“Είναι” και “Φαίνεσθαι”. Και περί Υπερηφάνειας

Θυμάμαι πως στο παρελθόν έχω ασχοληθεί κι έχω γράψει για το ελάττωμα της υπερβολής και για την αρετή της υπέρβασης. Για την ευκολία της πρώτης και για τις δυσκολίες της δεύτερης (βλ. εδώ: http://seagullstefanos.blogspot.com/2008/12/blog-post_14.html). Κι αν θυμάμαι καλά (διότι αυτή τη στιγμή που γράφω δεν έχω το κείμενό μου εκείνο εμπρός μου, ώστε να μπορώ να το διαβάσω και πάλι) πρέπει να είχα αναφερθεί και στην συλλογική ροπή και προτίμησή σας, Ελληνες γαρ, προς την πρώτη… Κάτι για το οποίο δεν νομίζω πως θα πρέπει να είμαστε υπερήφανοι!...

“Υπερήφανος” έγραψα κι αμέσως, κατά τρόπο καταιγιστικό, ξεπήδησαν απ’ το μυαλό μου [ή, ίσως, “ξεχύθηκαν στο μυαλό μου” (από πού, άραγε… αυτό μου φαίνεται ένα ενδιαφέρον γλωσσικό ή / και φιλοσοφικό – ψυχολογικό θέμα με το οποίο θα μπορούσα να ασχοληθώ κάποτε, στο μέλλον, αλλά, πάντως, δεν είναι του παρόντος, για να μην ξεστρατίσω...)] ένα σωρό σχετικές σκέψεις…

…Από το “Είμαι υπερήφανος μου είμαι (ή “που εγεννήθην”) Έλλην” ή το “θα έπρεπε να είμαστε υπερήφανοι που γεννηθήκαμε Έλληνες” κ.λπ. μέχρι αυτή καθεαυτή την λέξη “υπερηφάνεια”…

...που άλλοι, οι περισσότεροι ίσως, την εμφανίζουν ως ελάττωμα μέγα (όταν αφορά όχι τους ίδιους, αλλά κάποιους άλλους…) κι άλλοι ως αρετή…

[Δεν είναι σπάνιο το φαινόμενο, δα, κάποια ελαττώματα, αν όχι όλα, να εμφανίζονται ως αρετές… Από πού ν’ αρχίσει και πού να τελειώσει κανείς, σχετικώς. Για την ώρα ας περιοριστώ στην απλή αναφορά του φαινομένου και στο γεγονός ότι μνεία έχει κάνει και ο Οδυσσέας Ελύτης, γράφοντας για “αμαρτία που την είπανε αρετή”…]

“Να έχεις υπερηφάνεια στη ζωή σου”, λένε και προτρέπουν πολλοί γονείς τα παιδιά τους. Μα εννοούν προφανώς κάτι άλλο: την αξιοπρέπεια.

Υπερ-ηφάνεια, λοιπόν!

Ή και: υπεροψία, αλαζονεία, έπαρση, καύχηση, κομπασμός, κομπορρημοσύνη, ξιπασιά, οίηση, περιαυτολογία κ.λπ.

Και αυτή η λέξη, όπως και η υπερ-βολή και η υπέρ-βαση, έχουν ως πρώτο συνθετικό το “υπέρ”. Και ως δεύτερο το “φαίνεσθαι”…

[Δεν θα πάψω να γράφω και να ξαναγράφω, και να επισημαίνω ως σημαντικό, για να μην χαθεί, να μην ξεχαστεί, το “Αρχή Σοφίας, ονομάτων επίσκεψις”, δηλαδή ότι η αναζήτηση του νοήματος των λέξεων είναι πάντα σοφή ενέργεια!...]

Αναρωτιέμαι από πού θα ήταν πιο χρήσιμο κι ωφέλιμο και έξυπνο και πρέπον να αρχίσω. Από το “υπέρ” ή από το “φαίνεσθαι”…

[Να μην ξεχάσω, ίσως, και τις ερμηνείες ή παρερμηνείες που θα μπορούσαν να προκύψουν απ’ το ανακάτωμα ή τις προσθήκες π.χ. “φαίνεσθαι υπέρ”… “το φαίνεσθαι είναι υπέρ” κ.λπ….]

“Φαίνεσθαι”! Τι λέξη κι αυτή! Και πόσο έχει υπερ-τιμηθεί… και υπερ-εκ-τιμάται ιδίως στην εποχή μας! (Την εποχή της εικόνας και δη της προς-οψης και όχι της ουσίας!...)

Εάν κάτι ή κάποιος δεν φαίνεται, δεν υπάρχει!

Η υπαρξιακή μας αγωνία έγκειται εκεί ακριβώς: Να φανούμε, έστω για λίγο, ώστε να υπάρξουμε… ώστε να μπορούμε στη συνέχεια να νοιώθουμε ή να λέμε ότι υπήρξαμε… ή να λένε οι άλλοι για εμάς ότι υπήρξαμε… Να φανούμε με όποιον τρόπο! Θετικό ή αρνητικό… Ανάγκη ψυχολογική και φιλοσοφική – υπαρκτική που, για να είμαστε απόλυτα ακριβείς, είναι διαχρονική: Από τον Ηρόστρατο που πυρπόλησε τον ναό της Αρτέμιδος στην Έφεσο, μέχρι τις σύγχρονες τηλε-περσόνες που θέλουν συνεχώς να προβάλλονται, έστω και αρνητικά ή να ακούγεται το όνομά τους [“σωστά”, σύμφωνα με τον κανόνα του marketing και της διαφήμισης, αλλά αδιάφορο αν γίνεται για τον σωστό λόγο!...], αλλά και μέχρι την επιδίωξη της μεγάλης πλειοψηφίας να κερδίσει “τα πέντε λεπτά δημοσιότητας” που αναλογεί στον καθένα μας…

“Φαίνεσθαι”, λοιπόν… Πόσα και πόσα δεν θα μπορούσαν να λεχθούν (και θα ήθελα να γράψω) σχετικά ή με αφορμή αυτή τη λέξη!...

…Κι ακόμα περισσότερα, ίσως, για άλλη μια λέξη, που μας έρχεται συνειρμικά, σαν την ακούμε, ως παρακολούθημα ή ως αντίθετο ή ως… ό,τι άλλο τέλος πάντων:

“Είναι”!

“Φαίνεσθαι” και “Είναι”.

[Ιδού ο συνδυασμός… το “δίδυμο”... ή το “δίπολο” που… “σκοτώνει”…

Ή που δίνει ζωή… Ή νόημα στη ζωή… Ή ουσία στη ζωή… Ή…]

Να φαίνεσαι ή να είσαι;…

…Και, βεβαίως, αντίστοιχα, το συναφές: Να είσαι ή να έχεις;…

Πολλά θα μπορούσαμε να σκεφτούμε, να πούμε και να γράψουμε για καθένα απ’ τα παραπάνω θέματα… Γιατί σε καθεμιά απ’ τις παραπάνω διασταυρώσεις (ή/και τρίστρατα…) ανοίγονται δρόμοι που μπορούν να μας προσφέρουν ευχάριστες κι ωφέλιμες διαδρομές…

…που, όμως, για την ώρα μας ξεστρατίζουν (το έκαναν ήδη…) από τη σημερινή διαδρομή μας… Πάμε πίσω, λοιπόν…

Υπερηφάνεια: Να φανούμε προς στιγμή ή να φαινόμαστε διαρκώς παραπάνω απ’ αυτό που είμαστε…

Ποιόν κοροϊδεύουμε, αλήθεια;

Τους άλλους ή τον ίδιο μας τον εαυτό;…

Θυμήθηκα, μόλις τώρα, πώς και πόσο κορόιδεψαν (ή/και κοροϊδέψαμε, όλοι μας) τον σύγχρονο ξένο πολιτικό, πρόεδρο μεγάλης δυτικοευρωπαϊκής χώρας, που για να φανεί ψηλότερος απ’ ό,τι είναι, είτε σηκώνεται στις μύτες των ποδιών του, είτε φορά τακούνια, είτε φωτογραφίζεται στεκόμενος πάνω σε σκαλοπάτια…

[Θα μπορούσα να θυμίσω και τον εγχώριο πόλεμο περί ύψους, δύο πολύ γνωστών και προβεβλημένων προσώπων… και μάλιστα υπό το μουσικό θέμα και άσμα “είναι γάτα, είναι γάτα, ο κοντός με τη γραβάτα”, αλλά δεν θέλω να… ρίξω το επίπεδο του κειμένου –μεταφορικώς, βεβαίως!...]

Πόσο μπορεί να στέκεται κάποιος στις… μύτες των ποδιών του; Πόσο μπορεί να ισορροπείς πάνω σε ψηλοτάκουνα… παπούτσια ή γόβες; (…) [Θυμήθηκα κι αυτό που αποδίδεται στον Μέγα Βασίλειο ή/και στον Τζων Ράσκιν: “Η υπερηφάνεια είναι ένα ζευγάρι ξύλινα παπούτσια που κάνουν τον άνθρωπο υψηλό, χωρίς όμως να τον κάνουν μεγάλο”!...] Πόσο μπορείς να εξαπατάς τους άλλους πριν, τελικά, να γίνεις καταγέλαστος;

Κι όμως αυτό που τόσο εύκολα βλέπουμε και περιγελούμε και για το οποίο κατηγορούμε τους άλλους, δεν το βλέπουμε ότι συμβαίνει με τον ίδιο μας τον εαυτό.

[Το περίφημο “κάρφος” που δεν βλέπουμε στο δικό μας μάτι!...]

Υπερηφανευόμαστε ότι είμαστε, δηλαδή θέλουμε να φαινόμαστε ότι είμαστε, για παράδειγμα, σοβαροί, κι αυτό μας κάνει, εν τέλει, να φαινόμαστε γελοίοι…

Υπερηφανευόμαστε, για παράδειγμα, για την άσπιλη ηθική μας, με τελικό αποτέλεσμα, όταν η “ηθική” μας αποδεικνύεται πως ήταν κούφια ηθικολογία, ακόμα και το ελάχιστο παράπτωμά μας να φαίνεται σαν κατάμαυρος λεκές πάνω σε λευκό πουκάμισο…

Υπερηφανευόμαστε, γενικώς, θέλοντας με αυτόν τον τρόπο να μας προσέξουν οι άλλοι και να πραγματωθεί έτσι η έμφυτη ανάγκη μας για επικοινωνία και ανθρώπινη σχέση, και είναι ετούτη ακριβώς η υπερήφανη συμπεριφορά μας που έχει το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα και μας απομακρύνει απ’ τους ανθρώπους…

Έχει συνέπειες [πώς να το κάνουμε;…] η κάθε μας επιλογή.

Έτσι ακριβώς και η υπερηφάνεια, η υπεροπτική συμπεριφορά, η αλαζονεία, έχει κι αυτή τις συνέπειές της.

Με “πρώτη και καλύτερη” [ή, μάλλον: “χειρότερη”!...] το ότι, αργά ή γρήγορα, ακόμα και αν αρχικά δεν το πιστεύαμε οι ίδιοι, αλλά απλά θέλαμε να το δείχνουμε προς τους άλλους, τελικά να… το πάθουμε: Να “πειστούμε” δηλαδή πως υπερέχουμε… ως προς όλα… από όλους… (Για την ακρίβεια, συνήθως κάνουμε μια υποχώρηση, μια παραχώρηση: υπερέχουμε… στα περισσότερα… απ’ τους περισσότερους…)

[Πραγματικά δεν ξέρω τι προηγείται ψυχολογικά: Πρώτα νιώθουμε υπεροχή και μετά υπερηφανευόμαστε ή πρώτα υπερηφανευόμαστε, για να καλύψουμε τις ανασφάλειές μας, και μετά πιστεύουμε κι οι ίδιοι στην υπεροχή μας;…]

Υπέρ-τατη… δηλαδή έσχατη έκφραση της υπερηφάνειας είναι η Ύβρις. Με πολλές εκφάνσεις και σε διάφορα επίπεδα: Απέναντι στους νόμους και στον Νόμο, απέναντι τους νόμους τους ανθρώπινους ή τον Φυσικό Νόμο, απέναντι στους φυσικούς νόμους, απέναντι στον Θεό.

Υπό μία οπτική, άλλωστε, από εκεί δεν άρχισαν όλα τα δεινά; Από την υπερηφάνεια του διαβόλου και από το “έσεσθε ως θεοί”!...

Διότι “ο Θεός υπερηφάνοις αντιτάσσεται”!...

Και όχι μόνον ως Θεός της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης, του Ιουδαϊσμού και του Χριστιανισμού. Μα και ως θεοί της αρχαίας Ελλάδας. “Ύβριν γαρ ου στέργουσιν ουδέ δαίμονες” (Την αλαζονεία δεν την ανέχονται ούτε οι θεοί). “Ο Θεός αγαπά να ταπεινώνει τα υπερέχοντα”, γράφει ο Ηρόδοτος. “Ζευς μεγάλης γλώσσης κόμπους υπερεχθαίρει” (Ο Ζευς μισεί υπερβολικά τις καυχησιολογίες) γράφει ο Σοφοκλής στην “Αντιγόνη”. Και συμπληρώνει αλλού: “Ζευς κολαστής των άγαν υπερφρόνων”.

Μα και αυτοί που λένε πως δεν πιστεύουν σε Θεό, μα μοναχά στην Επιστήμη ή στην “Γαία” – Φύση, κι αυτοί το ίδιο θα μας πουν και θα μας διαβεβαιώσουν: Πως δηλαδή η Ύβρις του ανθρώπου απέναντι στη Φύση, στην Επιστήμη, την Τεχνολογία και τη Γνώση, έχει ως αποτέλεσμα τραγικό, την τιμωρία…

Αντί για την υπερηφάνεια μας, λοιπόν, είναι προς όφελός μας η μετριοφροσύνη ή, ίσως, η ταπεινοφροσύνη. Παντού και πάντα και σε κάθε τομέα…

“Εν οίδα ότι ουδέν οίδα” έλεγε (με ταπείνωση…) ο Σωκράτης.

Κι είναι αυτή η βάση όχι απλά της Γνώσης, μα της Σοφίας.

Κι είναι η Ταπεινοφροσύνη, αντίστοιχα, η βάση και το θεμέλιο της κάθε αρετής, της Αρετής με Α κεφαλαίο.

Μ’ ένα μεγάλο κίνδυνο, όμως, με μια μεγάλη παγίδα: Την (τάχα μου!...) ταπεινοφροσύνη μας που είναι “φτιασιδωμένη” και μεταμφιεσμένη η χειρότερη υπερηφάνεια…

Μια μέρα, είχα διαβάσει, μπήκε ο κυνικός φιλόσοφος, ο Διογένης, και πάτησε με τα γυμνά και λασπωμένα πόδια του ένα πολύτιμο χαλί που ήταν στρωμένο στην περίφημη “Ακαδημία” του Πλάτωνα και είπε: -Πατώ την υπερηφάνεια του Πλάτωνα. –Ναι, του αποκρίθηκε, τότε, εκείνος, αλλά την πατάς με μια υπερηφάνεια μεγαλύτερη!...

Κι είναι αλήθεια: Οι χειρότεροι εγωιστές, οι περισσότερο υπερήφανοι, είναι συνήθως οι ταπεινολόγοι… [Έτσι, αντίστοιχα, όπως οι περισσότεροι ανήθικοι, είναι οι ηθικολόγοι…]

Υ.Γ.: Μόλις έγραψα την παραπάνω φράση, την τελευταία παράγραφο, “ήρθα εις εαυτόν”, συνειδητοποιώντας πως η φράση περιλαμβάνει, αυτομάτως, και εμένα. Εμένα, όμως, αγνοείστε με! Μα κρατήστε ό,τι από τα παραπάνω σας φαίνεται (ή, μάλλον, είναι!...) ενδιαφέρον και χρήσιμο. Κι αν όχι κάτι απ’ αυτά, στο άλλο μου ιστολόγιο, το “Eagle”, ανάρτησα κάποια γνωμικά και αποφθέγματα που αναφέρονται στο θέμα μας, εδώ:

http://eaglestefanos.blogspot.com/2010/03/blog-post_07.html

Επίμετρο σε δύο τελευταίες αναρτήσεις

Δύο από τις τελευταίες μου αναρτήσεις:

* “Πρόσωπο… Προσωπείο… Προσωπικότητα… (Μερικές σκόρπιες σκέψεις)”

* “Αυτοπραγμάτωση… Αυτοπροσδιορισμός… Αυτογνωσία…”

Αφού τα έγραψα, θυμήθηκα κάποια μικρά (σχετικά;) κείμενά μου, χρόνια πριν, και τα αναζήτησα… Σας τα παρουσιάζω:

Α’

Το πρόσωπό του δεν άρεσε στους πολλούς.

Τον ανάγκασαν να φορέσει προσωπείο

……………………………………….

Κάποιοι διακήρυξαν: -Κάτω η υποκρισία!

Τους άκουσε.

Έβγαλε τη μάσκα και κοιτάχτηκε στον καθρέφτη.

Μα ο καθρέφτης ήταν σπασμένος.

Και το είδωλό του παραμορφωμένο.

(Έτσι νόμιζε…)

Εκείνο το βράδυ η καμπάνα του νεκροταφείου δεν χτύπησε.

Κι όμως, θα’πρεπε!...

Β’

“Σπάστε τις καμπάνες!

Με ξυπνάνε!...

Σπάστε τους καθρέφτες!

Μου δείχνουν ποιος είμαι…

Σπάστε τα!

Μου την ‘σπάνε’...”

Μιλούσε μια συντριμμένη καρδιά, ένας ναυαγισμένος άνθρωπος

Γ’

Τον είδε μπροστά του, του άρεσε, τον αγάπησε.

Είπε: Θα είσαι ο φίλος μου, το “alter ego” μου.

Κι ύστερα τον αγκάλιασε σφιχτά, πολύ σφιχτά…

…μέχρι που έσπασε!

Έβλεπε τώρα τον φίλο του σε δεκάδες κομμάτια,

Ένα καθρέφτη συντριμμένο μπροστά στα πόδια του

Και πάνω του δεκάδες μικρά (alter;) ego του,

δεκάδες “φίλους” του, δεκάδες εαυτούς του,

τη συντριμμένη ύπαρξή του από την άνομη αγάπη…

Δ’

Στο τσίρκο:

Οι κλόουν, οι παλιάτσοι…

…κι οι θεατές γελούν!

Ο νάνος…

…τον λυπούνται!

Μη γελάς με τους θεατές.

Να τους λυπάσαι…

…που δεν βρέθηκε ένας καθρέφτης

να τους φανερώσει

τους αληθινούς κλόουν

τους πραγματικούς παλιάτσους

τον νάνο εαυτό τους…

Βάτραχοι… Και μεταμορφώσεις τους σε πρίγκιπες!...

Δεν ξέρω πώς και γιατί, αλλά πάντως είναι γεγονός ότι κυκλοφορούν πολλοί μύθοι κι αλληγορίες που ενώ αναφέρονται κατά βάθος σε ανθρώπινες αντιδράσεις και συμπεριφορές, εμφανίζονται με την μορφή μύθων που, τάχα, έχουν να κάνουν με βατράχους.

Ήδη, στο ένα μου ιστολόγιο, το Eagle, έχω αναρτήσει δυο τέτοιους μύθους… […και, συγκεκριμένα, την “Αλληγορία των βατράχων” (http://eaglestefanos.blogspot.com/2008/09/blog-post_08.html) και, ιδίως, προσφάτως, “Το βατραχάκι που δεν ήξερε ότι (θα) βραζόταν” (http://eaglestefanos.blogspot.com/2009/01/blog-post.html), εκ των οποίων τη δεύτερη τη συνιστώ ανεπιφύλακτα! Τώρα αμέσως, μην τυχόν και ξεχαστείτε!... Είστε μόνο ένα “κλικ” μακριά: http://eaglestefanos.blogspot.com/2009/01/blog-post.html]

Πέραν τούτων, όμως, όπως γνωρίζουμε όλοι, βεβαίως, και σας θυμίζω, υπάρχουν κι εκείνα τα παραμύθια που μιλάνε για πρίγκιπες μεταμορφωμένους, πάλι σε βατράχους… Που αρκεί ένα φιλί κάποιας που θα τους αγαπήσει, έτσι όπως είναι, και όταν πια θα τους φιλήσουν, παίρνουν ξανά την αρχική τους τη μορφή, την πιότερή τους χάρη…

Δεν ξέρω πώς και γιατί αυτή η ιδιαίτερη συμπάθεια προς τους βατράχους… Δεν ξέρω τι μπορεί να συμβολίζει ο βάτραχος… [Διότι, αναμφίβολα, τα σύμβολα και οι συμβολισμοί έχουν, πάντα, ιδιαίτερη αξία, σημασία και βαρύτητα…] Νομίζω πως πρέπει να το ερευνήσω, να το ψάξω…

Για την ώρα, πάντως, το όλο θέμα, μου θύμησε ένα βιβλίο που διάβασα παλαιότερα, με τίτλο “Από βάτραχος πρίγκιπας… και τούμπαλιν”… Ενδιαφέρον, στο περιεχόμενό του, βιβλίο. Δεν θυμάμαι, βέβαια, και δη με λεπτομέρειες, ό,τι έγραφε, πάντως αναφερόταν στο πώς μπορούμε να μεταμορφώσουμε τον χαρακτήρα μας… κι από “βάτραχοι” να γίνουμε, πάλι(;) “πρίγκιπες”… να μεταμορφωθούμε!...

Μια τέτοια “μετα-μόρφωση” δεν είναι αποκλειστικά και μόνο θέμα μόρφωσης. Η μόρφωση, σκέτη, όσο πολλή κι αν είναι, οδηγεί, συνήθως σε παρα-μόρφωση: Σ’ έναν βάτραχο υδροκέφαλο, δηλαδή με κεφάλι φουσκωμένο από πολλές γνώσεις, που, όμως, παραμένει βάτραχος… που ενώ παλαιότερα κρόαζε απλώς, τώρα κροάζει “είμαι ένας μορφωμένος βάτραχος”!... Ενδεχομένως, μάλιστα, σε διάφορες γλώσσες… (…ανάλογα με τις γνώσεις του…)

Η μεταμόρφωση, λοιπόν, εστιάζεται και οφείλεται στη συνειδητοποίηση (των) πραγμάτων, στην αλλαγή νοοτροπίας, συμπεριφοράς, χαρακτήρα…

Μόνο τότε μπορούμε να… εξανθρωπιστούμε….

Πρώτο βήμα σ’ αυτή (ή: γι’ αυτή) τη μεταμόρφωση είναι η συνειδητοποίηση του ποιοι είμαστε και του τι θέλουμε να γίνουμε. Είμαστε άλογα φοβισμένα βατράχια, που βουτάμε στους βάλτους, που θέλουμε να σταθούμε στα πόδια μας και ν’ αποκτήσουμε λόγο και λογική…

Το κύριο χαρακτηριστικό των βατράχων είναι ο φόβος και η αυτοματοποιημένη – μηχανική - φοβική αντίδρασή τους να φεύγουν μπροστά στον πρώτο κίνδυνο και να βουτάνε στον βάλτο τους, που τους προσφέρει προστασία… Ο “βάλτος” δεν επιλέγεται τυχαία. Κρύβει (κι αυτός!) συμβολισμούς!... Βάλτος σημαίνει, για όλους μας, ακίνητα νερά. Συνήθως και ακάθαρτα νερά, μουχλιασμένα (όπως κάθε τι που δεν κινείται…). Η έννοια “βάλτος” μπορεί να παραπέμπει και στο υποσυνείδητο και το ασυνείδητο….

Δεύτερο μεγάλο βήμα για μια μεταμόρφωση είναι η αντίσταση στο φόβο και στη φυγή. Η φυγή δεν είναι λύση. Είναι προς όφελός μας να σταθούμε απέναντι στο φόβο / στους φόβους μας, να τους γνωρίσουμε, γιατί μόνο έτσι μπορούμε να τους αντιμετωπίσουμε και να τους σκοτώσουμε…

Σ’ ένα μεταγενέστερο βήμα θα πρέπει να σταθούμε, “ενώπιοι ενωπίοις”, απέναντι σ’ αυτόν / αυτήν που, τελικά, θα μας μεταμορφώσει.

Άνθρωπος θα’ναι αυτός, μια γυναίκα; [Είναι τυχαίο, άραγε, που γι’ αυτόν τον ρόλο του παραμυθιού επιλέγεται γυναίκα;…] Μπορεί. Ένας άνθρωπος μπορεί, πράγματι, να μας μεταμορφώσει. Σε πολλές και διαφορετικές περιπτώσεις, σε διαφορετικές φάσεις της ζωής μας: Η δασκάλα των παιδικών μας χρόνων, που από “κούτσουρα απελέκητα”, από φοβισμένα νήπια, θα μας μεταμορφώσει, με τον χρόνο και με την αγάπη της, σε ολοκληρωμένους ανθρώπους… Ή η αγαπημένη των εφηβικών μας χρόνων και ερώτων, που από παιδιά θα μας μεταμορφώσει σε άνδρες… Ή, πάλι, η ώριμη αγάπη μιας γυναίκας, που είναι ικανή να μας κάνει να νιώσουμε (και να γίνουμε!...) “άλλος άνθρωπος”!...

Η γυναίκα του παραμυθιού, όμως, που μας δίνει το φιλί της μεταμόρφωσής μας, μπορεί να σημαίνει, σε επίπεδο συμβολικό, μπορεί να είναι, δηλαδή, μια ιδέα: Ένας σκοπός κι ένα νόημα ζωής για εμάς! Διότι όταν βρούμε έναν τέτοιο σκοπό κι ένα νόημα, αν τ’ αγαπήσουμε και, αντίστοιχα, μας αγαπήσει, τότε, πράγματι, μπορούμε να μεταμορφωθούμε!... Τότε ναι, μπορούμε να γίνουμε άνθρωποι!...

Η γυναίκα που θα μας δώσει το κρίσιμο φιλί, το “φιλί της ζωής” (κυριολεκτικά!.....) μπορεί, τελικά, να μην είναι άλλη από την ίδια τη ζωή!... Τι πιο “φυσικό” (και τι πιο “παραμυθένιο”!...) να σου δίνει το φιλί της ζωής η ίδια η ζωή!...

…Και πάνω που σκεφτόμουν αυτγά… κι ενώ είχα κι άλλα να γράψω σχετικά… συνειδητοποίησα ότι υπάρχουν κι άλλα παραμύθια με παρόμοιες συμβολισμούς, όπως, για παράδειγμα, αυτό με την “Πεντάμορφη και το Τέρας”. [Τέρας εγώ;!...] Και όχι μόνο αυτό, βεβαίως…

Αλλά γι’ αυτά ή/και για άλλα παραμύθια θ’ ασχοληθώ, ίσως, μιαν άλλη φορά… Ή, ίσως, πολλές άλλες φορές…

…Διότι, καθώς θα έχετε αντιληφθεί ίσως…

…μ’ αρέσουν τα παραμύθια…

…και ιδίως οι συμβολισμοί τους…

[…όσους μπορεί ν’ αντιληφθεί ο καθένας μας, ανάλογα με πολλούς παράγοντες που τον αφορούν και σχετίζονται με τον ίδιο….]

Εσείς ίσως θα δώσετε μιαν άλλη ερμηνεία στα ίδια παραμύθια, μιαν άλλη εξήγηση…

Εγώ είμαι ένας… [….χμ… τι παραμύθι να σας πω πάλι;….] …είμαι ένας παπούς που του αρέσει να λέει παραμύθια… (...και ιστορίες αγάπης!...)

…κι αυτό μ’ έχει κάνει (ή μ’ έχει αφήσει ακόμα…) παιδί!

«Υπερβολή και Υπέρβαση. Ελλάδα και Έλληνες. Της υπερβολής (συνήθως) και της υπέρβασης (σπανίως)»

Τα παρακάτω δύο συναφή κείμενα γράφτηκαν πριν από τα γεγονότα της τελευταίας εβδομάδας και, συνεπώς, ουδόλως έχουν επηρεαστεί απ’ αυτά. Ίσως, όμως, να αφορούν και σ’ αυτά…

[11.10.2008]

Υπερ-βολή και Υπέρ-βαση.

Φαίνεται να μοιάζουν, να έχουν κοινά στοιχεία, οι δύο αυτές λέξεις. Κι όμως, αν το σκεφτείς, είναι τόσο διαφορετικές!...

Η πρώτη αρνητική. Η δεύτερη θετική. Έτσι τις σταθμίζω, έτσι τις αξιολογώ…

Δεν πολεμάς… δεν ξεπερνάς το “βολικό” που μας βαλτώνει, δρώντας κι ενεργώντας “υπερ-βολικά”. H “υπερ-βολή” δεν είναι μια “super-βολή”, δηλαδή μια “πολύ καλή βολή”… Είναι μια “παραμύθα”, ένα ψέμα!... Κάτι σαν… να προσπαθείς να “πετάξεις” τον εαυτό σου και να τον παρουσιάσεις πολύ πιο μπροστά, πολύ πιο πέρα απ’ όπου είσαι στη πραγματικότητα. Παριστάνεις ότι τα καταφέρνεις, ότι είσαι… μα γρήγορα καταλαβαίνεις την πικρή αλήθεια… Που την καταλαβαίνουν κι οι άλλοι, βεβαίως, κι έτσι γίνεσαι καταγέλαστος!...

Η υπέρ-βαση είναι διαφορετική: Δεν τον “πετάς” τον εαυτό σου πιο πέρα, πιο μπροστά, μα… τον σπρώχνεις, τον κουβαλάς ή τον τραβάς πιο πέρα, πιο μπροστά! Πιο πέρα από όσο νόμιζες ότι μπορεί να φθάσει… ή απ’ όσο νόμιζαν οι άλλοι πως μπορεί να φθάσεις!...

* * * * * * *

[25.10.2008]

Η Ελλάδα και οι Έλληνες. Συνήθως της υπερβολής και σπανίως της υπέρβασης. Δυστυχώς…

Η “υπερβολή”, έγραφα παλιότερα, αστειευόμενος, είναι λέξη σύνθετη, με κύριο συνθετικό τη “βολή”, δηλαδή το “βόλεμα”… Συνεπώς υπερ-βολή είναι η “βολή” που ξεπερνά το μέτρο, η “υπερβολική βολή”, το “υπερβολικό βόλεμα”. Βόλεμα σ’ αυτό που είμαστε (και συνεπώς στασιμότητα…), βόλεμα στις καταστάσεις (και, συνεπώς, ανυπαρξία και αδυναμία αντίδρασης στα κακώς κείμενα, απουσία ελπίδας για κάτι καλύτερο, για μια αλλαγή, για πρόοδο…)

[Επειδή, όμως, όπως συχνά επισημαίνω, “αρχή σοφίας ονομάτων επίσκεψις”… κάτι που έχουμε ξεχάσει και γι’ αυτό μειώνονται οι πιθανότητές μας για σοφία…]

…Στην πραγματικότητα οι λέξεις “υπερ-βολή” και “υπέρ-βαση” προέρχονται, ετυμολογικά, από τα ρήματα “υπερ-βάλλω” και “υπερ-βαίνω”.

“Βάλλω” σημαίνει “ρίχνω” ή “χτυπώ”, ενώ “βαίνω” σημαίνει “προχωρώ”, “πορεύομαι”… Στην πρώτη περίπτωση ρίχνουμε κάτι, στην δεύτερη προχωράμε εμείς οι ίδιοι…

[Σαρκαστική παρένθεση: Μπας και γι’ αυτό ήμασταν συνήθως καλοί στις ρίψεις –βλ. Σακορράφα, Βερούλη, Μανιάνι, Κελεσίδου- και, πλην εξαιρέσεων, κακοί στους δρόμους και στα άλματα, όταν οι επιδόσεις δεν είναι χημικά υποβοηθούμενες;…]

Μου ήρθε μια εικόνα, μια σύγκριση, για να φανεί η διαφορά: Υπάρχει κάπου ένα εμπόδιο, ένα σύνορο, ένα όριο αξεπέραστο. Εύκολη λύση: η υπερβολή. Δύσκολη λύση: η υπέρβαση!

Οι παρομοιώσεις… που αναδεικνύουν περιπτώσεις… ένα σωρό:

Ένας κίνδυνος, ένας φόβος, ένα πρόβλημα που αντιμετωπίζει κάποιος. Πώς αντιμετωπίζονται;

Η εύκολη λύση, να στεκόμαστε σε απόσταση και να ξορκίζουμε το κακό, να πετροβολάμε τον κίνδυνο εξ αποστάσεως και “εκ του ασφαλούς”, να κομπορρημονούμε ότι (τάχα) δεν μας φοβίζει και ότι μπορούμε να το αντιμετωπίσουμε “για πλάκα” [“Ο Γιάννης με τα λόγια χτίζει ανώγεια και κατώγεια”…], γενικότερα το να μιλάμε και να μην δρούμε, να μην πράττουμε…

Κι η άλλη λύση; Η δύσκολη, αλλά πάντως η προφανώς (πιο) αποτελεσματική: Να κάνουμε την υπέρβαση! Να περάσουμε την “κόκκινη γραμμή”. Να φτάσουμε “στα όριά μας” (που τα νομίζαμε “όριά μας”…) και να τα ξεπεράσουμε: Να νικήσουμε τους φόβους μας, τις προκαταλήψεις μας, την “βολή μας”, την απάθειά μας… και να έρθουμε “πρόσωπο με πρόσωπο” με τον κίνδυνο ή το πρόβλημα, “ενώπιοι ενωπίοις” με τους εαυτούς μας και με τα προβλήματά μας…

Εύκολο, φίλε μου, να στέκεσαι έξω από τον φράχτη και τα προστατευτικά σύρματα, να βλέπεις το αφηνιασμένο άλογο ή τον λυσσασμένο σκύλο και, πάνω απ’ τον φράχτη, να τον πετροβολάς… Το δύσκολο είναι να μπεις μέσα απ’ τον φράχτη και να τα δαμάσεις…

Εύκολο να στέκεσαι στις κερκίδες και να “βάλλεις” [:σχολιάζεις, κριτικάρεις] κατά των αθλητών του στίβου ή κατά των ποδοσφαιριστών, ή να “υπερ-βάλλεις” κομπάζοντας ότι “εγώ, αν έμπαινα μέσα, θα πήγαινα καλύτερα από εσάς, θα έπαιζα καλύτερο ποδόσφαιρο από εσάς”…

Το δύσκολο, η υπέρβαση, θα ήταν να αφήσεις ετούτες τις υπερβολές, να βγάλεις τα σκαρπίνια σου, να φορέσεις τη φόρμα σου και τα αθλητικά σου παπούτσια και να μπεις ο ίδιος στον στίβο ή στο γήπεδο… [Εκεί και τότε να δω, φίλε μου, “πόσα απίδια χωράει ο σάκκος”…]

Εύκολο είναι, φίλε μου, να κριτικάρεις (σχεδόν πάντοτε υπερ-βολικά!...) πρόσωπα για έναν σωρό λόγους και αιτίες. Η υπέρβαση έγκειται στο να αντιμετωπίσεις ανάλογες καταστάσεις με τον ενδεικνυόμενο τρόπο… Δεν αρκεί να λες, πρέπει να πράττεις! Δεν έχουν αξία οι υποσχέσεις, αλλά η εκπλήρωσή τους… To “θα κάνω” και “θα δείξω” είναι υπερβολή, το “κάνω” και το “δείχνω” είναι υπέρβαση!...

[Να κάνω μια αναγκαία διευκρίνιση: Συχνά υπέρβαση δεν είναι ν’ αντιμετωπίσεις το πρόβλημα ή την κατάσταση διαφορετικά ή πιο δυνατά ή πιο έξυπνα, αλλά να καταργήσεις το πρόβλημα! Πολλοί προσπάθησαν να λύσουν τον γόρδιο δεσμό. Η υπέρβαση έγκειτο στο να μην τον λύσεις, αλλά να τον κόψεις!... Συχνά δεν αρκεί να είσαι πιο ικανός να ξεπεράσεις ένα εμπόδιο, ένα φράχτη για παράδειγμα, που ορθώνεται μπροστά στον δρόμο τον ανθρώπων. Υπέρβαση είναι, ίσως, να γκρεμίσεις το εμπόδιο!...]

Και βέβαια η υπέρβαση δεν νοείται σε σχέση μόνο και πάντα με τους άλλους. Νοείται κατά βάση και κυρίως με τον ίδιο σου τον εαυτό!...

Δεν είναι λύση το να βάλλεις – υπερβάλλεις – κριτικάρεις τον άλλο, να τον μειώσεις, να τον κάνεις “μικρότερο”, ασθενέστερο, για να τον υπερβείς… Λύση ηθική και θεμιτή είναι να υπερβείς τα όρια και τις δυνατότητες του εαυτού σου για να υπερβείς και τον άλλο…

Θα σου ήταν, σίγουρα, εύκολο να πεις, να λες “ξέρεις ποιος είμαι εγώ (ρε)”, “ξέρεις αν θέλω τι μπορώ να (σου) κάνω;” κ.λπ. Υπέρβαση, όμως, είναι, αντί να λες και να καυχάσαι, να είσαι [και όταν είσαι, δεν έχεις ανάγκη να το λες…] και να γίνεσαι συνεχώς… Υπέρβαση είναι να ξέρεις τι θέλεις και να κάνεις αυτό που μπορείς να κάνεις… κι ακόμα παραπάνω…

Έγραψα στην αρχή, προεξαγγελτικά, για την Ελλάδα και τους Έλληνες της υπερβολής. Σχεδόν σε όλα…

Λέμε, υπερ-βάλλοντας, πως “είμαστε ο καλύτερος λαός του κόσμου”, κι ούτε που προσπαθούμε να υπερ-βούμε τον ίδιο μας τον (κακό) εαυτό μας, μήπως και “δικαιολογήσουμε” έτσι τα λεγόμενά μας…

Στέκουμε στον καθρέφτη μας μπροστά, σκέτοι “καραγκιόζηδες” και καμαρώνουμε τους εαυτούς μας, καλώντας, υπερ-βάλλοντας, τους άλλους, να έρθουν να δουν, στο πρόσωπό μας, τον Μέγα Αλέξανδρο… Κι ούτε μια προσπάθεια υπέρ-βασης, τουλάχιστον, μήπως και του μοιάσουμε στο ελάχιστο…

Στα πιο απλά, τα καθημερινά:

Μόλις ανάβει το φανάρι πράσινο, “τσίτα τα γκάζια” και το στροφόμετρο “στο κόκκινο” και… λίγο αργότερα, πάλι υπερ-βάλλοντας, “αφήνουμε τα λάστιχα στον δρόμο”, φρενάροντας απότομα, δηλαδή υπερ-βολικά, μόλις στο επόμενο φανάρι [Κι αυτό, θυμίζω, το αποκαλούμε “οδήγηση στο όριο”!...] Υπέρβαση θα ήτανε για μας, θαρρώ, να βάζουμε το νου να λειτουργήσει και να σκεφτούμε πως αυτό το “γκάζι – φρένο” δεν είναι διόλου λογικό, μα επικίνδυνο και ιδιαίτερα ζημιογόνο, και για την τσέπη μας (ως κατανάλωση βενζίνης) και για το αυτοκίνητο, μα και για το περιβάλλον…

Και τούτο το παράδειγμα το τελευταίο, όπως και τα προηγούμενα, μπορούν να αναγνωσθούν και (ως) μεταφορικά, και για άλλες εκδηλώσεις της ζωής μας:

Το να ξεκινάμε κάτι παθιασμένα και βιαστικά και ύστερα, λίγο αργότερα, στο πρώτο εμπόδιο, στην πρώτη δυσκολία, να τα παρατάμε απογοητευμένοι, είναι αναμφίβολα υπερβολές, απ’ την αρχή ως το τέλος. Αντίθετα υπέρβαση [ιδίως για εμάς τους Έλληνες] θα ήταν το να κάνουμε προγραμματισμό, το να είμαστε επίμονοι… [Διότι “πάθος” είναι, βέβαια, και η υπομονή και η επιμονή… Και υπέρβαση, αντίστοιχα, το να τα δεις τα πράγματα έτσι…]

Υπερβολικοί! Παντού και πάντοτε και σε όλα:

Το βλέπεις, για παράδειγμα, κάθε χρόνο [ίδια και απαράλλαχτα!...] σε όλες τις ποδοσφαιρικές ομάδες και τους φιλάθλους τους: Το καλοκαίρι αγοράζουν, πάντοτε, όλους τους “παιχταράδες”. “Φέτος θα σκίσουμε”, λένε οι παίκτες και οι οπαδοί. Ή, πάλι: “Εμπιστευόμαστε τον ικανό προπονητή, στα εύκολα και στα δύσκολα, για να χτίσει μια νέα ομάδα, με προοπτική και μέλλον”, ακούς να λένε οι διοικούντες. Και άλλα τέτοια, βαρύγδουπα και υπερβολικά… Κι ύστερα, στην πρώτη ατυχία ή αποτυχία, το ίδιο υπερβολικά, έρχεται το “ανάθεμα”, η γκρίνια, οι εντελώς αντίθετες απόψεις και τα σχόλια… Να δούμε πότε θα κάνουμε, όλοι μας, την υπέρβασή μας, ν’ αναγνωρίσουμε, εμπράκτως, πως το σωστό “μοντέλο” είναι να αφεθεί για χρόνια ο κάθε “Άλεξ Φέργκιουσον” να γίνει “σερ” και να χτίσει, βήμα προς βήμα, σε βάθος χρόνου και με προοπτική, μια νέα ομάδα…

Κι αν είναι έτσι στον αθλητισμό, το ίδιο συμβαίνει, βέβαια, και στην πολιτική: “Πάντοτε ευκολόπιστοι και πάντα προδομένοι”… Διότι τι είναι η ευπιστία, παρά η υπερβολική και άκριτη εμπιστοσύνη;…

…Και μια που φθάσαμε στο θέμα “πίστη”: Τι είναι και η θρησκοληψία, που όλοι μας, λίγο – πολύ, κατηγορούμε, παρά μια ακόμα έκφανση υπερβολής;…

Κι ένα σωρό άλλα παραδείγματα θα μπορούσα να αναφέρω. Αλλά ας μην υπερβάλλω!...

Υ.Γ. [της 14.12.2008]:

Σήμερα, λόγω των γεγονότων της τελευταίας εβδομάδας, και το άλλο μου ιστολόγιο, το “Σπουργίτι” έκανε την… υπέρβασή του, αλλά ίσως υπέπεσε και στην παγίδα της υπερβολής… Διαβάστε εδώ:

http://spourgitistefanos.blogspot.com/2008/12/blog-post_14.html

«Έχουν όλα την τιμή τους;»

“Όλα πωλούνται! Κι όλα αγοράζονται! Όλα έχουν την τιμή τους!...”

Το πιστεύετε, αλήθεια, αυτό;

Καλώς ή κακώς, νομίζω πως πάρα πολλοί απαντούν καταφατικά.

Μα… αν είναι έτσι… Αν το πιστεύουν πραγματικά… τότε, αν θέλουν να είναι συνεπείς με την άποψή τους αυτή, θα πρέπει να παραδεχθούν πως, συνεπώς, είναι και οι ίδιοι… είμαστε όλοι μας… “ξεπουλημένοι” ή, έστω, εν δυνάμει και δυνητικά “πουλημένοι”…

[Διότι, βεβαίως, αν κάποιος θεωρεί πως ΟΛΟΙ οι άλλοι είναι “πουλημένοι” και μόνον αυτός ο ίδιος δεν “ξεπουλιέται”, τότε, σίγουρα, είτε δεν είναι ειλικρινής –κατ’ αρχάς με τον ίδιο τον εαυτό του- είτε “χρωστάει της Μιχαλούς”… Ή, από την ακριβώς αντίθετη θεώρηση: Αν κάποιος θεωρεί πως ο ίδιος δεν “ξεπουλιέται”, τότε οφείλει να αναγνωρίσει ότι –σίγουρα!- υπάρχουν κι άλλοι που, όπως κι αυτός, δεν ξεπουλιούνται!...]

Δεν περιποιεί τιμή, βεβαίως, μια τέτοια διαπίστωση. Όλοι οι κήνσορες της ηθικής, οι υπέρμαχοι της απολυτότητας, οι αυστηροί θεματοφύλακες αρχών και αξιών… να είναι έτοιμοι να ξεπουλήσουν ο καθένας τις Θερμοπύλες που (τους) τάχθηκαν να φυλάνε…

Για σκεφθείτε… Οι χειρότεροι εφιάλτες να γίνονταν πραγματικότητα… Το υπέρτατο και αξεπέραστο θρίλερ!... Οι μανάδες θα μπορούσαν να σκοτώνουν, τότε, την αγάπη τους και τα ίδια τους τα παιδιά, έναντι ενός εξωφρενικού, έστω, τιμήματος… Οι ιερείς [σε ιερείς αναφέρομαι, με όλη τη σημασία της λέξεως, και όχι σε “παπάδες”…] θα παζαρεύουν την πίστη τους σ’ όποιον Θεό τους προσφέρει περισσότερα… Οι δικαστές θα βγάζουν τις αποφάσεις τους σε πλειστηριασμό… Οι “ιδεολόγοι κομμουνιστές” θα εισάγουν τα ιδανικά τους στο χρηματιστήριο… H “θύρα 13” και η “Original” θ’ αποκτήσουν σπόνσορα και νέο σύμβολο, τον έφηβο του ΟΣΦΠ…

Μπορείτε να φανταστείτε έναν τέτοιο κόσμο;

Μπορείτε να ανεχθείτε έναν τέτοιο κόσμο;

Κι αν όχι… τι είμαστε διατεθειμένοι να κάνουμε για να αντισταθούμε σε κάτι τέτοιο;

Ίσως η λύση να είναι απλή: Να πει, ο καθένας μας, “αυτά τα 2-3 πράγματα, αυτές τις 2-3 αξίες έχω ταχθεί να τις υπερασπιστώ εγώ… και θα τις υπερασπιστώ ακόμα κι αν μείνω μόνος μου να τις υπερασπίζομαι… με κάθε προσωπικό κόστος… ακόμα κι αν αυτό σημαίνει συντριβή μου”…

Όλοι οι άλλοι “απέναντι”… Όλοι οι άλλοι ενδεχομένως και εναντίον σου… Κι εσύ εκεί!... Κόντρα σε όλους!... Κόντρα σε όλες τις καταστάσεις και τις συνθήκες, να φυλάς “τα 2-3 πράγματά σου… τις 2-3 αξίες που τάχθηκες… που επέλεξες να φυλάξεις, σαν άλλες Θερμοπύλες”, καθώς είπαμε…

Θυμάστε τι λέγανε οι παλαιότεροι;

“Η τιμή τιμή δεν έχει και χαρά στον που την έχει”…

Και δεν το έλεγαν απλώς! Το ένιωθαν κιόλας! [Τουλάχιστον η μεγάλη πλειοψηφία τους, τότε…] Ό,τι κι αν τους στοίχιζε, εξ απόψεως οικονομικής (είτε ως θετική ζημία, είτε ως διαφυγόν κέρδος…) η εντιμότητά τους ήταν αδιαπραγμάτευτη. Με όποια τιμή!...

Απολογισμός μιας χρονιάς (ή: Το “γεώργιον”)

«Αποχαιρετισμός μιας χρονιάς…
Απολογισμός…
Λογισμός…
Λογαριασμός…
Συλλογισμός…
Αποτίμηση…

…Συλλογίζομαι… τι άξιζε… Τι δείχνει το «ταμείο»… Προχώρησα καθόλου;… Κατάφερα τίποτα;… Τι ήθελα να πράξω και δεν έπραξα;… Τι έπρεπε να πράξω και δεν έπραξα;… Πώς όφειλα να πολιτευτώ, να δράσω, να ενεργώ, να συμπεριφερθώ και δεν εκπλήρωσα στο ακέραιο το χρέος μου αυτό;…

Λογίζομαι… Λογαριάζομαι με τον ίδιο μου τον εαυτό… Αποτιμώ το φετινό μου έργο…
Εξ απόψεως οικονομικής, το εισόδημά μου πιο ισχνό απ’ ό,τι πέρσι… Όταν το ένιωσα, μεσοχρονίς, «μου φάνηκε κάπως», ενοχλήθηκα… Αργά ή γρήγορα το πήρα απόφαση… Το σκέφθηκα… Κι έκανα περικοπές στα τόσα «θέλω» μου… Που δεν ήτανε, τελικά, δικά μου… Μου τα’χε φορτώσει, άθελά μου, η κοινωνία. Οι έμποροι και οι διαφημιστές. Το πνεύμα της εποχής. Της εποχής του καταναλωτισμού. Βαρίδια που με δυσκόλευαν στο διάβα μου… Ξεσκαρτάρισα και πέταξα τα άχρηστα… Περιόρισα τις «ανάγκες» μου… Κι ένιωσα (πιο) πλούσιος… Ποικιλοτρόπως!...

…Ένα χωραφάκι το κυριότερο το βιός μου… Μερικά στρέμματα ψυχής… Δύσκολο που αποφάσισα να ασχοληθώ με το «γεώργιον», μα ήταν η επιλογή μου και δεν βαρυγκωμώ. Αντίθετα μ’ ευχαριστεί…
…Χρόνια πασχίζω να ξεβοτανίσω τα παράσιτα. Το ίδιο έκανα και φέτος… Με πόνεσε η μέση από το σκύψιμο… (…στον εσώτερο εαυτό μου…)
…Μα και το σκάψιμο είναι επίπονο… (το «ένδον σκάπτε»…). Γεμίζουν ρόζους και φουσκάλες που πυορροούν, τα χέρια μου, απ’ την αξίνα…

…Αυτό που, πάντως, κι εγώ παρατηρώ, είναι πως από χρονιά σε χρονιά, το κλίμα αλλάζει δραματικά προς το χειρότερο… (Το «κλίμα της εποχής»… Η κοινωνία της εποχής…). Άλλοτε εισπράττω ξηρασία… Κι άλλοτε πλημμύρες… Πώς θα εξελιχθεί τούτη η κατάσταση, εγώ δεν ξέρω (Ρωτήστε τους ειδικούς… τους μετεωρολόγους, τους «κλιματολόγους»… ρωτήστε τους ψυχολόγους, τους κοινωνιολόγους…) Λυπάμαι γι’ αυτό… (Λυπάμαι που τα δάκρυα και ο ιδρώτας μου δεν μπορούν να βοηθήσουν στο μαλάκωμα της ξηραμένης γης… Λυπάμαι που οι αξίες και οι αρχές μου δεν μπορούν να γίνουν ανάχωμα στις πλημμύρες….) Λυπάμαι και κουράζομαι… (…είναι που περνούν και τα χρόνια… από την πλάτη μου κι απ’ το μυαλό μου… μόνο η καρδιά μου τους αντιστέκεται… κι αυτό μου δίνει δύναμη κι ελπίδα να συνεχίζω…)
…Υποσχέθηκα στον εαυτό μου να συνεχίζω… Με όποιο κόστος (θα μπορέσω να αντέξω…). Το κάνω για μένα. Το έχω ανάγκη…. Το κάνω και για άλλους λόγους… Ως καθήκον…. (Καθήκον και τρόπος ζωής πλέχτηκαν σφιχτά, με τον καιρό, αδύνατο πια να τα ξεχωρίσω…. Η εκπλήρωση του καθήκοντος είναι πια η χαρά μου… Θυμάμαι αυτό που μου διάβασε, κάποτε, ένα παιδί γραμματιζούμενο, και σφράγισε από τότε τη ζωή μου: «Ν’ αγαπάς την ευθύνη. Να λες πως αυτόν τον κόσμο θα τον αλλάξω εγώ. Κι αν δεν αλλάξει, θα φταίω εγώ»!...

…Τα χρόνια πέρασαν. Ο κόσμος, έτσι που τον εννοούσα τότε, όχι μόνο δεν άλλαξε, μα τραβά (κατά πως νιώθω…) «απ’ το κακό στο χειρότερο»… [Μπορεί, πάλι, να φταίει η οπτική μου… Ο «στραβός γιαλός» και το «στραβό αρμένισμα»…] Μα η «ωριμότητα» των χρόνων που διάβηκαν, στο μεταξύ, μου χάρισαν, δώρο – πολύτιμο, την σοφία της συνειδητοποίησης, πως «κόσμος» (μας) νοείται (και) το κοντινό μας περιβάλλον…
…Ξεβοτανίζω, λοιπόν, και τσαπίζω… Κλαδεύω και μπολιάζω… Επίμονα και επίπονα… Το μόνο βιός μου, τον χαρακτήρα μου… Ελπίζοντας κι αγωνιζόμενος για το καλύτερο…
…Κάποιοι παλιοί μου γείτονες ξεπούλησαν αυτό το βιός τους, ή το παρατήσαν χέρσο, και ξενητεύθηκαν…
…Άλλοι θεώρησαν καλό, να καταφύγουν σε σύγχρονες μεθόδους, σε νέες ιδέες, που τους υπέδειξαν οι ειδικοί: «Για πλουσιότερη και καλύτερη παραγωγή», καθώς τους έταξαν, για ευκολότερη ζωή, κατέφυγαν σε… μηχανήματα γεωργικά, μοντέρνα, σε φυτοφάρμακα χημικά και σε λιπάσματα…
…Εγώ, καλώς ή κακώς, ήμουν επιφυλακτικός σε όλα ετούτα (Όχι πως αντιδρώ και αντιστέκομαι σε κάθε «νέο», πως είμαι κανένας «συντηρητικός», μονόχνωτος και γερασμένος πριν την ώρα μου… Απλά δεν μπορώ ν’ αποδεχθώ, άκριτα, πως κάθε τι νέο είναι, εξ ορισμού, και το καλύτερο….). Και, να σας πω, δεν το μετάνιωσα… Κάθε άλλο!... Ήδη κάποιοι άλλοι «ειδικοί», μα και οι ίδιοι οι γείτονές μου, το κατάλαβαν, πως δηλαδή τα φυτοφάρμακα τα χημικά έχουν παρενέργειες, πως επιδρούν (συχνά «μη αναστρέψιμα»…) στην οικολογική αλυσίδα (…της ζωής και της ψυχής, εννοούμε πάντα…) και πως, σε τελική ανάλυση, κανένα λίπασμα δεν μπορεί να δώσει τη νοστιμιά που δίνει στα προϊόντα η φυσική παραδοσιακή η κοπριά…

... Λίγα στρέμματα γης μου αναλογούν… Λίγα στρέμματα ψυχής… Που προσπάθησα να έχουν, μέσα, ποικιλία… Και χόρτα και λαχανικά και δένδρα, μα και λουλούδια…
…Ένα μποστάνι για μένα… για τους φίλους μου… για τους γνωστούς μου… για τους περαστικούς… (Προχθές, μονάχα, συνάντησα δυό άγνωστους… Στον ένα χάρισα ένα χαμόγελο… Στον άλλο ένα λόγο καλό… Απ’ το μποστάνι μου κομμένα και τα δυό…)
…Και δένδρα… Οπωροφόρα. Και από τα άλλα. Για το πράσινο και τη σκιά τους… Τα χαίρομαι κι εγώ… Τα χαίρονται κι οι άνθρωποι… Μα πιότερο, θαρρώ, τα χαίρονται τα πουλιά…
…Το ίδιο και τα λουλούδια μου… Όλοι τα χαίρονται κι αυτά… Μα πιότερο, ίσως, οι μέλισσες κι οι πεταλούδες… (Χθες ήτανε, θαρρώ, που έκοψα ένα κλαδάκι γιασεμί και το χάρισα σ’ ένα κοριτσόπουλο, να το στηρίξει πίσω απ’ τ’ αυτί… έτσι… μόνο και μόνο γιατί κάποτε μου’χε πει «σ’αγαπώ»...)

…Ήταν καλή χρονιά, θαρρώ, κι ετούτη που μας πέρασε… Είχε ο κήπος μου απ’ όλα: Και φρούτα, και λουλούδια… και πουλιά… και πεταλούδες… και περαστικούς….
…Χαλάλι, λοιπόν, κι οι κόποι και οι μόχθοι κι ο ιδρώτας και οι δυσκολίες…»


Αυτά μου είπε, τις προάλλες, ένας αγράμματος – σοφός γεωργός. Τον ρώτησα αν μπορώ να τα δημοσιοποιήσω.

«Να το κάνεις!», μου απάντησε. «Και πες στους φίλους σου τους καρδιακούς, στην Στέλλα, στον Μιχάλη, στον Χρήστο, στην Μαρία, στην Άννα… και σ’ όσους μου έχεις πει και τώρα δεν θυμάμαι τα ονόματά τους, πως είναι όλοι καλεσμένοι, εάν και όποτε το θέλουν, στο περιβόλι μου… Μετά χαράς θα τους ανοίξω την καρδιά μου… Και φρούτα θα τους κόψω κι ό,τι θέλουνε ας πάρουν. Κι αν ίσως λείπω, μη διστάσουν, ας μπουν κι ας κόψουνε ό,τι λουλούδια θέλουν… Μα και οι άλλοι, οι γνωστοί ή άγνωστοι περαστικοί, κι αυτοί που, όπως μου είπες, συνάντησες τελευταία, η Βάσια η Παραφυάδα, η Αναστασία, η Άννα, ο Adonios, η «Εκ των ένδον», ο Ανήσυχος, η Καλλιτέχνιδα του δρόμου (Roadartist),o Syneas και ο Synas, o Δικηγόρος του διαβόλου (Advocatus Diaboli), o Raslowbap- Radicalist, η Φερενίκη, ο Locus Publicus, η Aqua, ο Καιάδας, η Καρπουζένια, ο Μικρός Πρίγκιπας, η Νιόβη, το Xotiko, ο Ασυμβίβαστος κι Αληθινός, ο Πελώριος Ουρανός, το Καλντρερίμι, η Rakunenta, η Φεγγαραγκαλιά κι οι άλλοι («επώνυμοι» κι «ανώνυμοι»)… [..Αλήθεια, γιέ μου, πες μου, κυκλοφορεί ακόμα η «Διάπλασις των Παίδων» -όλα ετούτα τα παράξενα ονόματα μου την θύμισαν…] …όλοι ετούτοι, το λοιπόν, να ξέρουν πως επίσης είναι ευπρόσδεκτοι! Ας απολαύσουν και αυτοί, όποτε θέλουν, τον ίσκιο των δένδρων, το κελάηδημα των πουλιών… το περισσότερο που, απ’ ό,τι ξέρεις, μπορώ να τους προσφέρω…»

Και του χρόνου!...