι μόνο δεν άλλαξε, μα τραβά (κατά πως νιώθω…) «απ’ το κακό στο χειρότερο»… [Μπορεί, πάλι, να φταίει η οπτική μου… Ο «στραβός γιαλός» και το «στραβό αρμένισμα»…] Μα η «ωριμότητα» των χρόνων που διάβηκαν, στο μεταξύ, μου χάρισαν, δώρο – πολύτιμο, την σοφία της συνειδητοποίησης, πως «κόσμος» (μας) νοείται (και) το κοντινό μας περιβάλλον…
…Ξεβοτανίζω, λοιπόν, και τσαπίζω… Κλαδεύω και μπολιάζω… Επίμονα και επίπονα… Το μόνο βιός μου, τον χαρακτήρα μου… Ελπίζοντας κι αγωνιζόμενος για το καλύτερο…
…Κάποιοι παλιοί μου γείτονες ξεπούλησαν αυτό το βιός τους, ή το παρατήσαν χέρσο, και ξενητεύθηκαν…
…Άλλοι θεώρησαν καλό, να καταφύγουν σε σύγχρονες μεθόδους, σε νέες ιδέες, που τους υπέδειξαν οι ειδικοί: «Για πλουσιότερη και καλύτερη παραγωγή», καθώς τους έταξαν, για ευκολότερη ζωή, κατέφυγαν σε… μηχανήματα γεωργικά, μοντέρνα, σε φυτοφάρμακα χημικά και σε λιπάσματα…
…Εγώ, καλώς ή κακώς, ήμουν επιφυλακτικός σε όλα ετούτα (Όχι πως αντιδρώ και αντιστέκομαι σε κάθε «νέο», πως είμαι κανένας «συντηρητικός», μονόχνωτος και γερασμένος πριν την ώρα μου… Απλά δεν μπορώ ν’ αποδεχθώ, άκριτα, πως κάθε τι νέο είναι, εξ ορισμού, και το καλύτερο….). Και, να σας πω, δεν το μετάνιωσα… Κάθε άλλο!... Ήδη κάποιοι άλλοι «ειδικοί», μα και οι ίδιοι οι γείτονές μου, το κατάλαβαν, πως δηλαδή τα φυτοφάρμακα τα χημικά έχουν παρενέργειες, πως επιδρούν (συχνά «μη αναστρέψιμα»…) στην οικολογική αλυσίδα (…της ζωής και της ψυχής, εννοούμε πάντα…) και πως, σε τελική ανάλυση, κανένα λίπασμα δεν μπορεί να δώσει τη νοστιμιά που δίνει στα προϊόντα η φυσική παραδοσιακή η κοπριά…

... Λίγα στρέμματα γης μου αναλογούν… Λίγα στρέμματα ψυχής… Που προσπάθησα να έχουν, μέσα, ποικιλία… Και χόρτα και λαχανικά και δένδρα, μα και λουλούδια…
…Ένα μποστάνι για μένα… για τους φίλους μου… για τους γνωστούς μου… για τους περαστικούς… (Προχθές, μονάχα, συνάντησα δυό άγνωστους… Στον ένα χάρισα ένα χαμόγελο… Στον άλλο ένα λόγο καλό… Απ’ το μποστάνι μου κομμένα και τα δυό…)
…Και δένδρα… Οπωροφόρα. Και από τα άλλα. Για το πράσινο και τη σκιά τους… Τα χαίρομαι κι εγώ… Τα χαίρονται κι οι άνθρωποι… Μα πιότερο, θαρρώ, τα χαίρονται τα πουλιά…
…Το ίδιο και τα λουλούδια μου… Όλοι τα χαίρονται κι αυτά… Μα πιότερο, ίσως, οι μέλισσες κι οι πεταλούδες… (Χθες ήτανε, θαρρώ, που έκοψα ένα κλαδάκι γιασεμί και το χάρισα σ’ ένα κοριτσόπουλο, να το στηρίξει πίσω απ’ τ’ αυτί… έτσι… μόνο και μόνο γιατί κάποτε μου’χε πει «σ’αγαπώ»...)

…Ήταν καλή χρονιά, θαρρώ, κι ετούτη που μας πέρασε… Είχε ο κήπος μου απ’ όλα: Και φρούτα, και λουλούδια… και πουλιά… και πεταλούδες… και περαστικούς….
…Χαλάλι, λοιπόν, κι οι κόποι και οι μόχθοι κι ο ιδρώτας και οι δυσκολίες…»


Αυτά μου είπε, τις προάλλες, ένας αγράμματος – σοφός γεωργός. Τον ρώτησα αν μπορώ να τα δημοσιοποιήσω.

«Να το κάνεις!», μου απάντησε. «Και πες στους φίλους σου τους καρδιακούς, στην Στέλλα, στον Μιχάλη, στον Χρήστο, στην Μαρία, στην Άννα… και σ’ όσους μου έχεις πει και τώρα δεν θυμάμαι τα ονόματά τους, πως είναι όλοι καλεσμένοι, εάν και όποτε το θέλουν, στο περιβόλι μου… Μετά χαράς θα τους ανοίξω την καρδιά μου… Και φρούτα θα τους κόψω κι ό,τι θέλουνε ας πάρουν. Κι αν ίσως λείπω, μη διστάσουν, ας μπουν κι ας κόψουνε ό,τι λουλούδια θέλουν… Μα και οι άλλοι, οι γνωστοί ή άγνωστοι περαστικοί, κι αυτοί που, όπως μου είπες, συνάντησες τελευταία, η Βάσια η Παραφυάδα, η Αναστασία, η Άννα, ο Adonios, η «Εκ των ένδον», ο Ανήσυχος, η Καλλιτέχνιδα του δρόμου (Roadartist),o Syneas και ο Synas, o Δικηγόρος του διαβόλου (Advocatus Diaboli), o Raslowbap- Radicalist, η Φερενίκη, ο Locus Publicus, η Aqua, ο Καιάδας, η Καρπουζένια, ο Μικρός Πρίγκιπας, η Νιόβη, το Xotiko, ο Ασυμβίβαστος κι Αληθινός, ο Πελώριος Ουρανός, το Καλντρερίμι, η Rakunenta, η Φεγγαραγκαλιά κι οι άλλοι («επώνυμοι» κι «ανώνυμοι»)… [..Αλήθεια, γιέ μου, πες μου, κυκλοφορεί ακόμα η «Διάπλασις των Παίδων» -όλα ετούτα τα παράξενα ονόματα μου την θύμισαν…] …όλοι ετούτοι, το λοιπόν, να ξέρουν πως επίσης είναι ευπρόσδεκτοι! Ας απολαύσουν και αυτοί, όποτε θέλουν, τον ίσκιο των δένδρων, το κελάηδημα των πουλιών… το περισσότερο που, απ’ ό,τι ξέρεις, μπορώ να τους προσφέρω…»

Και του χρόνου!...