“Είναι η ζωή μια θάλασσα κι εμείς καπεταναίοι”, που λέει ένα άλλο τραγούδι…

[Συνέχεια από το χθεσινό…]

Έγραφα χθες, πως είναι σαν μια βάρκα η ψυχή μας και θαλασσοδέρνεται…

…Κι έχουμε χρέος, ο καθένας μας, να την οδηγήσουμε, ακέραια, σε ασφαλές λιμάνι… Με όποιο τρόπο ο καθένας νιώθει καλύτερο, σε σχέση, πάντα, με τα μέσα που του δίνονται και τις καταστάσεις που αντιμετωπίζει… Κωπηλατώντας και με τα δυό κουπιά κι όχι “μονόπατα” (οπότε κάνει κύκλους…) ή/και με τα χέρια του ακόμα, εάν τυχόν του σπάσουν ή χάσει τα κουπιά, υψώνοντας ιστίο το πουκάμισό του ή τα όνειρά του κ.λπ.

Τα ρεύματα τα θαλάσσια, όμως, δεν είναι πάντοτε ευνοϊκά.

Κι ο άνεμος κάθε άλλο παρά είναι πάντα ούριος.

Ίσως καλύτερα έτσι, αν το σκεφθείς καλύτερα, Τι θα άξιζε, άραγε, ένα ταξίδι σύντομο, μια ευθεία μόνο, ίσια για το λιμάνι;…

Εξάλλου, όπως έγραφα χθες, η “σωτηρία της ψυχής” εμπεριέχει την έννοια μιας ψυχής ακεραίας. Η λέξη “ακέραιος” νοείται, κατ’ εμέ, όχι μόνο με την έννοια του “άθικτος”, αλλά και με αυτή του “ολόκληρος, πλήρης”…

Συνεπώς, υπό αυτή την έννοια, η ψυχή μας, όταν ξεκινά το ταξίδι της ζωής της, κάθε άλλο παρά πλήρης και ολοκληρωμένη μπορεί να θεωρηθεί… Είναι οι περιπέτειες, οι δυσκολίες, οι χαρές κι οι λύπες, οι συναναστροφές και οι περιπλανήσεις, με μια λέξη οι εμπειρίες της ζωής, αυτές που χαρίζουν [αλλά δεν σου χαρίζονται!...] την πληρότητα, την ολοκλήρωση…

[Σκέψου να έφθανε η ψυχή, στο τέλος, άδειο σακί, ξεφούσκωτο, χωρίς ούτε μια εμπειρία, έτσι ακριβώς όπως ξεκίνησε… Τι σόι ζωή θα ήταν αυτή;…]

Εδώ, να σκεφθείς, στα διάφορα ηλεκτρονικά παιχνίδια μας θέλουμε και απαιτούμε και χαιρόμαστε την “δράση”, τις “δύσκολες πίστες”, τα “κλειδιά” που ανοίγουν κλειδωμένες πόρτες και τα “όπλα” που θα μας βοηθήσουν ν’ αντιμετωπίσουμε εχθρούς και “δράκους”, μέχρι να βρούμε τους διάφορους “θησαυρούς” ή/και να ελευθερώσουμε την όποια φυλακισμένη “δεσποσύνη”, για να θεωρήσουμε ευτυχές και επιτυχημένο το “game over”….

…και δεν θα απαιτούσαμε κάτι αντίστοιχο απ’ τη ζωή μας την ίδια;…

Κομμάτια της ψυχής μας για ν’ ανακαλυφθούν ή, έστω, να αποκαλυφθούν, ν’ αναδειχθούν, ν’ ανθίσουν, έχουν ανάγκη κι απαιτούν θυσίες, κόπους, δυσκολίες…

Θα μπορούσα μάλιστα να ισχυριστώ βασίμως πως κάποια κομμάτια μας, κάποια κομμάτια της ψυχής μας, δεν ενυπάρχουν – προϋπάρχουν, αλλά θα πρέπει να τα αναζητήσουμε αλλού, έξω από εμάς, στους άλλους… Κι αν, ίσως, κάποιοι εκφράσουν αντιρρήσεις επ’ αυτού, θα τους θυμίσω αυτό που λέγεται για “το άλλο μας μισό”, αυτό που όλοι μας λίγο – πολύ αναζητάμε (άλλοτε επιτυχώς κι άλλοτε ανεπιτυχώς…), για την “πληρότητα” που νιώθουμε όταν συνυπάρχουμε και συμβιώνουμε με άλλους, για την ολοκλήρωση που αισθανόμαστε όταν βιώνουμε την Αγάπη!...

Μόνο έχοντας (και) αυτά τα κομμάτια, μπορεί να θεωρήσουμε τις ψυχές μας “ακέραιες” και άξιες και ικανές προς σωτηρία!...

Υ.Γ. Εύχομαι σε όλους, μέρα Λαμπρής σήμερα, “(συμ)πληρωμένη, ολοκληρωμένη και ακέραια ψυχή” και “να ’ναι αποδοτικό σε εμπειρίες το ταξίδι μας προς το λιμάνι”!...

“Η σωτηρία της ψυχής είναι πολύ μεγάλο πράγμα”, που λέει και το τραγούδι…

[Συνέχεια από το χθεσινό…]

Είναι εύκολο να μιλάμε και να σχολιάζουμε και να κριτικάρουμε τους άλλους, γύρω μας…

(Μου) είναι δύσκολο να κάνω λόγο (ή να γίνεται λόγος) και δή λόγος επικριτικός για τον εαυτό μου. Διότι ακόμα και μέσω της αυτοκριτικής (ή/και αυτοκατάκρισης), τελικά, θελητά ή αθέλητα, αυτοπροβάλλομαι, εγωιστικά!...

“H σωτηρία της ψυχής είναι πολύ μεγάλο πράγμα”, τραγούδαγε και τραγουδάει, εδώ και χρόνια, κι η δική μου η ψυχή. Συχνά παράφωνα! Φάλτσα!...

Τα χειρότερα φάλτσα μπορείς να τα κάνεις (και να γίνουν αντιληπτά), νομίζω, σε τρεις περιπτώσεις:

· Όταν δεν τραγουδάς χαμηλόφωνα, αλλά “βγάζεις κορώνες”

· Όταν τραγουδάς “σολο” και δεν εντάσσεσαι αρμονικά σε μια χορωδία και

· Όταν τραγουδάς “α καπέλα”, δηλαδή χωρίς συνοδεία μουσικής…

Το έχω πάθει και το έχω μάθει (και σας μιλώ, συνεπώς, εκ πείρας…), χωρίς να μπορώ να σας διαβεβαιώσω ότι έχω διορθωθεί και δεν την παθαίνω, ακόμα, σαν άπειρος και αγράμματος!...

Μιλάμε, θυμίζω, για εμένα…

…και για τη σωτηρία της ψυχής…

Σας το θυμίζω διότι παλαιότερα (και χθες ακόμα, συγκεκριμένα) μιλούσα και έγραφα για τους άλλους…

…που τους θεωρούσα, συχνά, εμπόδιο για τη “σωτηρία” (μου…), την ηρεμία (μου…), την ευτυχία (μου…)

Κι όχι ότι δεν κάνω, ακόμα, συχνά, αυτό το λάθος!... Υπάρχουν πάμπολλες φορές που δεν μ’ αφήνουν να ηρεμήσω, να διαβάσω ήσυχα ένα βιβλίο που θέλω, να συγκεντρωθώ στη σιωπή μου, να συλλογιστώ ή μάλλον να διαλογιστώ (;!), να προσευχηθώ, “να βρω τον εαυτό μου” όπως αρεσκόμαστε να λέμε εμείς οι άνθρωποι… (και είναι, το δίχως άλλο, ιδιαιτέρως σημαντικό!...)

[Να την εξομολογηθώ δε (κι αυτή) την αμαρτία μου: Την ένοιωσα και τέτοιες ημέρες ετούτη την ενόχληση, από τη φασαρία και τον ορυμαγδό της κοσμοσυρροής μέσα στους ναούς, κι ευχήθηκα, για πολλοστή φορά, να γίνουμε όλοι πιο συνειδητοί και να σεβόμαστε τους υπολοίπους…]

Η λέξη “σωτηρία”, εκτός από την θρησκευτική - θρησκειολογική και εκκλησιαστική έννοιά της, σημαίνει, κατά βάση, “την απαλλαγή από κίνδυνο, από κακό, τη διασφάλιση της ακεραιότητας”. Η ομόρριζη λέξη “σώος”, διαβάζω, σημαίνει “αυτόν που δεν έχει υποστεί φθορά, βλάβη ή ατύχημα” και είναι επίσης ομόρριζη με τις λέξεις “σωστός”, “σώφρων”, “Σωκράτης” κ.λπ. Το δε ρήμα “σώζω”, αντιγράφω επίσης, “εκτός από τη βασική σημασία ‘προστατεύω, διαφυλάττω’, χρησιμοποιήθηκε από τους αρχαίους χρόνους και ως μεταβατικό με τη σημασία ‘οδηγώ σε ασφαλή τόπο’ και κατέληξε (στον μέσο τύπο) να σημαίνει ‘φθάνω ασφαλής κάπου – κατορθώνω να σωθώ’”.

[Ευτυχώς που υπάρχουν τα βιβλία και μας τα λένε…

(αν και συνήθως δεν τα διαβάζουμε…)

…Όπως μας τα λένε και οι σοφοί, γραμματιζούμενοι ή πεπειραμένοι….

(αν και συνήθως επίσης δεν τους ακούμε και μάλιστα μας ενοχλούν οι όποιες συμβουλές τους…)

Ευτυχώς ή δυστυχώς, όταν δεν διαβάζουμε τα βιβλία ή/και δεν ακούμε και δεν αποδεχόμαστε τις συμβουλές των σοφότερων, αναλαμβάνει η ίδια η ζωή, συχνά κατά τρόπο δυσάρεστο, να μας τα διδάξει…]

Παλαιότερα, στη φράση “η σωτηρία της ψυχής μου”, ίσως έριχνα το βάρος στο “μου”. Και τότε γέρνει η φράση, σαν βάρκα, και “μπάζει νερά”… Αργότερα έδωσα βάρος και σημασία στη λέξη και την έννοια “ψυχή”. Κι ύστερα στην έννοια “ακεραιότητα” (της ψυχής) [περί της οποίας έγινε λόγος παραπάνω, στον ορισμό της λέξης “σωτηρία”], ό,τι μπορεί να σημαίνει αυτό, δηλαδή όσο καλύτερα μπορούμε να νοηματοδοτήσουμε τη λέξη “ακεραιότητα”…

Σε κάθε περίπτωση μόνο αυτή η ακεραιότητα μπορεί να προσφέρει στην ψυχή ισορροπία, ώστε να μην “μπατάρει” η βάρκα της ψυχής μας…

Όσο δε για τον “ασφαλή τόπο” (του προαναφερθέντος ορισμού της λέξης “σώζω”) ή, αλλιώς, το “ασφαλές λιμάνι” (κατά τη συνηθισμένη παρομοίωση), που συνεπάγεται, κατά τα παραπάνω ετυμολογικά, τη “σωτηρία”, αυτός είναι ο “Παράδεισος”, έτσι όπως τον νιώθει ή τον εννοεί ο καθένας…

Λοιπόν… πολλά θα μπορούσα να πω κι εγώ και ο καθένας μας τόσο για την “ακεραιότητα”, όσο και για τον “Παράδεισο” [Και, βεβαίως, όχι μονάχα γι’ αυτά, μα και για έννοιες απόλυτα συναφείς μ’ αυτές, όπως, για παράδειγμα, για την “Ιθάκη”, ένα άλλο όνομα για τον Παράδεισο, ή για την ευτυχία, ομοίως, αλλά και για το “ωραίο ταξίδι”…] Αύριο θα μοιραστώ μαζί σας μια – δυό, μονάχα, σχετικές σκέψεις μου…

[Συνεχίζεται, λοιπόν…]

Σκέψεις. Για τον Θεό, τον Παράδεισο και την Κόλαση. Και τον Εγωισμό

[Συνέχεια από το χθεσινό…]

Ο Θεός έφτιαξε τον Παράδεισο.

Τον Παράδεισο και μόνον αυτόν!

Την Κόλαση δεν τη δημιούργησε ο Θεός.

Την δημιούργησαν οι άγγελοι οι εκπεσόντες, οι άγγελοι που Τον αρνήθηκαν, με την άρνησή τους, ακριβώς, αυτή…

Κι ύστερα, όταν οι άνθρωποι παρέβησαν την θέληση [ή να την πούμε επιθυμία;] του Θεού, ο Θεός τους εξεδίωξε μεν απ’ τον Παράδεισο, αλλά δεν τους έστειλε στην Κόλαση.

Κόλαση έπλασε την κοινωνία του το ανθρώπινο γένος!

Ο Θεός θα μπορούσε να παραμείνει στην μακαριότητα του Παραδείσου, αδρανής και απαθής…

…Κι όμως αποφάσισε να επισκεφθεί την Κόλαση των ανθρώπων, θέλοντας, ελπίζοντας κι αγωνιζόμενος να την μετα(σ)τρέψει σε Παράδεισο…

Τον Θεό δεν τον έχουμε πια μαζί μας. Ή, ίσως, σωστότερα, τον Θεό τον έχουμε ξεχάσει… έχει πια γίνει, για μας, ιδίως στις ημέρες μας, μια μακρινή ανάμνηση… τόσο που δεν Τον βλέπουμε πια γύρω μας, στη φύση για παράδειγμα και στους νόμους που την διέπουν… ξεχάσαμε πια το πρόσωπό Του… και ξεχάσαμε, ακόμα (που είναι ένα και το αυτό) πως ο Θεός έχει το πρόσωπο του συνανθρώπου μας… διότι όλοι αυτοί οι συνάνθρωποί μας, γύρω μας, είναι εικόνες του Θεού, που έχουν πλαστεί και καθ’ ομοίωσή Του…

“Αν είχαμε τον Θεό μαζί μας”, λέμε και νιώθουμε συχνά ή/και συνεχώς, “θα ήμασταν ευτυχείς, θα ζούσαμε παραδεισένια”. Αυτό δεν ορίζουμε, άλλωστε, ως Παράδεισο; Τη σύμπραξη και την επικοινωνία με τον Θεό.

Πλανώμενοι, όμως, πλάνην οικτρά, θέλουμε όλοι μας,να σωθούμε ατομικά ο καθένας μας! Εγωιστικά!

Εγώ, μόνος μου, και ο Θεός.

Εσύ, μόνος σου, και ο Θεός.

Αυτός, μόνος του, και ο Θεός.

Χωρίς πληθυντικό αριθμό!

Ο καθένας, μόνος του, με τον Θεό! Θα ήταν αυτός, άραγε, παράδεισος; Αναμφίβολα όχι! Κόλαση θα ήταν! Η χειρότερη κόλαση! Η πραγματοποίηση του χειρότερου εφιάλτη! Και, βεβαίως, μια κατάσταση ασύμβατη προς την έννοια του Θεού και την Αγάπη Του. Διότι αυτή η κατάσταση θα ήταν ουσιαστικά η κατάργησή Του.

[Και μια παρένθεση: Θαρρώ (κι αν κάνω λάθος, σας παρακαλώ να μου το πείτε εσείς οι θεολογικώς γραμματιζούμενοι!) το ίδιο εγωιστικό θα πρέπει να θεωρήσουμε και ένα περιορισμένο “εμείς”: Εγώ και η οικογένειά μου, Εγώ και οι φίλοι μου, Εγώ και τα αγαπημένα μου πρόσωπα, Εγώ και οι ομόφυλοί μου, Εγώ και όλοι οι ομόδοξοι ή /και ομόθρησκοί μου… Κι αυτή η νοοτροπία θαρρώ, λοιπόν, αντί για τον παράδεισο, μπορεί να οδηγεί προς την κόλαση, όπως μας δείχνει, ίσως, το ότι ο βοσκός της παραβολής εγκατέλειψε όλο το ποίμνιό του για να αναζητήσει το ένα πρόβατο, το απολωλός!... “Εγώ μαζί με όλους τους άλλους ανθρώπους”, λοιπόν! (Κι ύστερα… ας βάλουμε στην πρόταση αυτή το “εγώ” μας τελευταίο!...)]

Ο Θεός, όπως προείπα, ως Χριστός, [ας μου επιτραπεί αυτή η ίσως όχι και τόσο “κομψή”, θεολογικώς, έκφραση] “έκανε μια βουτιά” στην Κόλαση των ανθρώπων και της Κοινωνίας μας, έτσι όπως εμείς την πλάσαμε…

Εμείς οι άνθρωποι, αν και αποκαλούμαστε “παιδιά του Θεού” και μάλιστα με το ψευδώνυμο “Χριστιανοί”, διστάζουμε, φοβόμαστε και αποφεύγουμε να κάνουμε την αναγκαία αυτή βουτιά… Νομίζουμε πως “αβρόχοις ποσί” θα καταφέρουμε να φθάσουμε στον (ποιο;) προορισμό μας, με τα λουστρίνια μας απαστράπτοντα, το κουστουμάκι μας ατσαλάκωτο και τη γραβάτα μας δεμένη άψογα… (…ή, αντιστοίχως, το ταγεράκι μας ατσαλάκωτο και τα μαλλιά μας χτενισμένα άψογα…)

…Έτσι ακριβώς όπως πηγαίνουμε όλοι μας, σχεδόν όλοι μας ή τουλάχιστον οι περισσότεροι, τέτοιες (“χρονιάρες”!...) μέρες στις εκκλησίες, επιδιώκοντας, μάλιστα, να βρούμε και κάθισμα ή αναπαυτικό στασίδι, ει δυνατόν κι εμπρός – εμπρός…

…για να μας δουν κι οι άλλοι άνθρωποι, γνωστοί και φίλοι…

…για να μας δει και ο Θεός (μήπως τυχόν κι αλλιώς μας λησμονήσει…)

[Συνεχίζεται….

Συνεχίζεται σ’ αυτό εδώ το ιστολόγιο, μιαν άλλη μέρα…

…συνεχίζεται στους ναούς, ιδίως αυτές τις μέρες…

…συνεχίζεται και στη ζωή, κάθε μέρα!...]

Εμείς και οι Άλλοι… Οι “άλλοι”: η Κόλασή μας και ο Παράδεισός μας

[“Συνεχίζεται…” έγραφα τις προάλλες…

Κι άντε να δούμε, τώρα, πώς “συνεχίζεται”…

Διότι, τελικά, αποδεικνύεται πως δεν είναι σκόπιμο να σταματάς τον εαυτό σου (ή να λες στον άλλο να σταματήσει), όταν υπάρχει “οίστρος”, δηλαδή έμπνευση (τρόπος του λέγειν…). Αν χαθεί η έμπνευση… χάθηκε!... (και… “χαθήκαμε”!...)]

Τι έγραφα, λοιπόν, τις προάλλες; “Κάνε το καλό και ρίξ’το στο γιαλό”… Νομίζω πως υπάρχουν πολλές διαφορετικές προοπτικές για τη συνέχειά του, ανοίγονται δρόμοι διαφορετικοί προς σκέψη…

#1) “Κάνε το καλό και ρίξ’το στο γιαλό”. Το κακό (το δυστύχημα!) είναι ότι στο γιαλό συνήθως ρίχνουμε ό,τι κακό και έτσι έχουμε ρυπάνει τους γιαλούς και τις θάλασσες και τους ωκεανούς (και ολόκληρο τον πλανήτη!...) και… “θα το βρούμε μπροστά μας”… τι λέω;… Το βρήκαμε ήδη!....

#2) “Κάνε το καλό και ρίξ’το στο γιαλό”. Ως Seagull/Γλάρος έχω δει και μπορώ να σε διαβεβαιώσω ότι είναι πάρα πολλοί αυτοί που έχουν κάνει το καλό, κρυφά, σιωπηλά, αθόρυβα, και “το’χουν ρίξει στο γιαλό”. Το έκαναν διότι το ένιωσαν, αυθόρμητα ή ως “χρέος ιερό”… Υπάρχουν, βέβαια, κι οι άλλοι… Καταλαβαίνεις ποιους εννοώ: Αυτούς που… επιπλέουν… Όπως οι φελλοί… Αυτοί που κάνουν (το καλό, εν προκειμένω) για να φανούν… Να επιδειχθούν… Πολιτικάντηδες “νέας κοπής”, “TV-περσόνες” κ.λπ. [Ποιος θα μας σώσει… δηλαδή πώς θα σωθούμε απ’αυτή την κοινωνική ρύπανση;…]

#4) “Κάνε το καλό και ρίξ’το στο γιαλό”, λένε…

“Αν κάνεις το καλό, θα πας στον Παράδεισο”, λένε οι άλλοι…

Και “αν κάνουμε, όλοι μας, μόνο το καλό, θα φέρουμε τον Παράδεισο στη Γη”, λένε οι ουτοπιστές, “θα κάνουμε Πραγματικότητα τη Φαντασία, θα δώσουμε Τόπο στην Ου-τοπία”!...

Για Παράδεισο έγραψα και σκέφτηκα, συνειρμικά, και την Κόλαση. Και, ιδίως, τη σπουδαία ρήση του σύγχρονου φιλόσοφου: “Κόλασή μου είναι οι άλλοι”!...

Πόσες σκέψεις δεν μπορεί να προκαλέσει, αλυσιδωτά, η παραπάνω φράση, με τη φρικτή αλήθεια που κρύβει… Μα η αλυσίδα αυτή, τελικώς, αλυσοδένει εμάς τους ίδιους… Όλους μας!... Έναν προς ένα…

Και ποια είναι η Λύση, άραγε, απ’ αυτόν τον Γόρδιο Δεσμό; [Η λέξη “Λύση” μπορεί να έχει την έννοια που σχετίζεται με την αρχαία –και όχι μόνο- τραγωδία!...]

Ποια μπορεί να είναι η Σωτηρία μας;

Ν’ αλλάξουμε Οπτική! Ν’αλλάξουμε Θεώρηση! Ν’αλλάξουμε Γνώμη, Άποψη! Να νιώσουμε, να συνειδητοποιήσουμε πως…

“Παράδεισός μας είναι οι άλλοι”!...

Οι άλλοι, έτσι όπως είναι, αλλά, πολύ περισσότερο, έτσι όπως θέλουν και εύχονται και οραματίζονται, κατά βάθος, να είναι!... Όντας προεχόντως ελεύθεροι, δηλαδή με δυνατότητα επιλογής απ’ όλες τις δυνατές πιθανότητες, τις οποίες θα γνωρίζουν πλήρως… [Και γι’αυτό “δει” και “χρη” να είναι πεπαιδευμένοι, μορφωμένοι, καλλιεργημένοι…]

Μόνο έτσι νοείται η Σωτηρία. [Η λέξη “Σωτηρία”, θυμίζω, προέρχεται και σχετίζεται, εννοιολογικά, με το “σώος”, που σημαίνει “ολόκληρος”!...] Σωτηρία και για εμάς τους ίδιους! Διότι, τελικά, χωρίς τους άλλους, δεν (μπορούμε να) είμαστε “σώοι”, δεν (μπορούμε να) είμαστε ολόκληροι!

Αυτό είναι το νόημα και η ουσία της θεολογικής φράσης “Σωτηρία δεν νοείται έξω από την Εκκλησία”. Την Εκκλησία της Συλλογικότητας, της Κοινωνικότητας, της Επι-κοινωνίας με τους άλλους. Δεν νοείται σωτηρία “κατά μόνας”. Δεν υπάρχουν “καλοί κατά μόνας”. Δεν υπάρχουν άγιοι μέσα σε… δοκιμαστικούς σωλήνες και… αποστειρωμένα εργαστήρια!...

Σωτηρία μας είναι η Εκκλησία, η Κοινωνία!...

Παράδεισός μας είναι οι άλλοι!...

Ημιτελείς (και ατελείς!) σκέψεις…

Ημιτελείς σκέψεις…
[ήτοι, όπως θα διαβάζαμε, ίσως, ως τίτλο ενός βιβλίου του προ-προηγούμενου αιώνα,
«Σκέψεις ημιτελείς… για θέματα όπως το “τέλειο”, τον “Παράδεισο”, την “σωτηρία” και το “αιώνιο”… που αποδεικνύουν πως είναι οι σκέψεις ατελείς. Και ατελέσφορες!»]

[Σκέψεις που μου γεννήθηκαν προ ημερών, καθώς διάβαζα το βιβλίο του Χρήστου Γιανναρά «Ενάντια στη θρησκεία». Όχι απαραίτητα εξαιτίας αυτού του βιβλίου…]

…Υπάρχουν κάποια «βιβλία – σταθμοί». Σταθμοί μικροί ή μεγάλοι… Ο χρόνος το δείχνει, αυτός αποδεικνύει την αξία και τη σημασία τους…
Όχι για όλους [Κι αυτό το γράφω χωρίς οποιοδήποτε κριτήριο καλού ή κακού, έξυπνου ή χαζού, μορφωμένου ή αμόρφωτου, σοφού ή άσοφου…]. Μπορεί άλλοι, περισσότερο σοφοί ή έξυπνοι ή καλοί μορφωμένοι να το διαβάσουν και να το αξιολογήσουν διαφορετικά… Μπορεί κι εγώ αν το είχα διαβάσει άλλη χρονική στιγμή, να το είχα απορρίψει ή δεχθεί διαφορετικά… Ή να το κάνω στο μέλλον… «Θα δείξει»…

Υπάρχουν κάποια βιβλία…
Υπάρχουν κάποιοι άνθρωποι…
…που σου ανατρέπουν τις «βεβαιότητες». Όχι από κακία! [Μπορεί να υπάρχουν και αυτοί… Σίγουρα θα υπάρχουν και αυτοί…]
«Δίνουν μια» και σου γκρεμίζουν αυτό που είχες κτίσει με τα… τουβλάκια σου… […Κι εσείς, μετά, «κατηγορείστε» με που είχα χτίσει με «τουβλάκια» κι όχι με τούβλα και τσιμέντο… ένα σπίτι πραγματικό ή ένα πύργο όλο βεβαιότητες, που θα άντεχε ακόμα και σε δυναμίτιδα…]
«Δίνουν μια» και σου καταστρέφουν την εικόνα που είχες φτιάξει, με κόπο ίσως, κομματάκι – κομματάκι, με τα puzzle σου… Ή σου λένε, απλώς, πως πρέπει εσύ να το χαλάσεις και να το ξαναφτιάξεις από την αρχή… Σωστό!
«Μα συμφωνεί με την εικόνα», ίσως απαντήσεις, ίσως πεις… «Συμφωνεί με την εικόνα – οδηγό».
«Κι αυτό σ’ αρέσει;» θα σε ρωτήσει, ίσως. «Σ’ αρέσει ετούτη η εικόνα που σου δώσανε ν’ ακολουθήσεις;… Και που ξέρεις πως η εικόνα – οδηγός είναι σωστή;… Κι αν σου πω εγώ πως μπορείς εσύ, με τα ίδια κομμάτια, να φτιάξεις μιαν εικόνα άλλη, διαφορετική, ίσως ακόμα και καλύτερη;…» σου απαντά…
Ή, ίσως, πιο δραστικά και πιο παραστατικά, μπορεί να πάρει την εικόνα – οδηγό και να τη σκίσει κομματάκια και να την πετάξει, έπειτα, ως άχρηστη, στον σκουπιδοντενεκέ…

… «Follow your heart!» σου ψιθυρίζει γελώντας. Με αγάπη… «Ακολούθησε την καρδιά σου!... Την καρδιά σου, όμως, όχι τη μνήμη σου και το μυαλό σου»…
Δεν είναι, σίγουρα, από μίσος ή από κακία αυτή του η συμπεριφορά. Από αγάπη είναι κι από καλή πρόθεση… [«Ο δρόμος προς την κόλαση είναι στρωμένος από καλές προθέσεις», θυμήθηκα τώρα, που το έγραφα, και «σφίχτηκα» και κοντοστάθηκα, φοβήθηκα… μ’ αυτό «είναι μια άλλη ιστορία»…]
Είναι, αναμφίβολα, βολικό, να έχεις εικόνες – οδηγούς ν’ ακολουθήσεις… Σαν «τυφλοσούρτες»… μηχανιστικά…
…Μα είναι, άραγε, αυτό που επιθυμούμε όλοι και που επιδιώκουμε;…

Παραβολικά θ’ αναφερθώ και θα θυμίσω το «σύνδρομο του Παβλώφ»… Μας παρα-είναι βολική μια τέτοια «παβλωφική ακολουθία»: ερέθισμα – αποτέλεσμα… Μα, τελικά, μας οδηγεί σε μια πάρα πολύ «βολική» και «βολεμένη» ζωή, μηχανιστική και ανελεύθερη… Σε μια ζωή ζωώδη…

Όλοι μας ζητούμε, ίσως, κατά βάθος, και επιθυμούμε, ως βαθύτερη ανάγκη κι ως ορμέμφυτο (;), την σωτηρία… Ο Γιανναράς μας θυμίζει πως η «σωτηρία» συνδέεται με το «σώος». Και της δίνει μια άλλη διάσταση, ένα νέο χρώμα…
Πες πως «σώσαμε» (λέμε, τώρα!...) τον εαυτό μας. Αυτό μας φτάνει, άραγε;... Σκέφτομαι τον καθένα μας «σωσμένο» σ’ έναν «παράδεισο ατομικό, ιδιωτικό»… Η μεγαλύτερη δυστυχία, η πιο βασανιστική κόλαση!... Μα κι ένα ζευγάρι, μόνο του, σ’ ένα «χρυσό πύργο» [:αγάπης, έρωτα και πάθους…], σ’ ένα παλάτι, σ’ έναν «παράδεισο» δικό του… αργά ή γρήγορα [πόσο δε μάλλον όταν μιλάμε για «αιώνια»…] καταντάει, αναμφίβολα, κάτι βασανιστικό!... Έτσι δεν είναι…
«Σωτηρία» και «Παράδεισος» νοείται μόνο μαζί με τους πολλούς, ει δυνατόν μαζί με όλους!...