Για τον Χρόνο – Κρόνο που “τρώει τα παιδιά του”…

Προπαραμονή Πρωτοχρονιάς 2011.

Ετοιμαζόμαστε να τραγουδήσουμε το “Πάει ο παλιός ο χρόνος…”

“Πάει” κι αυτός!

“Να πάει και να μην ξαναγυρίσει” θα πούνε πολλοί.

“Ειδικά αυτός” θα συμπληρώσουν οι περισσότεροι. “Στον αγύριστο”, κάποιοι.

Λες και υπήρχε περίπτωση ποτέ να ξαναγυρίσει!

Ποτέ δεν πρόκειται, το ξέρουμε καλά αυτό, να γυρίσει πίσω ο χρόνος (υπό όποια έννοια!)

Εμείς, όμως, υπάρχει περίπτωση να τον ξαναφέρουμε πίσω, πάλι και πάλι, με την (ή: “στην”) μνήμη μας…

Κάθε χρόνο, τέτοιες ημέρες, οι περισσότεροι [αν όχι όλοι…], κι εγώ ανάμεσά τους, θέλοντας και μη [εμένα κατατάξτε με στους “θέλοντες”…], κάνουμε σκέψεις σχετικές: Για τον χρόνο που πέρασε (απολογισμός κάθε είδους), για τον χρόνο που έρχεται (προϋπολογισμός, αλλά και σχέδια, ελπίδες και όνειρα…), για τον Χρόνο, γενικότερα, ως έννοια.

Φέτος “μου ήρθε”, μεταξύ άλλων, να συνδέσω τον Χρόνο με τον Κρόνο [Μυθολογικά συνδέονται, ετυμολογικά είναι αμφίβολο…]. Τον Κρόνο που, όπως θυμάστε, είναι μία από τις κύριες και πρωταρχικές θεότητες, γεννήτορας πολλών άλλων, επίσης σημαντικών, θεοτήτων, που έχει το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό ότι “έτρωγε τα παιδιά του”…

Με αυτά τα (μυθολογικά) δεδομένα πολλές σκέψεις θα μπορούσαμε να κάνουμε σχετικώς, ο καθένας για λογαριασμό του (και όχι μόνον…). Στα “παιδιά” του Κρόνου – Χρόνου θα πρέπει να κατατάξουμε , προφανώς, τις επιμέρους στιγμές (και γενικότερα διαιρέσεις) του χρόνου και ό,τι συμβαίνει στο πέρασμά του. Ό,τι γεννιέται – δημιουργείται, ό,τι βιώνεται και, τελικά, πεθαίνει ή/και ξεχνιέται…

Δύσκολη έννοια ο Κρόνος – Χρόνος [Αλλά και μία άλλη έννοια, συναφής, η Αιωνιότητα. Αυτή κι αν είναι δύσκολο να την αντιληφθούμε!...] Πώς να την συλλάβει “το μικρό μας το μυαλό”;… Πώς να συλλάβουμε (και) τις επιμέρους στιγμές του χρόνου;

Η δυσκολία ανάλογη με αυτή του να πιάσεις στις χούφτες σου το νερό ενός ποταμού που τρέχει ασταμάτητα…

…κάτι για το οποίο εκφράζει την θλίψη του ο ποιητής:

“Λυπούμαι γιατί άφησα να περάσει ένα πλατύ ποτάμι μέσα από τα δάχτυλά μου χωρίς να πιω ούτε μια στάλα”… Ή περισσότερες…

Δύσκολο, έγραψα παραπάνω, να συλλάβουμε τον Χρόνο.

Για να τον “δαμάσουμε”, λοιπόν, για να τον κάνουμε “του χεριού μας”, για να τον “φέρουμε στα μέτρα μας” [και να τον μετρήσουμε…], τον… κάναμε κομμάτια: Χρόνια –Μήνες – Ημέρες – Λεπτά – Δευτερόλεπτα…

Χρόνος “ψιλοκομμένος”…

Και [ίσως εξαιτίας αυτού, άραγε;] εύκολα αναλώσιμος…

…Σαν… “πασατέμπος”…

[…εκ των “passer” και “temps”… δηλαδή “περνάει ο χρόνος”…]

Ποιός “Κρόνος που τρώει τα παιδιά του” [που λέει ο μύθος…]

Εμείς, παιδιά του Χρόνου, σκεφθείτε πώς τρώμε τα παιδιά του, πώς δηλαδή αφήνουμε τον χρόνο και τις στιγμές του να περνούν άπραγες, ανεκμετάλλευτες, άδειες, ανούσιες… [όχι στον μύθο πια, αλλά στην τραγική πραγματικότητα…]

Εμείς οι άνθρωποι έχουμε με τον χρόνο μια ιδιότυπη σχέση. Αγάπης και μίσους, μα και αδιαφορίας…

Δεν αναφέρομαι μονάχα στην καθημερινότητα της σύγχρονης εποχής, για την οποία είχα γράψει, προ διμήνου περίπου, στο άλλο μου blog, το “Σπουργίτι” [βλ. εδώ: http://spourgitistefanos.blogspot.com/2010/10/blog-post.html], ότι βιαζόμαστε, για να κερδίσουμε λίγο ελεύθερο χρόνο, για να τον αφήσουμε, τελικά, να περάσει ανεκμετάλλευτος...

Αναφέρομαι γενικότερα για όλη τη ζωή μας, διαχρονικά:

Ως παιδιά θέλουμε να μεγαλώσουμε γρήγορα, για να ζήσουμε, όπως νομίζουμε, την ελευθερία που υποθέτουμε ότι προσφέρει η ενήλικη ζωή…

[Αλλά και…] Ως γονείς στερούμε, ενδεχομένως άθελά μας και αλόγιστα, τα παιδιά από την παιδικότητά τους, και τα φορτώνουμε με “εφόδια για τη ζωή” τους, στερώντας τους, έτσι, ένα μεγάλο κομμάτι πραγματικής ζωής!...

Αργότερα, πάλι, θυσιάζουμε κατ’ επανάληψη το παρόν στο βωμό του “καλύτερου μέλλοντος” ή των ασφαλών γηρατειών…

Άλλοτε “σπρώχνουμε τον χρόνο” για να φθάσουμε “μια ώρα αρχύτερα” στο μέλλον, κι άλλοτε μένουμε κολλημένοι ή γυρίζουμε στο παρελθόν, με αποτέλεσμα, τελικά, να χάνουμε και να μην ζούμε το παρόν, την πεμπτουσία του χρόνου, δηλαδή τις στιγμές του και ό,τι αυτές έχουν να μας προσφέρουν, που είναι, τελικά, η ίδια η ζωή, που την αφήνουμε να πηγαίνει χαμένη…

[“Στερνή μου γνώση, να σε ’χα πρώτα” !...]

Κι όταν μεγαλώσουμε πια, προσπαθούμε να… “παγώσουμε τον χρόνο” και να κρύψουμε τα αποτυπώματα που αφήνει επάνω μας, χρησιμοποιώντας τερτίπια και φτιασίδια, βαφές και καλλυντικά, μακιγιάζ και κρέμες, αντιρυτιδικές και αντιγηραντικές… “Αρνούμαστε” να φανεί ότι γερνάμε, αρνούμαστε και να γεράσουμε, συχνά παλιμπαιδίζοντας… Ίσως φταίει (και πάλι…) ότι δίνουμε σημασία στο “φαίνεσθαι”, στην εμφάνιση, και όχι στο “είναι”, στην ουσία.

Διότι το πέρασμα του χρόνου και τα γηρατειά μόνο έτσι αντιμετωπίζονται - αποτρέπονται: Κρατώντας ζωντανά μέσα μας όλα εκείνα που χαρακτηρίζουν τα παιδιά και τους νέους, δηλαδή, μεταξύ άλλων, την περιέργεια, το ενδιαφέρον για τα πάντα, τον ενθουσιασμό της μάθησης, της γνώσης και της δημιουργίας…

Στην ακριβώς προηγούμενη φράση μου χρησιμοποίησα δύο λεξούλες που, ίσως, ελάχιστη σημασία τους δίνουμε:

Ενθουσιασμός και Ενδιαφέρον!

Η πρώτη λέξη [“ενθουσιασμός”] σχετίζεται ετυμολογικά με τα “εν” και “Θεός”, δηλαδή με την εικόνα του Θεού (ή τον ίδιο τον Θεό) που κρύβουμε μέσα μας! [Στην οποία είχα αναφερθεί δια μακρών, προ διετίας περίπου, εδώ: http://seagullstefanos.blogspot.com/2008/12/blog-post_22.html]

Η δεύτερη λέξη [“ενδιαφέρον”], σύμφωνα με τα ετυμολογικά του λεξικού Μπαμπινιώτη, σχετίζεται με τη διαφορά [:μας εν-διαφέρει ό,τι διαφέρει], όπως και στις ξένες γλώσσες [πρβλ. inter-esse (:βρίσκομαι ανάμεσα)]. Προσωπικά έχω δώσει ένα φανταστικό [αλλά, πάντως, “φανταστικό!”…], μη επιστημονικό, νόημα, στη λέξη: “εν-δια-φέρον”, αυτό που φέρνει στην κατάσταση του Δία και στα όσα η έννοια “Ζευς- Δίας” (μπορεί να) υποκρύπτει.

Ο Ζευς – Δίας [που αποτέλεσε αντικείμενο πρόσφατης ανάρτησής μου, εδώ: http://seagullstefanos.blogspot.com/2010/11/blog-post.html], θυμίζω και επισημαίνω, δεν φαγώθηκε από τον πατέρα του τον Κρόνο - Χρόνο, επέζησε αυτού και επικράτησε!...

…για κάποιους λόγους που θα ήταν χρήσιμο να αναζητήσουμε, νοητικά, να διδαχθούμε απ’ αυτούς και, τελικώς, να εκμεταλλευτούμε…

[Ίσως, λοιπόν, ο Ζευς – Δίας να επέζησε και να επικράτησε διότι βίωσε κάθε στιγμή του χρόνου, αντλώντας όποια εμπειρία και όποιο μάθημα – δίδαγμα προσφέρει η κάθε στιγμή, κάτι δηλαδή που θα έπρεπε να κάνουμε κι εμείς, εκμεταλλευόμενοι τον χρόνο].

Γράφοντας τα παραπάνω, μου ήρθε και μια νέα σκέψη –ιδέα, σε σχέση με όσα έγραφα τις προάλλες για τον Δία [http://seagullstefanos.blogspot.com/2010/11/blog-post.html, την οποία ανάρτηση θα σπεύσω να συμπληρώσω με τα παρακάτω]:

Ο Δίας –Ζευς, που ως Δίας “διαιρεί” και ως Ζευς “ζευγνύει” τις παρατηρήσεις του, τα βιώματά του, τις εμπειρίες του και τις γνώσεις του, δηλαδή αναλύει και συνθέτει τα δεδομένα, δημιουργεί, κατά περίπτωση, με αυτή την αναλυτική και συνθετική μέθοδο, τόσο Επιστήμη όσο και Φιλοσοφία!

Καλή και Δημιουργική Χρονιά!

Ας εκμεταλλευτούμε δημιουργικά [και όχι απλώς οικονομίστικα “παραγωγικά”] τον χρόνο μας!

“Ο χρόνος είναι χρήμα”!... Έτσι δεν λένε;

Το χρήμα το έχουμε στερηθεί, λίγο –πολύ, ιδίως τον τελευταίο καιρό, με ευθύνη άλλων κατά βάση.

Ως προς τον χρόνο και τη διαχείρισή του, πάντως, το μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης ανήκει σ’ εμάς, αφού τον όποιο “ελεύθερο χρόνο” μας τον τρώμε – τον σκοτώνουμε, συνήθως, χαζεύοντας μπροστά στην τηλεόραση [που, με τη σειρά της, μας σκοτώνει τη σκέψη και τη δημιουργικότητα] ή “διασκεδάζοντας” και όχι “ψυχαγωγούμενοι”!...

Για κάποιες έννοιες που έγιναν “έγνοιες”…

“Έχω πολλά στο κεφάλι μου” αυτή την περίοδο.

[Όπως οι περισσότεροι, άλλωστε, φαντάζομαι. Όπως όλοι μας!...]

Όχι μόνο “έγνοιες”, όπως ίσως υποθέσατε.

Αλλά “έννοιες”! Και σκέψεις.

Για τι άλλο; Για την “χρηματο-οικονομική κρίση”.

Που μας φαίνεται να είναι “βουνό”!...

Που είναι, πράγματι, σύνθετη.

Ως έννοια, εννοώ!...

Ας την απλοποιήσουμε λίγο…

…εις τα εξ ών συνετέθη: “Χρήμα”, “Οικονομία” και “Κρίση”.

[Πριν να (μας) γίνουν “έγνοιες”, ήταν απλώς… απλές “έννοιες”!...]

Πολλά θα μπορούσα /-με να γράψω/-ουμε και να πω/πούμε για καθεμία απ’ αυτές.

Σ’ εμένα ειδικά (που όσοι με έχετε διαβάσει, θα έχετε αντιληφθεί το “κόλλημά” μου με την ετυμολογία, την οποία θεωρώ “αρχή σοφίας”) επιτρέψτε μου να αναφερθώ σήμερα στις έννοιες που κρύβονται πίσω από κάθε μία από τις λέξεις αυτές.

Συνοπτικά, βεβαίως, και επί τροχάδην, ως τροχιοδεικτικές βολές, προς περαιτέρω επεξεργασία και σκέψη από τον καθένα σας/μας…

[Διότι διαπιστώνω πως στην εποχή μας και ιδίως αυτή την κρίσιμη περίοδο (“της κρίσης”…) περισσεύουν τα συναισθήματα και δη τα αρνητικά (απαισιοδοξία, κατάθλιψη κ.λπ.) και υστερούμε σε σκέψη και δη σε λογική…]

Η λέξη – έννοια “οικονομία”, λοιπόν, θυμίζω, είναι σύνθετη: Οικο-νομία.

Ως “οίκο” δε μπορούμε να εννοήσουμε την οικογένεια, αλλά και την παρέα μας, τον περίγυρό μας, την γενιά (π.χ. στις αρχέγονες κοινωνίες), την “πόλη-κράτος” (αργότερα), την φυλή, το έθνος (ξέρετε… το “ανάδελφο”!...), το σύγχρονο (sic) “εθνικό κράτος” και (εάν… κάποτε… στο μέλλον… το δούμε έτσι και το αποδεχθούμε…) την γη ολόκληρη!...

Η κρίση που διερχόμαστε παγκοσμίως αυτή την εποχή δεν είναι τίποτα, εκτιμώ, εμπρός στην κρίση που θα διέλθει η ανθρωπότητα στο μέλλον από την ανεξέλεγκτη χρήση – κατάχρηση των πλουτοπαραγωγικών πηγών και την α-λόγιστη καταστροφή του “οίκου” μας, της Γης!

Η κρίση που διέρχεται ειδικότερα η χώρα μας οφείλεται στο ότι δεν φροντίσαμε εμείς, και μάλιστα έγκαιρα, “τα του οίκου μας”.

Και γι’ αυτό μας… “πίεσαν” οι “αγορές” να αναλάβουν κάποιοι άλλοι και να διαχειριστούν αυτοί, ανθ’ ημών, την κατάσταση…

Την οικο-νομία μας.

Διότι, θυμίζω, η Ελλάδα, ως “οίκος” μας, με τους νόμους έχει μια σχέση ιδιότυπη: Παράγει νόμους “αβέρτα” (και μάλιστα συχνά “αέρα-πατέρα”, κατά το κοινώς λεγόμενο, αν αντιλαμβάνεστε τι εννοώ…), τους αλλάζει “σαν τα πουκάμισα” (ειδικά δε αυτό, καθόσον αφορά στην φορολογία έχει, όπως όλοι αντιλαμβανόμαστε, τραγικές συνέπειες για την Οικονομία καθεαυτή και για την Ανάπτυξη που όλοι ευχόμαστε…), αλλά, τελικά, δεν τους εφαρμόζει….

[Στο σημείο αυτό θυμίζω αφενός μεν την παροιμία “ο Μανώλης με τα λόγια χτίζει ανώγεια και κατώγεια”, αφετέρου δε την περίφημη σοφή ρήση “η Ελλάδα χρειάζεται, μέσα στους τόσους νόμους που ψηφίζει, να ψηφίσει και έναν επιπλέον, τον βασικό, περί εφαρμογής των νόμων”!...]

Διότι, περαιτέρω, μην μου πείτε ότι τόσα χρόνια που συζητούσαμε (“κουβεντιάζαμε”, για την ακρίβεια, και δη “μεταξύ τυρού και αχλαδίου”…) για τις απαραίτητες δομικές αλλαγές που πρέπει να γίνουν στο κράτος και για τα απαραίτητα αναπτυξιακά μέτρα (που για όλα αυτά οι εκάστοτε μνηστήρες της εξουσίας, οι πολιτικοί και τα κόμματα, είχαν “έτοιμες λύσεις”…) δεν θα έπρεπε και δεν θα μπορούσαμε να έχουμε κάνει κάτι, να έχουμε οικο-νομήσει…

Η δεύτερη κρίσιμη λέξη – έννοια είναι η λέξη “χρήμα”.

“Χρήμα” σημαίνει, όπως γνωρίζουμε, αυτό που χρησιμοποιούμε.

[Χρειάζεται άραγε να το επαναλάβω, για να το θυμηθούμε και να του δώσουμε την δέουσα σημασία;]

Ήδη από καιρού, όμως, το χρήμα έχει γίνει αυτοσκοπός!

Ή τουλάχιστον του έχει δοθεί μεγαλύτερη αξία απ’ αυτήν που θα έπρεπε / θα του άξιζε να έχει…

Αξία πληθωριστική!... (για να μιλήσουμε και με οικονομικούς όρους…)

Αξία – φούσκα…

Με αντίστοιχη υποτίμηση όλων των υπόλοιπων αξιών!...

Πώς αλλιώς εξηγείται ότι το “να έχεις” είναι πιο σημαντικό από το “να είσαι”;

Αρκεί κάποιος να έχει χρήματα για να μας κάνει, ως κοινωνία, να “ξεχάσουμε” ότι (μπορεί να) έχει απαρνηθεί όλα αυτά που κάποτε θεωρούσαμε (ελληνικές) αξίες ζωής: Φιλότιμο, Τιμιότητα, Μέτρο, Ολιγάρκεια, Ειλικρίνεια, Ήθος, Ευγένεια κ.λπ. κ.λπ.

Το έχω ξαναγράψει: Ενώ κάποτε ίσχυε το “πάντων χρημάτων μέτρον άνθρωπος”, ήδη από ετών έχουμε αποδεχθεί το “πάντων ανθρώπων μέτρο χρήμα”!...

Σκεφθείτε πόσο “γυμνοί” θα ήταν κάποιοι προβεβλημένοι σήμερα, εάν (σε ένα ουτοπικό μέλλον) αντικαθιστούσαμε το χρήμα και αξιο-λογούσαμε τους ανθρώπους με άλλα μέτρα και κριτήρια, παραδείγματος χάριν ανάλογα με το πόσο αυτοί είναι “πλούσιοι σε αισθήματα” ή “πλούσιοι σε κοινωνική προσφορά” κ.λπ.

[Θυμόμαστε και τιμούμε τους “Μεγάλους Ευεργέτες” της Ελλάδας όχι γιατί ήταν πλούσιοι σε χρήμα, αλλά διότι προσέφεραν στο κοινωνικό σύνολο, στην πατρίδα…]

Συνεπώς, για να έρθουμε στην τρίτη λέξη-έννοια:

Η κρίση που ήδη εκδηλώνεται ως (χρηματο-)οικονομική, ήταν αρχικώς και προεχόντως κρίση αξιών.

Η κρίση μας ήταν και είναι, κατ’ ουσίαν, κρίση της… κρίσης μας (υπό την έννοια της κριτικής και της διάκρισης).

Φταίει, με άλλα λόγια, ότι προ-κρίναμε την “μπάζα” και την “αρπαχτή” από την τίμια εργασία.

Φταίει το ότι προ-κρίναμε μια καλοπληρωμένη θεσούλα “αραχτού” στο Δημόσιο, από την μαγεία της δημιουργικότητας.

Φταίει το ότι προ-κρίναμε να ζήσουμε εγωιστικά το παρόν μας, με δανεικά, εις βάρος του μέλλοντος των παιδιών μας.

Φταίμε!...

Ας παραδεχτούμε τουλάχιστον αυτό, ως βάση της (συλλογικής) αυτογνωσίας μας, αρχικώς, και της… “ολικής επαναφοράς” μας, στη συνέχεια.

Διότι η εύκολη λύση είναι να πούμε (ήδη το λένε αρκετοί…) πως και πάλι φταίνε “οι άλλοι”!...

Και δη, εν προκειμένω, οι άθλιες “αγορές”, το “Δ.Ν.Τ.” κ.λπ.

Λες και αν δεν έβρισκαν μια τέτοια κατάσταση ή αν δεν τους είχαμε εμείς ανάγκη να τους καλέσουμε, θα μπορούσαν να μας επιβάλλουν μέτρα!

Υ.Γ.:

Καλό θα ήταν να θυμηθούμε και μερικούς σταθμούς του “πώς φτάσαμε ως εδώ”:

“….Δώσ’ τα όλα!”

“Είπαμε να κάνει ένα δωράκι στον εαυτό του, αλλά όχι και τόσο μεγάλο”

“Πρέπει να αλλάξουμε το κράτος”, αλλά… “χαλαρά”!

“Λεφτά υπάρχουν”

[και πολλά άλλα, βεβαίως - βεβαίως…]

«Χάρτες θησαυρών»

Τον τελευταίο καιρό ιδιαίτερα, αλλά, πάντως, όχι μόνο τώρα, ασχολούμαι με την ελληνική μυθολογία, ξαναδιαβάζοντάς την και προσπαθώντας να εντρυφήσω σε αυτήν.

“Μυθολογία”, ίσως να μου πείτε. “Ανοησίες… Παραμύθια…”

Αλλά είναι πράγματι έτσι; Είναι “ανοησίες”; Είναι έξ-υπνο την μυθολογία να την χαρακτηρίζουμε υποτιμητικά “παραμύθια”;!...

Τα διάφορα κλασσικά ή νεώτερα παραμύθια κάθε άλλο παρά άχρηστα μπορούν να θεωρηθούν, αφού μέσα απ’ αυτά περνούν μηνύματα και αξίες… Το θέμα είναι να μην μένουμε στα παραμύθια, αλλά να ωριμάζουμε, να κατανοούμε τα μηνύματά τους και να κάνουμε συνειδητές επιλογές των αξιών που μας περνούν…

Αλλά ας επιστρέψω στα περί Μυθολογίας:

“Μύθος”, αν δεν με γελά η μνήμη μου (διότι αυτή τη στιγμή δεν έχω πρόσβαση σε λεξικά και άλλα βιβλία, ώστε να το επιβεβαιώσω), στην αρχική του έννοια σήμαινε “λόγος” [π.χ. στη γνωστή φράση “μηδενί δίκην δικάσεις, πριν αμφοίν μύθον ακούσεις”]

Οι “μύθοι”, λοιπόν, είναι τα λόγια.

[Και τι νόημα μπορεί να έχει η λέξει “μυθολογία”;… “Λόγια για τα λόγια”;…]

Η πρώτη προσπάθεια του ανθρώπινου αλλά και, ειδικότερα, του ελληνικού γένους, να εκφράσει αυτά που αντιλαμβανόταν ή φανταζόταν ή σκεφτόταν…

[Αυτό το “η πρώτη προσπάθεια” μας θυμίζει (ή/και μας οδηγεί από άλλον δρόμο…) στο γνωστό “εν αρχή ήν ο λόγος”!...]

* * *

Ο μύθος δεν είναι, βεβαίως και προφανώς, ακριβή αποτύπωση της πραγματικότητας. Στον μύθο η πραγματικότητα κρύβεται, λιγότερο ή περισσότερο, συχνά υπονοείται.

Οι μύθοι εκφράζουν – αποδίδουν και αποτυπώνουν σύμβολα!

[Εδώ, ας σκεφτούμε, οι λέξεις είναι σύμβολα, πόσο μάλλον οι μύθοι!...]

Αν δεν κατανοήσουμε την παραπάνω α-λήθεια (που την αφήσαμε να περιπέσει σε… λήθη), έχουμε χάσει το νόημα και, το σημαντικότερο, τα οφέλη –κέρδη που μπορούμε να αντλήσουμε από τον αποσυμβολισμό των μύθων!...

Είναι σαν να έχουμε στα χέρια μας τον χάρτη ενός κρυμμένου θησαυρού και να μας είναι άχρηστος επειδή δεν μπορούμε να ερμηνεύσουμε τα σημάδια – σύμβολα… Κι ίσως κάποιους να συμφέρει να μας πείσουν ότι ο χάρτης είναι φανταστικό σχεδίασμα, χωρίς ουσιαστικό περιεχόμενο… Σκεφτόμουν, μάλιστα, συνεχίζοντας το παραπάνω παράδειγμα του χάρτη του χαμένου θησαυρού, πόσο εύκολο είναι, πράγματι, να καταστεί αυτός ουσιαστικά άχρηστος: Αρκεί κάποιος να εξαφανίσει από την πραγματικότητα κάποια στοιχεία ή να διαγράψει από τον χάρτη κάποια σύμβολα!...

…Αυτό δεν συμβαίνει και με τη γλώσσα, ιδίως την ελληνική (λόγω της διάρκειάς της στον χρόνο και της ιστορίας της) και τις λέξεις της; Είμαι σίγουρος πως, στο πέρασμα των αιώνων, έχουν χαθεί ένα σωρό θησαυροί που κρύβονταν στις λέξεις και στη γλώσσα μας.

Ένα πρόχειρο – απλό παράδειγμα για να γίνει κατανοητό τι εννοώ: “Τσιρίγο” λεγόταν, παλαιότερα, το νησί που σήμερα ονομάζουμε “Κύθηρα”. Συνεπώς, το επώνυμο “Τσιριγώτης” περικλείει την πληροφορία πως αυτός που φέρει το συγκεκριμένο επώνυμο κατάγεται από το Τσιρίγο. Με την αλλαγή του τοπωνυμίου “Τσιρίγο” σε “Κύθηρα”, οι άνθρωποι της εποχής μας και του μέλλοντος, αν ξεχάσουν την πληροφορία αυτή, είναι αυτονόητο πως θα θεωρούν το επώνυμο “Τσιριγώτης” χωρίς ουσία και περιεχόμενο [Είναι σαν κάποιος να κόβει ένα δένδρο που αποτυπώνεται σ’ έναν χάρτη θησαυρού, στερώντας μας έτσι τη δυνατότητα να βρούμε τον θησαυρό!...]. Πόσοι, για παράδειγμα, μπορούν να απο-συμβολίσουν – νοηματοδοτήσουν το επώνυμο “Μπαρδάκας”, μη γνωρίζοντας ότι “μπαρδάκ” σημαίνει, στα τούρκια, “βαρέλι”;…

Για τον λόγο αυτό λέω και ξαναλέω, γράφω και ξαναγράφω, αυτό που μου κληρονόμησαν, πολύτιμη παρακαταθήκη, οι γονείς και οι δάσκαλοί μου: “Αρχή σοφίας, ονομάτων [:λέξεων] επίσκεψις”.

Η ετυμολογία, βεβαίως, δηλαδή το “έτυμο” δεν μας δίνει πάντα “έτοιμες” τις λύσεις – απαντήσεις σε όλα μας τα ερωτήματα!...

* * *

Όλος αυτός ο ποταμός σκέψεων περί μυθολογίας και συμβόλων ξεκίνησε από το όνομα ενός βασικού προσώπου – συμβόλου της Ελληνικής Μυθολογίας: του Δία. Που μάλιστα, δυστυχώς, πολλά παιδιά αγνοούν ότι λέγεται και Ζευς.

[“Ο Δίας – του Δία –τον Δία – ω Δία”, θα κλίνει σήμερα ένα παιδί. “Ο Ζευς –του Διός – τω Διί – τον Δία –ω Ζευ!”, έκλιναν παλαιότερα, τρανή απόδειξη του συνδυασμού των δύο ονομάτων].

Αλλά κι εμείς που το γνωρίζουμε, πόσο συνδυάζουμε αυτές τις δύο πληροφορίες, πόσο τις νοηματοδοτούμε;

Έχουμε συνειδητοποιήσει, άραγε, πως το “Ζευς” έχει την ίδια ετυμολογική ρίζα με τις λέξεις ζευγάρι, ζεύγνυμι, ζευγάς κ.λπ.; [Χάθηκαν, άλλωστε, στη σύγχρονη εποχή οι ζευγάδες, πώς μπορούν ν’ αποκτήσουν τα σύγχρονα παιδιά την έννοια της λέξεως “ζευγάς”; Χάνεται κι η λέξη, συνεπώς, μαζί με ό,τι αυτή μπορεί να κουβαλάει…]

Και πόση σημασία δίνουμε, άραγε, αντίστοιχα, στο ότι το “Δίας” έχει την ίδια ετυμολογική ρίζα με το δια-χωριστικό “δίχα” του “διχασμού” και με το διαιρετικό “διά” της “διαίρεσης” και του “δια-ζυγίου” κ.λπ.;

“Ζευς”, λοιπόν, και “Δίας”, ένα και το αυτό “πρόσωπο” – σύμβολο, με όλους τους επιμέρους συμβολισμούς που υποκρύπτονται… Όση σημασία θα μπορούσε να έχουν αυτοί οι συμβολισμοί όχι ως ψυχρές γνώσεις, αλλά για την προσωπική και πνευματική ζωή του καθενός μας!...

(Υ.Γ. της 30.12.2010)

αμέσως μετά την ανάρτηση αυτή: http://seagullstefanos.blogspot.com/2010/12/blog-post_30.html

Ο Δίας –Ζευς, που ως Δίας “διαιρεί” και ως Ζευς “ζευγνύει” τις παρατηρήσεις του, τα βιώματά του, τις εμπειρίες του και τις γνώσεις του, δηλαδή αναλύει και συνθέτει τα δεδομένα, δημιουργεί, κατά περίπτωση, με αυτή την αναλυτική και συνθετική μέθοδο, τόσο Επιστήμη όσο και Φιλοσοφία!