Περί «οδήγησης» και «ατυχημάτων», γενικώς…

[Στο άλλο μου ιστολόγιο [http://spourgitistefanos.blogspot.com/], αυτό για τα σύντομα και τα «καθημερινά», ανάρτησα σήμερα μεταξύ άλλων και (υπό «ii») κάτι σύντομο περί φρένων του αυτοκινήτου και φρενών του οδηγού [http://spourgitistefanos.blogspot.com/2008/02/blog-post_27.html]. Ευκαιρία, λοιπόν, να αναρτήσω κάτι σχετικό και «αναλυτικότερο» που έγραψα προ μηνός…]

…Λοιπόν… Απ’ ότι βλέπω και διαβάζω και καταλαβαίνω, οι περισσότεροι (ή έστω πολλοί) συμφωνούμε πως «πάμε από το κακό στο χειρότερο»… Πως κατρακυλάμε… Πως δεν έχουμε (ακόμα;) πιάσει πάτο… Πως είμαστε στο «παρά πέντε του χαμού»… στο «χείλος της καταστροφής»…

…Ώρα να φρενάρουμε…
…Για δες: Πιάνουν τα φρένα; Ή μήπως κάποιος τα «πείραξε»;…
… «Τράβα χειρόφρενο»!...
…Πριν απ’ τα φρένα μας… πρέπει να δουλέψουν (αν είναι ακόμα «σώες»…) οι «φρένες» μας…
Χρειάζεται κι απόφαση!...
…Κι αποφασιστικότητα!...

…Οι φρένες μας μπορεί να είναι «πειραγμένες» από διάφορα... Ακόμα κι από «ουσίες»… Κάθε είδους… Νευρο-ναρκωτικά… Ναρκωτικά της συνείδησης… Μεθύσι εγωισμού… Μεθύσι «ελευθερίας»… κι άλλα!...

…Πέστε μου πού οφείλονται τα ατυχήματα στους δρόμους τους ελληνικούς (ή και τους άλλους), για να σου πω κι εγώ (δρώντας λογικά, ήτοι αναγωγικά…) το πού ατύχησε κι η κοινωνία μας συνολικά…
Και μη μου πεις πως φταίει μονάχα μια αιτία, εντάξει; Διότι τότε θα σου απαντήσω είτε πως είσαι μονόπλευρος και εθελοτυφλείς, είτε πως δεν έχεις τις κατάλληλες πηγές και τις πληροφορίες…
«Φταίνε οι δρόμοι» θα μου πουν, ίσως, βιαστικά κι απόλυτα, οι περισσότεροι. Πάντα η εύκολη λύση… Διότι τότε, εύκολα και «ανώδυνα» (δηλαδή «απενοχοποιητικά»…) μπορείς να μεταθέσεις όλη την ευθύνη… στο «κράτος», στην «κυβέρνηση», στην «εξουσία»… (…που έχει την «ευθύνη» των δρόμων…)
Επίτρεψέ μου εγώ να διαφωνήσω… Να πω την άποψή μου… (Και πες εσύ πως κάνω τον «δικηγόρο του διαβόλου»…): Ας το δεχτώ, λοιπόν, έστω προσωρινά (για να προχωρήσει λιγάκι η συζήτησή μας…) πως φταίει η εξουσία για την κατάσταση των δρόμων… Κι εσύ, εγώ, όλοι εμείς, τι κάνουμε μπροστά σ’ ετούτη την κατάσταση; [Όχι, δεν αναφέρομαι και δεν εννοώ στο ότι θα έπρεπε εμείς να μεριμνούμε για τον δρόμο και την κατάστασή του. Εννοώ:] Ο δρόμος (ας το δεχτούμε!) είναι όπως είναι! Σε όποια χάλια!... Είναι, λοιπόν, σοφό, εκ μέρους μας, να τρέχουμε σε τέτοιο δρόμο ωσάν να επρόκειτο για πίστα δοκιμών για μονοθέσια της «φόρμουλα 1»;…
…Έπειτα θα πεις… (σ’ ακούω κιόλας!...) «φταίνε οι άλλοι»!... «Ξέρεις πώς οδηγούν; Απρόσεκτα… Αδιάφορα… Λες κι είναι μόνοι τους στον δρόμο». Θα συμφωνήσω απόλυτα μαζί σου! Σε νιώθω! Σε καταλαβαίνω! Μου το ’χουν πει, άλλωστε, τόσοι και τόσοι φίλοι οδηγοί, συνοδηγοί, συνοδοιπόροι… (Μα εκείνοι, όταν μου το ’λεγαν, ξέρεις, περιελάμβαναν στην κρίση τους… κι εσένα!... Διότι μην μου πεις πως δεν σου έτυχε ποτέ κι εσύ, κάποιες στιγμές, το ίδιο απρόσεκτα, το ίδιο αφηρημένα, κι εσύ να οηγήσεις…) Και τότε πώς το αντιμετωπίζουμε θα ρωτήσεις και θα διερωτηθείς; Την απάντηση μου την έδωσε πριν από χρόνια ένας σοφός εισαγγελέας, απόσταγμα μιας πείρας χρόνων πολλών: «Στον δρόμο να οδηγείς ωσάν όλοι οι άλλοι να ήταν άσχετοι, απρόσεκτοι και μεθυσμένοι»… Αν έτσι όλοι οδηγούσαμε, τα ατυχήματα και τα δυστυχήματα θα ήτανε ελάχιστα…
Οι ψυχολόγοι λένε πως οι οδηγοί, πίσω απ’ το τιμόνι, με την οδήγησή τους, εκφράζουν κι εκδηλώνουν όλο τον ψυχισμό τους, την επιθετικότητά τους, τον εγωισμό τους… Γι’ αυτό τα πιο πολλά ατυχήματα!... Διότι όλοι ξέρουμε να οδηγούμε «καλύτερα απ’ τους άλλους»… Πιο γρήγορα!... Πιο «μάγκικα»!...

Οι τροχονόμοι κι οι άλλοι ειδικοί λένε, ακόμα, πως απ’ τις κύριες αιτίες, αν όχι η κύρια αιτία, των ατυχημάτων, είναι η παράβαση των κανόνων, των σημάτων κυκλοφορίας, των φώτων, του ορίου ταχύτητας κ.λπ. Και, επίσης, η μέθη κι οι ουσίες και τα φάρμακα…
…Να γιατί το ατύχημα της ζωής μας, της κοινωνίας μας…
…Διότι δεν ακολουθούμε τους κανόνες… Του νόμου ή της ηθικής…

Να… τελειώνουμε με τις «Αποτυχημένες Πολιτείες»…

Γράφει για «Αποτυχημένες Πολιτείες» ο Τσόμσκι κι αναφέρεται, βεβαίως, στις «Ηνωμένες Πολιτείες»…
…Που όσο κι αν είναι σήμερα η Παγκόσμια Υπερδύναμη, η Παντοκράτειρα, η Μονοκράτειρα, όσο κι αν φαίνεται (σήμερα) ανίκητη… αργά ή γρήγορα, νομοτελειακά, θα καταρρεύσει… Όπως ακριβώς συνέβη, ανά τους αιώνες, με όλους τους αυτοκράτορες και τις αυτοκρατορίες… (…που και εκείνες φαίνονταν, στην εποχή τους, ανίκητες…). Όλες είχαν το τρωτό τους σημείο, την αχίλλειο πτέρνα τους….
Κι ήταν, θαρρώ, αχίλλειος πτέρνα τους, αυτή ακριβώς η αίσθηση της παντοδυναμίας… Αυτή η «Ύβρις»!... Που όσο παραμένει (πόσο δε μάλλον όταν γιγαντώνεται…), αργά ή γρήγορα δεν μπορεί να μείνει ατιμώρητη…
(Ευτυχώς που υπάρχει αυτός ο αιώνιος, ο απαρέγκλιτος κανόνας…)

Οι ΗΠΑ, λοιπόν, σύμφωνα με τα γραφόμενα του Τσόμσκι, εξαιτίας της παντοδυναμίας που νιώθουν, θεωρούν πως μπορούν (και το κάνουν έμπρακτα…) να μην αποδέχονται το Διεθνές Δίκαιο και τα Διεθνή Δικαστήρια, εάν αυτά είναι εναντίον τους, να καταπατούν συμφωνίες που έχουν υπογράψει, εάν κρίνουν πως είναι εις βάρος των συμφερόντων τους κ.λπ.
Την ώρα που κάποιοι «βαδίζουν και παραμιλούν» [ή και… (το) σφυρίζουν αδιάφορα…], εγώ «διαβάζω και αγανακτώ»… Αγανακτώ με τον τρόπο που οι μεγάλοι, οι ισχυροί της γης, οι έχοντες και κατέχοντες (το καρπούζι και το μαχαίρι…) προσπαθούν να προωθήσουν τα συμφέροντά τους κατά το δοκούν… Ιδίως «στρεβλώνοντας» τα γεγονότα και παραπληροφορώντας – παραπλανώντας το κοινό… Εμφανίζοντας «το μαύρο ως άσπρο», αυτοαναγορευόμενοι σε «περιστερές» ενώ είναι λύκοι προβατόσχημοι, και (παράλληλα) σπιλώνοντας τους αντιδρώντες, ώστε να τους καταστήσουν αναξιόπιστους ή «γραφικούς» (κάτι που άλλωστε έχουν επιχειρήσει και κατά του ίδιου του Τσόμσκι, ιδίως εντός ΗΠΑ…)
Σε «τρελαίνει» μια τέτοια συμπεριφορά! Ή αποδεικνύει την «τρέλα» τους…

…και, βέβαια, τη δική μας τρέλα, αν την φέρουμε στα δικά μας μέτρα… Εάν νόμος είναι, για παράδειγμα, το δικό μας ατομικό συμφέρον, εάν η ηθική (μας) εξαρτάται από τα θέλω, τις επιθυμίες μας, τότε… καήκαμε!... Αποτύχαμε!...
(Αλλά επειδή γι’ αυτό το θέμα, της ηθικής, έχω γράψει πρόσφατα, ας το αφήσω, ας προχωρήσω στα επόμενα…)

Η «Ύβρις» δεν αφορά, βεβαίως, μόνο τους μεγάλους και τους ισχυρούς, μα όλους! Μικρούς και μεγάλους! Θνητούς και ημίθεους… που ζήλεψαν και κλέψαν λίγη απ’ την δόξα των θεών… (ή μήπως –δεν θυμάμαι τώρα!- ακόμα και τους θεούς τους μυθικούς;!...)
Η Ύβρις, λοιπόν, πιστεύω, πως μας αφορά όλους και ως ανθρώπινο γένος… Που πιστέψαμε πως είμαστε οι δυνατοί, οι κυρίαρχοι ετούτου του πλανήτη… Πως μπορούμε ν’ αποφασίζουμε ποιοι ζώντες οργανισμοί θα επιβιώσουν και ποιοι θα εξαφανιστούν… Που νομίζουμε πως μπορούμε να μεταλλάσσουμε τους οργανισμούς, για να θρέψουμε την αχόρταγη απληστία μας… Που τόσοι αλλεπάλληλοι σεισμοί και ηφαίστεια, δρώντας λες ως «προφήτες» και «διδάσκαλοι» για να μας τονίσουν και να αποδείξουν την αδυναμία και την ασημαντότητά μας, δεν είναι ικανά να «ταρακουνήσουν» λίγο (και) το μυαλό μας και την (τρόπος του λέγειν…) «λογική» μας… Που δρούμε και πράττουμε ανεξέλεγκτα, προκαλώντας και επιτείνοντας το φαινόμενο του θερμοκηπίου, το λιώσιμο των πάγων, την τρύπα στο στρώμα του όζοντος… Που στήνουμε «σημαίες» κατακτητικές σε δορυφόρους και πλανήτες, μα και (προσφάτως….) στα βάθη των θαλασσών, χωρίς καν να γνωρίζουμε… Που, μέσα στην ύβρι μας, πάντα, συνεχίζουμε την στρατικοποίηση του διαστήματος… Που δεν περιοριζόμαστε στην θεμιτή, ενδεχομένως, απλή επέκταση και στην επιστημονική έρευνα, μα «παίζουμε εν ού παικτοίς» [Κάπου, για παράδειγμα, είχα διαβάσει για σκέψεις (;) επιστημονικές, φανταστικές, να μετακινήσουμε, λέει, τον άξονα της γης και την πορεία και την κίνηση του πλανήτη μας…] Κάποιοι από μας άρχισαν ήδη να «τσαλαβουτούν» όχι απλώς ανέμελα, μα απρόσεκτα, με λασπωμένες μπότες, στα νερά της βιοτεχνολογίας, αγνοώντας τις συνέπειες…

Γι’ αυτό σας έγραφα, όπως ίσως θα θυμάστε, πως το βιβλίο αυτό (βιβλίο που το συνιστώ ανεπιφύλακτα…) μπορεί και είναι αφορμή και ευκαιρία για προβληματισμό, όχι μονάχα για τις «Αποτυχημένες Πολιτείες» και τους «Αποτυχημένους Πολίτες», μα και για τους «Αποτυχημένους Ανθρώπους»…

Οι “Αποτυχημένες Πολιτείες” του Νοαμ Τσόμσκυ [Συνέχεια]

[Συνεχίζω να διαβάζω το βιβλίο «Αποτυχημένες Πολιτείες» του Νόαμ Τσόμσκυ. Και, παράλληλα, συνεχίζονται οι «παράπλευρες σκέψεις και προβληματισμοί» μου. Επιτρέψτε μου, και πάλι, να σας κάνω κοινωνούς…]

…Εντάξει, φίλε μου, σε καταλαβαίνω, σε κατανοώ: Δεν έχει πολύ νόημα και δεν θα έχει αποτέλεσμα το να σου δείξω κάτι που βρίσκεται πολύ κοντά σου, κάτι που σε αφορά, κάτι που είναι «μπροστά στα μάτια σου»… Δεν έχεις την κατάλληλη απόσταση, δεν μπορείς ν’ αντιληφθείς το θέμα ως ολότητα… […σαν τον ελέφαντα που, όταν τον κοιτάς από πολύ κοντά, προφανώς δεν μπορείς να τον αντιληφθείς πλήρως…]
Θα σου δείξω, λοιπόν, κάτι πολύ πιο μακρινό. Μήπως έτσι καταλάβεις… κι αντλήσεις, έπειτα, επιχείρημα «a majore ad minor», «εκ του μείζονος εις το έλασσον», που λένε…
Θυμάσαι ποιοι έδωσαν δύναμη στον Μπιν Λάντεν και στους Ταλιμπάν; Τότε που θεωρούσαν πως τους βόλευε… Οι ίδιες οι Ηνωμένες Πολιτείες!... Κι όταν μετά αυτονομήθηκαν, διότι… (…άσε, για πολλούς λόγους, δεν έχει σημασία…), «τρέχαν να μαζέψουν τα ασυμμάζευτα»…
Το ίδιο ακριβώς δεν έγινε, άλλωστε, και με τον ίδιο τον Σαντάμ Χουσείν; Δεν ήταν, κάποτε, παιδί αγαπημένο, στην περιοχή, των Η.Π.Α.;
Τα δύο αυτά δεδομένα μας τα θυμίζει, μεταξύ άλλων, στο βιβλίο του, ο Τσόμσκυ.
Να έρθω, τώρα, εγώ, σ’ ένα παράδειγμα λίγο πιο κοντινό μας, που μας αφορά ως Έλληνες πολίτες; Εάν καλώς θυμάμαι, επί Οικουμενικής Κυβέρνησης, ο τότε ισχυρός πολιτικός ανήρ, έδωσε ισχυρή και κατά το δυνατόν απόλυτη – μονοπωλιακή οικονομική εξουσία, κατ’ επιλογήν, σε έναν μόνο, θεωρώντας, προφανώς, πως έτσι, θα μπορούσε να αντλήσει και αυτός πολιτικά οφέλη. Αυτός λοιπόν ο πολιτικός άνδρας, εάν και πάλι καλώς θυμάμαι (αν όχι, συγχωρέστε με – αποσύρω το παράδειγμα), εκείνον ακριβώς τον οικονομικό επιχειρηματικό μεγαλοπαράγοντα κατηγόρησε πως ήταν η αιτία για την πτώση του. Ενώ αν δεν είχε κάνει τέτοια προκλητική διάκριση, αν είχε ακολουθήσει πολιτική «ίσων αποστάσεων», αν δηλαδή ήταν δίκαιος απέναντι σε όλους, ίσως τα πράγματα να ήταν διαφορετικά…

….Πες μου, λοιπόν, φίλε μου, κατάλαβες; Κατάλαβες πού αναφέρομαι; Ως δίδαγμα για το παρόν μας και το μέλλον μας….
Αν πάλι όχι ακόμα… τότε σκέψου λίγο ακόμα…
…στο μεταξύ εγώ θα πιάσω [και θα καταπιαστώ] με ένα άλλο θέμα, πάντως συναφές [Διότι, κατά βάθος, όλα τα θέματα σχετίζονται…]

Θα έχεις ακούσει, βέβαια, που λένε πως «την προδοσία πολλοί αγάπησαν, μα τον προδότη ουδείς»… Μ’ αυτοί που αγάπησαν την προδοσία δεν σκέφθηκαν πως μ’ αυτή τους ακριβώς την παράνομη, ανήθικη κι ανίερη «αγάπη» τους, ουσιαστικά γεννήσαν ή έστω εξέθρεψαν, ταυτόχρονα, και την ιδέα της προδοσίας και τους προδότες!...
Μίλησα για προδοσία και προδότες κι ο νους μου πήγε σε δυό – τρεις ας τις πω «αρχετυπικές μορφές»: στον Εφιάλτη των Θερμοπυλών, στην Κερκόπορτα του Βυζαντίου και, βέβαια, στον Βρούτο… [Τον Ιούδα δεν τον ξέχασα, μ’ αυτός είναι «μια άλλη ιστορία»…]

Για μένα, ετούτη τη στιγμή, το μυστικό δρομάκι του Εφιάλτη και η Κερκόπορτα του Βυζαντίου, δεν είναι τίποτε άλλο παρά συμβολικές «υποχωρήσεις» που κάνουμε, όλοι μας, στην Ηθική μας: Ατομική, Συλλογική ή/και Κρατική!...

Για κάθισε και σκέψου: Εσύ, ως μαχητής, ως υπερασπιστής… θα ήθελες να σου τύχει ένας Εφιάλτης, μια Κερκόπορτα, ένας Βρούτος;… Σίγουρα όχι, το δίχως άλλο… Τότε, λοιπόν, αν σου δοθεί μια αντίστοιχη ευκαιρία… μην την πιάσεις, μην την «εκμεταλλευτείς»…
[«Ό σύ μισήσεις, ετέρω μη ποιήσεις»…]
Άσε το μονοπάτι να χορταριάσει, να χαθεί στη λήθη… Ασ’ την Κερκόπορτα να σκουριάσει, να σκεβρώσει, να μην μπορεί πια ν’ ανοίξει στον αιώνα!...

Κάνε εσύ την αρχή: Όταν αύριο αποφασίσεις ποιος θα είναι ο καλύτερος πολιτικός για να ψηφίσεις… μην επιλέξεις εκείνον (ή τουλάχιστον μην είναι αυτό το κριτήριό σου…) που θα σου κάνει το «ρουσφέτι», που θα σου τάξει, για παράδειγμα, πως «σαν δικό του παιδί» θα σε διορίσει «απ’ το παράθυρο» ή ακόμα κι απ’ την πόρτα [την… Κερκόπορτα!...], διώχνοντας «τα παιδιά των προηγούμενων»… Μην το δεχθείς αυτό! Δεν οδηγεί πουθενά, πίστεψέ με!... Σ’ έναν ατέρμονα φαύλο κύκλο οδηγεί κι «απ’ το κακό στο χειρότερο» για την πατρίδα μας, που όλοι μας πονάμε και νοιαζόμαστε… [ή έτσι, τουλάχιστον, υποτίθεται…]
Κάποτε, επιτέλους, πρέπει να δοθεί ένα τέλος σ’ αυτή την κατάσταση, δεν νομίζεις; Θα θυμάσαι που, παλαιότερα, κάθε που άλλαζε η κυβέρνηση, άλλαζαν και όλοι οι δημόσιοι υπάλληλοι κι οι κάθε φορά «εκπαραθυρούμενοι» πήγαιναν και έκλαιγαν, όλοι μαζί, στην πλατεία που για αυτόν τον λόγο ονομάστηκε «Κλαυθμώνος»… Ευτυχώς που από τότε βελτιώθηκε, τουλάχιστον ως προς αυτό, η κατάσταση η τόσο ακραία… Βέβαια, θα μου πεις [και συμφωνώ μαζί σου…] πως η συνέχεια δεν ήταν η ενδεδειγμένη, η καλύτερη: Κάποιοι «έξυπνοι» πολιτικοί – «πολιτικάντηδες», σκέφτηκαν «εξυπναδίστικα»: Και ναι μεν δεν έδιωχναν τους προηγούμενους, μα έβαζαν και τους νέους τους δικούς τους, ακόμα κι αν δεν ήταν απαραίτητο… Και τώρα κλαίμε όλοι μας, με μαύρο δάκρυ [κι οι φταίχτες με «δάκρυα κροκοδείλια»…] την Ολυμπιακή που ίσως να βιώνει «το χρονικό ενός προεξαγγελθέντος θανάτου»… Για να μην μιλήσω και για την τραγική κατάσταση των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης [που για λόγους τοπικής μικροπολιτικής διορίζουν, καθώς λένε οι ειδικοί, «από πόρτες και παράθυρα» κι ύστερα δεν έχουν δυνατότητα να τους πληρώσουν…] ή/και γι’ αυτό το ίδιο το υδροκέφαλο και γραφειοκρατικό μας κράτος, με τους χιλιάδες κρατικοδίαιτους και ίσως [κάτι που ισχύει για πολλούς από αυτούς…] αργόμισθους υπαλλήλους… Αυτό το Κράτος που (υποτίθεται πως) υπάρχει για το δικό μας το καλό, να δούμε πότε θα το κλάψουμε…
Θα πεις, ίσως, «εγώ θα κάνω πρώτος την αρχή;» Ναι, πρέπει να το κάνεις! Αλλιώς δεν λύνονται οι Γόρδιοι Δεσμοί. Μόνο κόβονται!... Κι αυτοί που ’χουν το θάρρος να το κάνουν, μένουν στην ιστορία!...
Σκέψου, για παράδειγμα, τις τραγικές συνέπειες που έχει ένας άλλος τέτοιος ή παρόμοιος Γόρδιος Δεσμός, αυτός του φαύλου κύκλου της ατέρμονης εκδικητικότητας: Βεντέτα… Μια ατελείωτη αλυσίδα αίματος… Που αφανίζει οικογένειες ολόκληρες… Μέχρι που κάποιος, κάποτε, αποφασίζει να την κόψει. Είτε γιατί αποφασίζει να συγχωρήσει [που θα ήταν το καλύτερο!...] είτε γιατί βάζει, επιτέλους, τη Λογική του, ως άνθρωπος, να λειτουργήσει… Το ίδιο, σ’ εντονότερο βαθμό, σε μεγαλύτερα μεγέθη και, συνεπώς, με τραγικότερες συνέπειες, ισχύει και γι’ αυτό που ζήσαμε, ως έθνος: τον Εμφύλιο! Κι οι δύο οι μεριές, τα δύο αντίπαλα στρατόπεδα, θα είχαν, ίσως, ένα σωρό «λόγους» και «δικαιολογίες» να τον συνεχίσουνε ατέρμονα… Ευτυχώς που κάποια στιγμή ένας – δυό φωτισμένοι ή και μια ομάδα πολιτικών το πήρε απόφαση [ίσως να ήταν κι ώριμες πια οι συνθήκες και να το απαιτούσε το ένστικτο της συλλογικής μας αυτοσυντήρησης] και δόθηκε, [επιτέλους!] τέλος σ’ αυτό το γαϊτανάκι…

Χμ… Πώς «ξεστράτισα» ως εδώ;… Πρέπει, νομίζω, να γυρίσω στο αρχικό το μονοπάτι, στις αρχικές μου σκέψεις... Εκείνες που αναφέρονταν στο ύπουλο το μονοπάτι του Εφιάλτη και στο προδοτικό άνοιγμα της Κερκόπορτας…
…Σκέφτομαι, λοιπόν, πως το μονοπάτι πρέπει να το ανακόψεις μη αναστρέψιμα και την Κερκόπορτα, αντίστοιχα, πως πρέπει να την χτίσεις…
Κι είπα, νωρίτερα, πως αυτό δεν πρέπει να γίνει μόνο σε σχέση και αναφορά με την προδοσία [που τόσοι την αγάπησαν, μα κανένας, σου θυμίζω, τον προδότη…] μα και σε κάθε υπόθεση και θέμα Ατομικής, Συλλογικής και Κρατικής Ηθικής…

…Συγχώρεσέ με, αναγνώστη, που επαναλαμβάνομαι, συγγνώμη που επανήλθα στην αρχή, μα… για σκέψου το και έτσι: «Η ζωή μας κύκλους κάνει»… [Τουλάχιστον να μην είναι «φαύλοι κύκλοι»…] Χμμμ! Αυτή η φράση, ως κανόνας, νομίζω πως δεν είναι απόλυτα ακριβής… Διότι μπορεί μεν να ισχύει για τους ανόητους [που επαναλαμβάνουν τα λάθη τους, μη διδασκόμενοι είτε από αυτά, είτε, ακόμα καλύτερα, απ’ τα λάθη των άλλων…], για τους πιο έξυπνους όμως [αν θέλουμε κι αν επιλέγουμε να ανήκουμε σ’ αυτούς…] η ζωή είναι μια σπείρα, ανελισσόμενη στον χρόνο: Κι αν φαίνεται (δυσδιάστατα) πως είμαστε στο ίδιο πάλι σημείο, με μια ευρύτερη (και τρισδιάστατη…) οπτική είμαστε λιγάκι παραπάνω, λιγάκι πιο «σοφοί», από την πείρα, τις σκέψεις μας, την αναζήτηση που προηγήθηκε…
[Και αν στην ανα-ζήτηση τη δική μου προστεθεί, με κάποια σχόλιά σας, κι η δική σας η ανα-ζήτηση… αν ετούτες όλες οι ανα-ζητήσεις γίνουν, δηλαδή, συ-ζήτηση… την επόμενη φορά που θα ξαναμιλήσουμε γι’ αυτό το θέμα (ή όποιο άλλο), θα είμαστε, όλοι μας, λιγάκι ακόμα πιο ψηλά σ’ αυτή την σπείρα της ζωής…]

“Αποτυχημένες Πολιτείες” και Αποτυχημένοι Πολίτες

Διαβάζω, αυτόν τον καιρό, το ιδιαίτερα ενδιαφέρον βιβλίο του Νόαμ Τσόμσκυ «Αποτυχημένες Πολιτείες». Αναφέρεται, τουλάχιστον μέχρι το σημείο που έχω διαβάσει, κυρίως στο θέμα της εισβολής των Η.Π.Α. στο Ιράκ. Και περιλαμβάνει, εκτός των πολλών άλλων, αναφορές και στα αθώα θύματα του πολέμου, τους αμάχους, μια ανείπωτη τρόπον τινα «γενοκτονία» (που όμως επισήμως δεν χαρακτηρίζεται έτσι), σ’ αυτούς τους αθώους νεκρούς που συνηθίσαμε (με την ευκαιρία ενός άλλου πολέμου...) να αποκαλούμε «παράπλευρες απώλειες»…
Χρησιμοποίησα αυτόν τον όρο και, συνειρμικά, μου ήρθε ο όρος «παράπλευρες σκέψεις και προβληματισμοί», που μου γεννήθηκαν και μου γεννιούνται από και κατά την ανάγνωση του βιβλίου αυτού.

Δεν θα υποκύψω στον πειρασμό «να τα χώσω στους Αμερικανούς», για να χαϊδέψω τα αυτιά σας ευθυγραμμιζόμενος με το διάχυτο αντιαμερικανισμό. Τι νόημα θα είχε, άλλωστε; Μήπως θα άλλαζε καθόλου η κατάσταση; Νομίζω πως αυτό που έχει περισσότερη αξία και σημασία, σε κάθε περίπτωση, με όποια ευκαιρία, να αντλούμε συμπεράσματα που αφορούν εμάς τους ίδιους…
«Αποτυχημένες Πολιτείες» επιγράφεται το βιβλίο κι εγώ προχωρώ και σκέφτομαι και τους «Αποτυχημένους Πολίτες» και, ακόμα παραπέρα, ίσως, τους «Αποτυχημένους Ανθρώπους»…
[Πολλά μου έρχονται στο μυαλό και… συγχωρέστε με… η πένα μου δεν προλαβαίνει να τα καταγράψει όλα… (Όλοι οι νευρώνες βρίσκονται σε υπερδραστηριότητα, οι «νευρο-λογικοί» συνειρμοί είναι πολλαπλοί και δύσκολα καταγράψιμοι…)]

Ποιοί και πώς κατάντησαν «Αποτυχημένες» οι Ηνωμένες Πολιτείες; Διότι, θυμηθείτε, ιστορικώς αλλιώς ξεκίνησαν… Ως επανάσταση στο αγγλικό καθεστώς και στη συντήρηση, ως ελπίδα δημοκρατικότητας….

«Η κατάχρηση της εξουσίας και οι εχθροί της δημοκρατίας» είναι ο υπότιτλος του βιβλίου.
Οι εχθροί της δημοκρατίας, σκέπτομαι, υπήρχαν ανέκαθεν. Πάντοτε προσπαθούσαν και συχνά κατάφεραν να την υποσκάψουν, να την εξευτελίσουν, να την μετατρέψουν σε οχλοκρατία κι ύστερα πια… ήταν εύκολο και απλό πια η κατ’ όνομα, πλέον, δημοκρατία, να καταρρεύσει είτε μοναχή της, εκ των ένδον, είτε από οποιονδήποτε εξωτερικό παράγοντα… [...Διότι, βέβαια, όταν η δημοκρατία καταντήσει ένα «άδειο πουκάμισο» σαν του τζιτζικιού, το παίρνει εύκολα και το παραμικρό φύσημα του ανέμου, κι αν είναι λίγο ισχυρότερο, το συντρίβει…]
Οι εχθροί της δημοκρατίας, λοιπόν, προσπαθούσαν πάντοτε και προσπαθούν, με όποια μέσα, να φέρουν εις πέρας το ανίερο έργο τους: Να καταστήσουν τη δημοκρατία αναξιόπιστη και αφερέγγυα, ένα πολίτευμα αποτυχημένο… μια πολιτεία αποτυχημένη…
Μα τη Δημοκρατία τη στηρίζουν, την υπερασπίζουν και την υπερασπίζονται Πολίτες [«Η τήρηση του Συντάγματος», του θεμελίου της Δημοκρατίας, «επαφίεται» σ’ αυτούς… αυτό το ξέρουμε όλοι μας!... Θεωρητικά…] Πολίτες υπεύθυνοι, ενεργοί, σκεπτόμενοι, αγωνιστές. Δηλαδή, αναλυτικότερα: Πολίτες που φέρουν το βάρος της ευθύνης και δεν «άγονται και φέρονται»… Που ποιούν και πράττουν κι ενεργούν, και δεν αφήνονται να καταντήσουν «ενεργούμενα» άλλων… Που σκέπτονται και δεν τρώνε «αμάσητα» όσα τους σερβίρουν οι όποιοι καλοθελητές, οι αθέλητοι ή οι συνειδητοί σύμμαχοι των εχθρών, οι αποβλέποντες σε ίδιον όφελος κι οι όποιοι άλλοι… Πολίτες που κατεβαίνουν στον στίβο κι αγωνίζονται και δεν παραμένουν παθητικοί θεατές των γεγονότων και της δράσης, είτε από την τηλεόραση είτε ακόμα κι από τις κερκίδες… […του Κολοσσαίου, της αρένας, ίσως, επιζητώντας μόνον «θεάματα και άρτον»…]
Διαφορετικά είναι αυτονόητο πως δεν πρόκειται παρά για «Πολίτες Αποτυχημένους», που είναι, όπως ήδη ανέφερα, η προϋπόθεση για τις «Πολιτείες (τις) Αποτυχημένες»… Κι όσοι δε μιλούν, όσοι δεν δρουν, όσοι δεν είναι «πολίτες» με την έννοια την αρχαιοελληνική, όσοι σιωπούν για τα κακώς κείμενα, όσοι τα ανέχονται και τ’ αποδέχονται… ξέρετε…
…«Η σιωπή είναι συμμετοχή!»…
«Η ανοχή σημαίνει αποδοχή και εξισώνεται με την συνενοχή!»…

Την εξουσία δεν την παίρνουνε οι όποιοι, επί δημοκρατίας, μόνοι τους, με την βία. Εμείς τους τη δίνουμε. Κι εμείς τους αφήνουμε, μετά, χωρίς έλεγχο και βρίσκουν ευκαιρία αυτοί οι κυβερνώντες να προχωρούν σε «κατάχρηση της εξουσίας», για την οποία κάνει λόγο το βιβλίο αυτό του Τσόμσκυ.
Και ναι μεν ο συγγραφέας αναφέρεται, καθώς είπαμε, στις Αποτυχημένες Ηνωμένες Πολιτείες διότι ενδιαφέρεται πρωτίστως ν’ αλλάξει κάτι, ίσως, στην δική του την πατρίδα, μπορούμε, όμως, επαναλαμβάνω, ν’ αντλήσουμε κι εμείς διδάγματα για την δική μας Πολιτεία, για το δικό μας το πολίτευμα, για τη δική μας τη Δημοκρατία… Μήπως και γίνουμε καλύτεροι και πετυχημένοι πολίτες…

Περί Αρετής, Νόμων και Ηθικής

«Τι εστί αρετή;» ρώτησε τις προάλλες ο Αντώνιος [http://adonios.wordpress.com]. Στον περίπου ένα μήνα που πέρασε από τότε (9.1.2008) απάντηση ουσιαστικά δεν πήρε [από τους τόσους που σχολίασαν, μόνο δύο αναφέρθηκαν στο θέμα!...] «Φωνή βοώντος εν τη ερήμω»… [φράση που, βεβαίως, αγαπητέ Αντώνιε, δεν αναφέρεται στον Άγιο του οποίου φέρεις το όνομα, μα θα μπορούσε και να αναφέρεται…]
«Τι είναι αρετή;» Θα ρωτήσω κι εγώ… Ποιος και πώς την καθορίζει;.. Όχι, μην μου απαντήσετε τι γινότανε παλιά… τι, για παράδειγμα, υποστηρίζουν οι διάφοροι αρχαίοι συγγραφείς… Σήμερα να μου πείτε τι συμβαίνει. Σημερινές απαντήσεις θέλω! Δηλαδή τι απαντάει σήμερα η κοινωνία!...
Διότι παλιά (…παλιά …παλιότερα …αρχαιότατα…) αυτός που είχε αξία και σημασία, αυτός που «μετρούσε» ως άνθρωπος, που ήταν πρότυπο, ήταν ο «καλός κ’ αγαθός»… Ενώ σήμερα… Σήμερα το «αγαθός» έχει καταντήσει να είναι χαρακτηρισμός υποτιμητικός: “Αγαθός” – “Αγαθούλης” – “Αγαθιάρης”… (όλα συνώνυμα δεν είναι αυτά;) Το αντίθετο του έξυπνου, το μάγκα, του καταφερτζή, του ξύπνιου…
Παλιά εξυμνείτο το να είσαι πιστός… «Πιστός σαν σκύλος»… Τώρα, αν δεν κάνω λάθος, το σημαντικότερο είναι «να είσαι γάτα»… στο να ξεγλιστράς και να ξεφεύγεις απ’ το να σε καταλάβει ο άλλος πως δεν του στάθηκες πιστός. Κι ακόμα πιο «γάτα» είσαι, αν μπορείς να τον κάνεις «να τρέχει πίσω σου σαν το σκυλάκι»…
Μου λένε οι γεροντότεροι πως κάποτε «ο λόγος ήτανε συμβόλαιο»!... Σήμερα, δυστυχώς (και σας μιλώ εκ πείρας…), τα συμβόλαια είναι μακρά, λεπτομερή, με «ψιλά γράμματα» και λόγια πολλά, μα χάνεται (μέσα στα λόγια ετούτα τα πολλά, τα κούφια, εκείνο ακριβώς που έχει αξία, σημασία και νόημα:) ο λόγος!
Να αναφερθώ και σε άλλα;
Σήμερα κάποιος μπορεί (και πρέπει) να ντρέπεται μονάχα για το ότι ακόμα «κοκκινίζει από ντροπή»… Ή, με άλλα λόγια (δηλαδή politically uncorrect) να είναι αδιάντροπος!...
Οι μανάδες είναι περήφανες όταν το παιδί τους «έχει θράσος» [Το επισημαίνω και το τονίζω: «θράσος» και όχι «θάρρος»! έτσι λένε! αυτή τη λέξη τις ακούω να χρησιμοποιούν…] Διότι, κατά πως προσθέτουν, «μόνο έτσι θα πάνε μπροστά»!...
Οι πολιτικοί που κάποτε «πέθαιναν στην ψάθα», γιατί πουλούσαν κι εκποιούσαν την προσωπική τους περιουσία, θυσία αυτή τους την (ευγενική αν θέλετε) τρέλα… σήμερα κάνουνε… «τρελές περιουσίες»!...

«Οι καιροί αλλάζουν» θα μου πείτε…
… «δίχως να κοιτάζουν τη δική μου μελαγχολία» για αυτού του είδους την αλλαγή, θα συμπληρώσω…
«O tempora o mores» θυμάμαι (και χαμογελάω μελαγχολικά…) να μονολογεί μονίμως, εκείνος ο δύστυχος πειρατής – ναυαγός, στον «Asterix»…
Κάπως έτσι, αντίστοιχα, βλέπω να ναυαγήσαμε κι εμείς στις μέρες μας, ως άνθρωποι γενικότερα και ως ελληνικός λαός ειδικότερα…
Και κάνω ετούτη τη διάκριση διότι θαρρώ (κι αν κάνω λάθος, πάλι, συγχωρήστε με και διορθώστε με!...) οι ξένοι οι λαοί (εκείνοι τουλάχιστον που χαρακτηρίζονται ως πολιτισμένοι, με πολιτεύματα λίγο – πολύ δημοκρατικά και κράτη ευνομούμενα…) είχαν ανέκαθεν και έχουνε ακόμα ένα «φρένο» περισσότερο από εμάς: τους νόμους!...
…Ενώ εμείς, ανέκαθεν, ήμαστε απέναντι στον νόμο απειθάρχητοι… Τον θεωρούσαμε πάντοτε «ζυγό αβάσταχτο», κατάλοιπο των χρόνων της Τουρκοκρατίας (κι ούτε που νιώσαμε, ούτε που καταλάβαμε, οι ανόητοι, πως φτιάξαμε δικό μας κράτος, δικούς μας νόμους, για το δικό μας το συλλογικό μας το καλό…)
Τι είχαμε εμείς, λοιπόν, ως Έλληνες; Τι ήταν εκείνο που μας φρενάριζε απ’ την κατηφόρα και απ’ τον εκτροχιασμό; Θαρρώ η Ηθική μας: Αρχές κι Αξίες, που ήταν ζυμωμένες στην παράδοσή μας, που κληρονομούσαμε απ’ τους πατεράδες μας και τους παππούδες μας, συνυφασμένες με την ελληνικότητα και την θρησκευτικότητά μας.
Τι έχουμε, όμως, σήμερα; «Λεύτεροι πια», καθώς πιστέψαμε, και από τον «εθνικισμό» (όπως τον βαφτίσαμε…) και απ’ τον Θεό και την θρησκεία… τι μας έμεινε;…
…Μονάχα η ψευδεπίγραφη η «λευτεριά» μας…

…Κι εντάξει, πέστε με εμένα τάχα συντηρητικό και ό,τι άλλο. Μ’ αντιπροτείνετέ μου, τουλάχιστον, κάτι άλλο, να σας ακολουθήσω… Κι ιδίως απαντήστε μου σ’ ετούτο το ερώτημα: Έχετε να μου προτείνετε [κι εγώ, ειλικρινά το λέω, θα το σκεφθώ, κι αν συμφωνήσω, καλόπιστα θα σας ακολουθήσω… ίσως κι ελλείψει άλλου…] κάποιο άλλο, νέο, σύστημα Ηθικής; Κι ιδίως πέστε μου, ακόμα: Πού το εδράζεται αυτό το σύστημα; Πού νομίζετε πως θα μπορούσαμε να το στηρίξουμε; Από πού εκπηγάζουν οι κανόνες του; Από πού (θα) αντλούνε τη νομιμοποίησή τους;
Και πριν βιαστείτε, ίσως, να μου απαντήσετε, οφείλω και πάλι να σας επισημάνω: Μιλώ για Ηθική και όχι για Νόμους (…που, άλλωστε, ούτως ή άλλως, εμείς, ως Έλληνες, και πάλι θα τους παραβιάσουμε ή απλά «θα τους αφήσουμε να… ατονήσουν»…) Και μην μου πείτε, βέβαια, πως δεν υπάρχει διαφορά. Έχει και παραέχει (τουλάχιστον για μένα… και, νομίζω, για πολλούς ακόμα!...)
Νόμος και Ηθική, ως έννοιες, χορεύουν εδώ και χρόνια μέσα στο μυαλό μου… Κι άλλοτε συζητούν και συμφωνούν (ή «ομονοούν») κι άλλοτε «καυγαδίζουν» και συγκρούονται… Κι ίσως θα πρέπει, κάποτε, όλα ετούτα τα… «πρακτικά» των συζητήσεών τους (μες στο μυαλό μου…) να τα βγάλω στη δημοσιότητα… Κι είναι τόσα πολλά, στ’ αλήθεια…
Μια σκέψη μόνο σχετική: Εντάξει, όλοι μας συμφωνούμε για παράδειγμα, και οι νεώτεροι και (ιδίως) οι παλαιότεροι (που ζήσανε κι έχουν να διηγούνται καταστάσεις… «ανεκδιήγητες»…) πως ήταν απαραίτητη και επιβεβλημένη, για παράδειγμα, η αποποινικοποίηση της μοιχείας. Αλλά αυτό, ως πράξη, ως ενέργεια κι ως σημειολογία, πόρρω απέχει, νομίζω, απ’ το να θεωρήσουμε δα ως ηθικά αποδεκτό να υψώνουμε και αδριάντα σε κάθε μοιχό ή κάθε μοιχαλίδα!...

…Ας πάμε πίσω σε αυτά που λέγαμε, λοιπόν, περί Ηθικής, παλιάς ή νέας. Σας ερωτώ λοιπόν και πάλι, κι ειλικρινά και καλοπροαίρετα περιμένω τις απαντήσεις σας. Τι είδους και ποιο σύστημα ηθικής θα πρέπει (ως «δει» και «χρή»…) κατά τη γνώμη σας ν’ αποδεχθούμε;
Κάποιος είπε στο παρελθόν και (φυσικά) πολλοί αποδέχονται πως «ηθικό είναι ό,τι είναι εθνικό». Κάποιοι άλλοι, βέβαια, όπως ξέρετε, προκρίνουν άλλα ηθικά κριτήρια κι αντίστοιχα συστήματα. Ανάμεσα σ’ αυτά, ως είναι ευνόητο, κι οι διάφορες θρησκείες: Συστήματα ηθικά που πηγάζουν κι εκπορεύονται και αντλούν τη νομιμοποίησή τους από την θέληση (την πραγματική ή την εικαζόμενη), από την επιθυμία του Θεού. «Χωρίς Θεό όλα επιτρέπονται» γράφει ο Ντοστογιέφσκι. «Λάθος», ίσως πείτε, «Υπερβολή». Εντάξει, λοιπόν, σύμφωνοι! Όχι και στον Θεό, όχι και στην θρησκεία…
Αλλά, τότε, τι;
Ο εαυτός μας, ίσως; Η «προσωπική μας ηθική» που πολλοί επαγγέλλονται; [Σκεφθείτε, λοιπόν, ένα – ενάμισι δισεκατομμύρια «εν ζωή» πάνω στον πλανήτη μας…]
Η «φυσική ηθική» τότε; Τι ακριβώς εννοούμε με αυτόν τον όρο; Την ηθική της βίας που είναι «φυσική» στον κόσμο, στα ζώα και στην φύση; Την ηθική του ισχυρότερου που τελικά επιβιώνει;…

Ερωτήματα βάζω. Προβληματισμούς καταθέτω. Προτάσεις και σκέψεις σας περιμένω. Καλοπροαίρετα!... Ένθεν και ένθεν…

Η διεύθυνση του νέου μου ιστολογίου

Συνειδητοποίησα καθυστερημένα ότι, τελικά, ξέχασα να σας ενημερώσω για τη διεύθυνση της νέας μου ιστοσελίδας. Λοιπόν, όπως ήδη πρόσθεσα, εκ των υστέρων, στην προηγούμενη ανάρτησή μου, η διεύθυνση είναι:
http://spourgitistefanos.blogspot.com/

Και, φυσικά, παράλληλα θα εξακολουθήσει να υπάρχει και το παρόν ιστολόγιο!

Κι άλλα πουλιά στο blogo-χωριό

Πριν από μερικούς μήνες αποφάσισα να αρχίσω να γράφω ιστολόγιο [http://seagullstefanos.blogspot.com/]. Στην πρώτη μου ανάρτηση εξήγησα τους λόγους… [http://seagullstefanos.blogspot.com/2007/10/blog-post_19.html]
Λίγο καιρό αργότερα αποφάσισα να δημιουργήσω κι ένα «αδελφό» ιστολόγιο [http://eaglestefanos.blogspot.com/], εξηγώντας και πάλι τους λόγους που με οδήγησαν σ’ αυτή την απόφαση [http://seagullstefanos.blogspot.com/2007/10/blog-post_30.html & http://eaglestefanos.blogspot.com/2007/10/blog-post.html].
Δεν ξέρω, ίσως να σας φανεί (ή/και να είναι, πράγματι!) υπερβολή, αλλά ήδη έχω πάρει την απόφαση πως είναι χρήσιμο και απαραίτητο (για μένα πάντα, όχι αναγκαστικά και για τους άλλους…) ένα ακόμα ιστολόγιο.
Να σας εξηγήσω πώς και γιατί:
Στο “eagle” [http://eaglestefanos.blogspot.com/],, όπως έχετε καταλάβει, αντι-γράφω μόνο κείμενα άλλων που βρίσκω σημαντικά ή ενδιαφέροντα.
Στο “seagull” [http://seagullstefanos.blogspot.com/] αναρτώ αποκλειστικά και μόνο δικά μου κείμενα, αλλά με κριτήριο το θέμα και η ανάρτηση να έχουν μια (κατά τη γνώμη μου) «διαχρονικότητα»… Που δεν επηρεάζεται (κατά το δυνατόν…) από τη στιγμή, που θα μπορούσαν, ίσως, να διαβαστούν και να έχουν την ίδια αξία, νόημα και ουσία (λέμε τώρα…) και μετά από έναν χρόνο…. Είναι κείμενα που τα γράφω, ήρεμα, μετά από σκέψη ή/κι από έμπνευση και, συνεπώς, με μια… υποψία «ωριμότητας»… Εκφράζουν, δηλαδή, απόψεις λίγο πολύ «κατασταλαγμένες» [όχι, πάντως, πως δεν θα μπορούσαν κι αυτές να αλλάξουν μακροπρόθεσμα…]
Μα υπάρχουν και φορές που θέλω να αναφερθώ στην καθημερινότητα… Μια σύντομη σκέψη της στιγμής, ένα σχόλιο στα τρέχοντα γεγονότα… Μια σκέψη «άγουρη» συνήθως, που μετά από λίγο μπορεί και να την εγκαταλείψω για κάποια άλλη που θα θεωρήσω πιο σωστή…. Μπορεί ίσως και να ’ναι απόψεις και σκέψεις «εν θερμώ», για τις οποίες και να μετανιώσω… (…και θα σας το γράψω… και θα σας πω πως «έκανα λάθος»…)
Γι’ αυτό λοιπόν ξεκινάω…
…Κι ούτε που μου περνάει η σκέψη πως δεν θα διαλέξω, κι αυτή την φορά, για όνομα του ιστολογίου μου, το όνομα ενός πουλιού… Αργότερα, βλέποντας και κάνοντας, κάπου αλλού ίσως (π.χ. στο wordpress ή στο blog ή οπουδήποτε…) να διαλέξω ονόματα ζώων ή ψαριών ή λουλουδιών ή… κάτι άλλο…
Χωρίς ιδιαίτερη σκέψη, χωρίς δηλαδή να το «βασανίσω» ιδιαίτερα, διάλεξα να το ονομάσω «σπουργίτι». Για λόγους πολλούς… τους εξής δύο:
Διότι είναι πολύ πιο κοντά στην καθημερινότητά μας… Χειμώνα –καλοκαίρι… [Κι αν είναι να γράφω μιαν ανάρτηση κάθε μέρα ή έστω αρκετά συχνά, ταιριάζει…]
Διότι είναι μικρό. Έτσι όπως μικρά υποθέτω πως θα είναι τα κείμενα που θα γράφονται εδώ.
[Και για άλλους λόγους…]

Λοιπόν το νέο μου blog είναι: http://spourgitistefanos.blogspot.com/

Και βέβαια έχω πάλι σκοπό να περνάω τα σχόλια που μου αφήνετε… [χμ… μόλις τώρα σκέφθηκα πως θα μπορούσα να τα ονομάσω «ψιχουλάκια»] από «έλεγχο». Με την ευκαιρία: Θέλω να σας εξομολογηθώ πως ούτε εμένα μου αρέσει κάτι τέτοιο. Πιστέψτε με! Ακόμα ταλαντεύομαι και δεν είμαι καθόλου βέβαιος αν έχω πάρει τη σωστή απόφαση… Ο φόβος μου ήταν να μην γεμίσει ο τόπος (:ο ιστότοπος, το ιστολόγιο)… πώς να το πω… με «κουτσουλιές». Και σε καμιά περίπτωση δεν ήταν στις προθέσεις μου να λογοκρίνω τον οποιονδήποτε! Σας διαβεβαιώνω πως μόνο δύο σχόλια δεν έχω «εγκρίνει» να δημοσιευτούν [μα κι ούτε τα έχω διαγράψει… τα κρατώ ακόμα σε εκκρεμότητα… ως ιστορικά «πειστήρια»…]: Το ένα ήταν ένα σχόλιο στην ανάρτησή μου «Τα “θέλω” και τα “πρέπει” στη ζωή μας σήμερα» [http://seagullstefanos.blogspot.com/2007/11/blog-post_12.html] και έγραφε: «Ίσως θα πρέπει να αλλάξεις ύφος στα πουλιά σου. Μάθε να τα σηκώνονται….» και το οποίο, καλώς ή κακώς (σωστά ή εσφαλμένα…) το «βρωμερό μυαλό» μου εξέλαβε ως πονηρό «εξυπναδίστικο» υπονοούμενο… Το δεύτερο επίμαχο σχόλιο [που μάλιστα, σημειωτέον, ήρθε τον καιρό ακριβώς που ξανασκεφτόμουν το εάν θα έπρεπε να αφήσω ελεύθερα τα κάθε είδους σχόλια], αφορούσε στην ανάρτησή μου «Απολογισμός μιας χρονιάς» ή «Το γεώργιον» [http://seagullstefanos.blogspot.com/2008/01/blog-post_04.html] και είχε ως περιεχόμενο –σχολιασμό μία μόνο λέξη: «Χεστίκαμε!» [Είδατε που σας μίλησα, νωρίτερα, για… «κουτσουλιές»;…] Περιττό, βεβαίως, να αναφέρω ότι και τα δύο σχόλια ήτανε «Ανώνυμα» [Σε διαφορετική περίπτωση, εάν δηλαδή είχαν υπογραφή που παρέπεμπε σε υπαρκτό blogger, ακόμα και αυτά και όποια άλλα σχόλια, βεβαίως θα τα δημοσίευα!]
Σας παρακαλώ, μπορείτε να μου γράψετε επ’ αυτού (δηλαδή ως προς το εάν κάνω καλά ή όχι) τρις σκέψεις και τα σχόλιά σας; Τι (νομίζετε πως θα ήταν καλύτερο) να κάνω;…

[Το παραπάνω κείμενο αναρτάται, ίδιο ακριβώς, τόσο στο νέο μου ιστολόγιο, ως αφετηρία του, δηλαδή ως «εναρκτήρια ανάρτηση», όσο και, βεβαίως, στο παλιό μου ιστολόγιο, προς ενημέρωση]

Περί Αστρολογίας (Σκέψεις και αποσπάσματα από βιβλία)

…και μια ανάρτηση για τους πολλούς!...
Παραθέτω ένα κείμενό μου, που δημοσιεύτηκε πριν από μερικά χρόνια σε ένα πολιτιστικό περιοδικό. Σήμερα θα μπορούσα, ίσως, θα προσθέσω και άλλα, αλλά αυτό θα το κάνω, ενδεχομένως, σε μελλοντική ανάρτησή μου.

Περί Αστρολογίας (Σκέψεις και αποσπάσματα από βιβλία)

"Γεννιόμαστε πάντοτε σε λάθος ζώδιο, και το να παραμείνεις αξιοπρεπώς στον κόσμο σημαίνει ότι διορθώνεις μέρα τη μέρα το ωροσκόπιό σου" (Ουμπέρτο Εκο) [1]

Ένα σύντομο “χρονικό”
Στην εφημερίδα “Τα Νέα” της 25.1.1967, υπό τον τίτλο “Σταυροφορία της Ουνέσκο κατά της αστρολογίας και της μαγείας” είχαν δημοσιευτεί μεταξύ άλλων και τα εξής: “…Η Ουνέσκο απηύθυνε μια δραματική έκκληση προς τους δασκάλους και τις κυβερνήσεις όλου του κόσμου και ζητά να εντείνουν την μορφωτική διαπαιδαγώγηση και μόρφωση των νέων, ώστε ν’ απαλλαγεί ο κόσμος από τους μάγους και τις μάγισσες, από τις χαρτορίχτρες και τους αστρολόγους, καθώς και από τους κομπογιαννίτες. Η έκθεση αναφέρει ότι σήμερα σε όλες τις ηπείρους του κόσμου, σε χώρες καθυστερημένες και ανεπτυγμένες, οργιάζουν οι έμποροι της ελπίδας […] Υπάρχει η μανιακή προσήλωση των γυναικών στα ωροσκόπια […] Μεγάλοι βιομήχανοι κάνουν επενδύσεις ή συνάπτουν συμβόλαια ανάλογα με την απάντηση που θα πάρουν από τους αστρολόγους…” [2]
Προ εικοσιπενταετίας περίπου, από σχετική έρευνα είχε προκύψει ότι οι 1230 από τις 1500 καθημερινές εφημερίδες των ΗΠΑ είχαν στήλη αστρολογίας, και ότι το 1/3 του συνολικού πληθυσμού, συμπεριλαμβανομένων και των φοιτητών, ενδιαφέρονταν ή πίστευαν στην αστρολογία. Χιλιάδες αστρολόγοι σε όλα τα δυτικά κράτη κερδίζουν πάμπολλα χρήματα εξασκώντας το επάγγελμά τους.
Προ δεκαετίας, και συγκεκριμένα στις αρχές Σεπτεμβρίου 1989, ανάλογη έρευνα έγινε και στην Ελλάδα από την εταιρεία ICAP, για λογαριασμό περιοδικού μεγάλης κυκλοφορίας. Από την έρευνα προέκυψε (μεταξύ άλλων) ότι το 14% των νεοελλήνων πιστεύει στα ζώδια και μελετά τακτικά τις αστρολογικές προβλέψεις και το 33% το κάνει “για πλάκα”[3].
Οι βασιλείς Γεώργιος και Παύλος, κατά τα ταξίδια τους στο Λονδίνο, επισκέπτονταν, όπως ήδη έχει γίνει γνωστό, το μέντιουμ Εθελ. Αστρολόγους είχαν τόσον ο Χίτλερ, όσο και ο Μουσολίνι[4]. Κατά την οκταετή προεδρία του Ρόναλντ Ρήγκαν, τα λεπτά ζητήματα του κράτους χειριζόταν η αστρολόγος Τζόαν Κουίγκλη (Joan Quigley), όπως αποκάλυψε ο Ντόναλντ Ρέγκαν, προσωπάρχης του Προέδρου[5].
Το θέμα της αστρολογίας, συνεπώς, δεν πρέπει και δεν μπορεί να μας αφήσει αδιάφορους…

Η επίδραση των πλανητών
Τι πιστεύουν οι αστρολόγοι; Αντιγράφουμε, ενδεικτικά, από ένα βιβλίο που θεωρείται από τα σημαντικά, εισαγωγικά έστω, του χώρου της αποκρυφολογίας:
"Οι πλανήτες αποτελούνται από ορυκτές και χημικές ουσίες. Σε κάθε πλανήτη κυριαρχεί ένα ιδιαίτερο μέταλλο, όπως λέγεται από τους αστρολόγους. Στον Άρη είναι ο σίδηρος και στον Ερμή το ίδιο μέταλλο. Ακριβώς όπως το ράδιο εκπέμπει με την ακτινοβολία του τα μόριά του επί εκατοντάδες χρόνια, έτσι συμβαίνει και με αυτούς τους πελώριους πλανήτες, που ακτινοβολούν λεπτές απόρροιες των χημικών συστατικών τους σε άπειρα λεπτή μορφή" [6]
“Ο αστρολόγος κάνει προσεκτικούς υπολογισμούς των χημικών και πνευματικών επιδράσεων που προκαλούνται από τη συνεχή αλλαγή των σχετικών θέσεων των πλανητών και των φωτοβόλων σωμάτων (Ήλιος και Σελήνη) και των αποτελεσμάτων τους στον μικρόκοσμο ή το μικροσκοπικό ακριβές αντίγραφο που είναι ο άνθρωπος […] Η ατομικότητα ενός προσώπου, η θετική του πλευρά, ο χαρακτήρας του, προσδιορίζονται από το Ζωδιακό Σημείο στο οποίο βρισκόταν ο Ήλιος κατά τη γέννησή του. Η προσωπικότητά του, η αρνητική πλευρά, προσδιορίζεται από το Ζωδιακό Σημείο στο οποίο βρισκόταν η Σελήνη κατά τη γέννησή του. Όταν γεννιέται 'συντονίζεται' κατά κάποιο τρόπο χρονικά στο παιχνίδι των πλανητικών επιρροών και στους κραδασμούς που καθορίστηκαν να τον διέπουν για όλη του τη ζωή και που προσδιορίζουν τόσο τις χημικές αντιδράσεις του όσο και τα χαρακτηριστικά του και το περιβάλλον που έλκουν. Κατ' αυτόν τον τρόπο ταξινομούνται οι άνθρωποι” [7].
"Πρέπει να κατανοηθεί, οπωσδήποτε, ότι διαιρώντας το σύνολο της ανθρωπότητας μόνο σε δώδεκα τύπους, κάνουμε απλώς το πρώτο βήμα. Γενικεύουμε μόνο και αν και κάνουμε μια σπουδαία αρχή, δεν πρέπει να την πάρουμε και σαν την τελευταία λέξη" [8]
"Με την επιστήμη αυτή θεωρείται δυνατό να χαρτογραφήσουμε το σύνολο της ζωής ενός προσώπου. Κατ' αρχήν, αυτό γίνεται με τη χρησιμοποίηση του Νόμου “όπως στον Μικρόκοσμο έτσι και στον Μακρόκοσμο”. Στην Αστρολογία ο μεγάλος νόμος της αιτίας και του αποτελέσματος (Κάρμα) παίζει μεγάλο ρόλο" [9]
"Για να πετύχει την τελική του ανάπτυξη ο άνθρωπος προϋποτίθεται ότι θα γεννηθεί κάτω από τα σημεία του Ζωδιακού, ένα προς ένα, για να μάθει τα μαθήματα που διδάσκουν. Καμιά φορά, είναι υποχρεωμένος να μάθει ένα από αυτά τα μαθήματα για τρίτη φορά, ίσως και για τριακοστή!" [10]

Ο προβληματισμός - Η κριτική
Σύμφωνα με τους αστρολόγους τα ουράνια σώματα επιδρούν πάνω μας με δύο τρόπους: Αφενός μεν προσδίδουν κάποιες μόνιμες 'τάσεις' στον χαρακτήρα μας την ώρα που γεννιόμαστε, αφετέρου δε, ανάλογα με τις θέσεις που παίρνουν κατά τη διάρκεια της ζωής μας, επηρεάζουν σημαντικά τη συμπεριφορά μας και τις διαθέσεις μας. Επισημαίνεται ότι ο ακριβής τρόπος με τον οποίο ασκείται αυτή η επίδραση είναι δύσκολο να προσδιοριστεί μέσα από τα κείμενα των αστρολόγων, όπου συνήθως συναντάμε κάποιες γενικές και αφηρημένες λέξεις όπως 'μαγνητισμός', 'ακτινοβολίες' και τα παρόμοια
Οι ειδικοί επιστήμονες είναι κατηγορηματικοί: Οι κάθε είδους επιδράσεις στις οποίες αναφέρονται οι αστρολόγοι είναι ασήμαντες, αν όχι και ανύπαρκτες. Ειδικότερα: "Οι ηλεκτρομαγνητικές δυνάμεις που επιδρούν πάνω μας είναι εντελώς μηδαμινές εφ' όσον τα σώματα που μας περιβάλλουν (συμπεριλαμβανομένων και των ουρανίων σωμάτων) είναι ηλεκτρικά ουδέτερα". Περαιτέρω: "Οι βαρυτικές επιδράσεις που ασκούνται από τον Ερμή, τον Άρη, τον Ουρανό, τον Ποσειδώνα, είναι μικρότερες ακόμα και από την βαρυτική επίδραση ενός μαιευτήρα που βρίσκεται σε απόσταση μισού μέτρου από το νεογέννητο. Μάλιστα, ειδικά σε σχέση με τον Πλούτωνα, η βαρυτική επίδραση του μαιευτήρα είναι κατά εφτακόσιες εξηνταεννέα χιλιάδες, τριακόσιες εξήντα πέντε φορές μεγαλύτερη!" [11]
Το χρονικό διάστημα που απαιτείται ώστε ο Ήλιος να διασχίσει τον κάθε αστερισμό είναι διαφορετικό. Έτσι ενώ, για παράδειγμα, ο Ήλιος περνάει από τον Κριό σε 22 μέρες, για να διασχίσει τον Ταύρο χρειάζεται 35 μέρες. Ο παρακάτω πίνακας δείχνει αυτά τα χρονικά διαστήματα: Κριός 22 μέρες, Ταύρος 35 μέρες, Δίδυμοι 26 μέρες, Καρκίνος 21 μέρες, Λέων 38 μέρες, Παρθένος 47 μέρες, Ζυγός 25 μέρες, Σκορπιός 24 μέρες, Τοξότης 34 μέρες, Αιγόκερως 30 μέρες, Υδροχόος 24 μέρες, Ιχθύες 39 μέρες. Όπως όμως όλοι γνωρίζουμε, κατά τους αστρολόγους, το χρονικό αυτό διάστημα θεωρείται σταθερό, δηλαδή 30,5 μέρες για κάθε αστερισμό. Γεννιέται εύλογα λοιπόν το ερώτημα: Πού βρίσκεται ο Ήλιος σε μια δεδομένη χρονική στιγμή; Στον αστερισμό που τον τοποθετούν οι υπολογισμοί των αστρονόμων, ή εκεί που τον θέλουν οι αστρολόγοι; […] Η ημερομηνία κατά την οποία, υποτίθεται ότι, ο Ήλιος μπαίνει σ' έναν αστερισμό, διαφέρει από την ημερομηνία που μπαίνει σ' ένα ζώδιο. Στην πρώτη περίπτωση η θέση του αστερισμού είναι αστρονομικά πραγματική, ενώ στη δεύτερη είναι φανταστική. Γύρω στον 1ο αιώνα π.Χ. η θέση των ζωδίων στον ουρανό ήταν πραγματικά εκεί που βρίσκεται και ο αστερισμός. Σήμερα όμως η θέση των αστερισμών σε σχέση με τον 1ο αιώνα π.Χ., έχει μετατοπιστεί κατά 29 μέρες. Έτσι, ενώ, για παράδειγμα, κατά τους αστρολόγους, ο Ήλιος μπαίνει στο ζώδιο του Ταύρου στις 20 Απριλίου, στην πραγματικότητα στον αστερισμό του Ταύρου μπαίνει στις 11 Μάιου. Κάποιος λοιπόν που γεννιέται στις 23 Απριλίου, όσον αφορά στην πραγματική θέση του Ήλιου, δεν ανήκει στον αστερισμό του Ταύρου, αλλά του Κριού [12]
Οι απόμακροι πλανήτες (Ουρανός, Ποσειδώνας και Πλούτωνας) δεν φαίνονταν και, ως εκ τούτου, ήσαν άγνωστοι στους πρώτους αστρολόγους. Μετά την ανακάλυψη κάθε πλανήτη, αυτός συσσωματωνόταν μέσα στους αστρολογικούς υπολογισμούς και τις αστρολογικές ερμηνείες σαν μια “επίδραση”. Αν αυτοί οι πλανήτες και οι υποτιθέμενες επιδράσεις τους ήσαν εκεί όλο τον καιρό, χωρίς να έχουν συμπεριληφθεί στην αστρολογική μεθοδολογία, δεν θα ’πρεπε η παράλειψη αυτή να έχει ακυρώσει τα προηγούμενα ωροσκόπια; [13]
Μέχρι το 1500 μΧ η αστρολογία ήταν βασισμένη πάνω στην υπόθεση ότι η γη είναι το κέντρο του ηλιακού συστήματος και ότι οι πλανήτες περιστρέφονται γύρω απ' αυτή. Ως εκ τούτου, πριν από τον Κοπέρνικο, τα ωροσκόπια φτιάχνονταν πάνω σε αναληθή γνώση περί του ηλιακού συστήματος.
Κατά τους αστρολόγους, οι πλανήτες του ηλιακού συστήματος επηρεάζουν τη ζωή μας, παρά την μεγάλη τους απόσταση και όσο μεγαλύτερος σε μάζα και πλησιέστερος είναι ο πλανήτης προς εμάς, τόσο μεγαλύτερη είναι η επίδρασή του επάνω μας. Αυτός είναι ο λόγος που η πολύ μικρή κηλίδα του Πλούτωνα, που βρίσκεται τόσο μακριά, δεν εκτιμάται από τους περισσότερους αστρολόγους σαν μια μεγάλη “δύναμη” στη ζωή κάποιου , εκτός κι αν εμφανίζεται πολύ διακεκριμένα στο ωροσκόπιο. Αν, όμως, τα πράγματα είναι έτσι, γιατί δεν γίνεται καμιά αναφορά της επίδρασης του πλανήτη που βρίσκεται πάρα πολύ κοντά μας; Γιατί ο πλανήτης που βρίσκεται μόλις κάτω από τα πόδια μας αγνοείται ; Γιατί με τη φύση όλων των πλανητών, του ήλιου και του φεγγαριού, ασχολούνται, και είναι τόσο κουραστικοί οι αστρολόγοι, ενώ δεν υπάρχει κανένας χάρτης ή λίστα που να εμφανίζεται στις αστρολογικές απαντήσεις η επίδραση της γης και των διαφόρων κλιματολογικών συνθηκών; Η γη θα έπρεπε να είναι ο μεγαλύτερος αστρολογικός παράγοντας, αφού είναι πλησιέστερα σε μας, ακόμα και από τον ήλιο και το φεγγάρι.
Πάνω από τον Αρκτικό Κύκλο (66 μοίρες γεωγραφικό πλάτος) μπορεί να υπάρξει πλανήτης, που να μη είναι ορατός για μερικές εβδομάδες. Έτσι, είναι σχεδόν αδύνατον να υπολογίσεις ακριβώς ποιος αστερισμός ή ποιο ζωδιακό σημείο ανατέλλει στον ορίζοντα, πάνω απ' αυτό το γεωγραφικό πλάτος. Αυτό σημαίνει ότι μερικοί Γροιλανδοί, μερικοί βόρειοι κάτοικοι της Αλάσκας και του Καναδά, της Σιβηρίας και ούτω καθεξής, δεν έχουν ωροσκόπιο. Δεν έχουν πλανητική επίδραση για να καθορίσει την ύπαρξή τους. Αστρολογικά μιλώντας, οι άνθρωποι αυτοί δεν γεννήθηκαν ποτέ!
Απαράλλακτα δίδυμα, γεννημένα την ίδια στιγμή, μπορεί να μεγαλώσουν έχοντας στη ζωή τους δύο τελείως διαφορετικές πορείες. Στην πραγματικότητα, το ένα θα μπορούσε να πεθάνει την ώρα της γέννησής του και το άλλο να φτάσει στα ογδόντα του. Αν εκτείνουμε εδώ τις πρώτες αρχές της αστρολογικής λογικής, χωρίς απάτη, θα δούμε ότι αυτές δεν ισχύουν. Τα δίδυμα, μεγαλώνοντας, θα πρέπει να έχουν την ίδια “οδηγία ζωής”, που υποστηρίζεται από το σύστημα των πλανητών και των αστεριών . Το ένα δεν θα πρέπει να πεθάνει κατά τη γέννησή του και το άλλο να φτάσει στα ογδόντα του.
Αφού όλα τα ωροσκόπια είναι διαφορετικά, πώς γίνεται χιλιάδες άνθρωποι (όλων των ηλικιών και με διαφορετικούς τρόπους ζωής) να πεθαίνουν σε μια μαζική τραγωδία ή σε κάποιο ολοκαύτωμα; Η αστρολογική απάντηση σ' αυτό είναι ότι η “κοσμική αστρολογία” (το τμήμα εκείνο της αστρολογίας που ασχολείται με τα έθνη και τα μεγάλα συμβάντα) εξουσιάζει τη "γενέθλιο αστρολογία” (τον τύπο της αστρολογίας που ασχολείται με την ατομική ζωή). Αλλά, αυτό είναι μια απαράδεκτη απάντηση. Επειδή, το γεγονός παραμένει ότι δηλαδή η γενέθλια αστρολογία απαιτεί να καθορίζει, με αρκετή βεβαιότητα, τη μοίρα ενός ατόμου, που προκύπτει από τις πλανητικές επιδράσεις, τις οποίες το άτομο εισέπνευσε κατά τη γέννησή του και σάρκωσε έξω στη ζωή, σε όλη τη διάρκεια μέχρι το τέλος. Ολόκληρο το γενέθλιο σύστημα είναι βασισμένο πάνω στην αρχή που ορίζει ότι μοναδικές πλανητικές δυνάμεις, καθορίζουν τη μοίρα κάθε ατόμου. Δεν μπορούν να συμβαίνουν και τα δύο. Αν, δηλαδή, η κοσμική αστρολογία εξουσιάζει τη γενέθλια αστρολογία, αυτό σημαίνει ότι η κοσμική αστρολογία λειτουργεί κατά έναν τρόπο διαφορετικό. Με άλλα λόγια, η κοσμική αστρολογία δεν εξουσιάζει απλά, αλλά ακυρώνει τη γενέθλια αστρολογία, επειδή προσβάλλει τις πρώτιστες αρχές της. Αν έτσι έχουν τα πράγματα, η γενέθλια αστρολογία δεν υπάρχει πλέον.

Η γλώσσα των αστρολόγων
Στα βιβλία των αστρολόγων υπάρχουν άφθονες αναφορές και παραπομπές σε πλανήτες και αστέρια, όπως συμβαίνει, βεβαίως, και με τα συγγράμματα των αστρονόμων. Οι πρώτοι μάλιστα, επιχειρούν να συνδέσουν την ενασχόλησή τους, με προφανή σκοπό να της δώσουν κύρος και αξία, με την αστρονομία.. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να επισημανθεί ότι κανένας επιστήμονας αστρονόμος δεν συγχωρεί την σύγχυση αυτή, αφού όλοι, μηδενός εξαιρουμένου, απορρίπτουν την αστρολογία. Αρχικά η Γερμανική Αστρονομική Εταιρεία εξέδωσε καταδικαστική απόφαση εναντίον της αστρολογίας. Αργότερα, η Διεθνής Αστρονομική Ένωση σε διακήρυξή της, το 1976, καταδίκασε την αστρολογία. Στους περίπου 200 κορυφαίους επιστήμονες και διανοούμενους που έκαναν δήλωση κατά της αστρολογίας και “κατά της αύξησης του παραλογισμού και του σκοταδισμού”, περιλαμβάνονται και 19 κάτοχοι βραβείου Νομπέλ.[14]
“Για έναν αστρονόμο, ο Ερμής, η Αφροδίτη, ο Άρης, ο Δίας, ο Κρόνος, ο Ουρανός, ο Ποσειδώνας και ο Πλούτωνας, είναι ονόματα πλανητών. Για τον αστρολόγο, όμως, αυτή η λίστα είναι μια απέραντη συλλογή από θρύλους και μύθους. Η αστρολογία παίρνει στοιχεία της αστρονομίας και τα εμβαπτίζει μέσα στην αρχαία Ελληνική και Ρωμαϊκή μυθολογία [και όχι μόνον!]. Το σύστημα είναι βασισμένο όχι στα φυσικά χαρακτηριστικά των πλανητών, αλλά στα διακριτικά χαρακτηριστικά γνωρίσματα και στους σκληρούς περιορισμούς κάθε θεού, μέσα στο κλειστό κύκλωμα του αστρολογικού πολυθεϊσμού. Αυτό είναι που βρίσκεται πραγματικά πίσω από την αστρολογία” [15]
“Κανένας δεν πρόκειται να αρνηθεί ότι ο πλανήτης Δίας είναι εκεί που είναι. Μια τρομακτική μάζα πραγματικότητας. Στην αστρολογία, όταν αναφέρεται ο Δίας ή ο Άρης ή ο Ουρανός, κάποιος συλλαμβάνει την εικόνα μιας μεγάλης φυσικής μάζας περιστρεφόμενης γύρω από τον ήλιο. Υπάρχει μια σαφής αντικειμενικότητα για τους πλανήτες αυτούς, που έρχεται στο νου, αν κι αυτή η αντικειμενικότητα δεν είναι τίποτα άλλο παρά ένας αντικατοπτρισμός. Είναι ένα ψεύτικο είδωλο, επειδή τα αστρολογικά βιβλία, στην πραγματικότητα, μιλάνε για θεούς και όχι για πλανήτες. Οι άνθρωποι διακατέχονται από ένα συνακόλουθο αίσθημα πραγματικότητας, εκτιμώντας κάτι από το οποίο θα ήθελαν να έχουν μια οριστική συνείδηση, ενώ αυτό το κάτι είναι στην ουσία του φανταστικό” [16]
Αυτός καθαυτός ο πλανήτης Άρης δεν έχει (δεν μπορεί να έχει!) κάποια ιδιαίτερη επίδραση και σημασία. Οι αστρολόγοι, όμως, συνδυάζουν με τον πλανήτη και αποδίδουν σ’ αυτόν τις ιδιότητες που είχε ο συνονόματός του αρχαίος θεός!… Αντίστοιχα, πάνω στον αστερισμό του Λέοντα προβάλλουν τις ιδιότητες που έχει το πραγματικό ζώο που υπάρχει στην ζούγκλα. Και, βεβαίως, αν έτυχε να γεννηθούμε κάτω από την επίδρασή του, οι ιδιότητες αυτές (του ζώου, στην πραγματικότητα!) μεταδίδονται και σε μας! Τόσο απλά!…
Οι αστρολόγοι χρησιμοποιούν με ιδιαίτερη προσοχή και εξυπνάδα μια ιδιαίτερη γλώσσα. Ένας ειδικός ερευνητής – μελετητής (του οποίου το σύγγραμμα ήταν από τις κύριες πηγές αυτού του σύντομου δικού μας άρθρου, διακρίνει εφτά μέρη – είδη στον αστρολογικό λόγο: 1. Τις γενικές αλήθειες για τη ζωή και τον άνθρωπο, 2.Τις προβλητικές φράσεις, 3. Τις λέξεις ασφαλείας, 4.Το κήρυγμα, 5.Τις ‘φράσεις της Πυθίας’, 6.Το καλόπιασμα ή κοπλιμέντο, 7.Τις προβολές από το ζώο, το αντικείμενο ή το μυθικό πρόσωπο που αντιστοιχεί στο ζώδιο. Θα ήταν κουραστικό, βεβαίως, και θα ξέφευγε από τα πλαίσια του άρθρου, να αναλύσουμε τα επιμέρους μέρη. Αν και νομίζουμε πως οι ονομασίες των ειδών είναι εύκολα κατανοητές, ο αναγνώστης μελετητής θα μπορούσε να καταφύγει στο σύγγραμμα που αναφέρουμε[17]. Σε κάθε περίπτωση ας μας επιτραπούν μερικά σύντομα σχετικά σχόλια:
Οι αστρολόγοι, "ενώ στην ουσία χρησιμοποιούν ερασιτεχνικές 'ψυχολογικές' μεθόδους οι οποίες ενεργοποιούν τις δυνατότητες που έχει ο άνθρωπος μέσα του, τον πείθουν ότι η βοήθεια που του προσφέρουν προέρχεται από δυνάμεις που βρίσκονται έξω από εκείνον […] Χρησιμοποιούν δηλαδή τεχνικές υποβολής, και ενώ η βελτίωση ή η βοήθεια που σου δίνουν προέρχεται από δικές σου ιδιότητες, εκείνοι σου πλασάρουν ότι τα θετικά αποτελέσματα απορρέουν από τις δικές τους ικανότητες. Έτσι σου διαιωνίζουν μια νοοτροπία εξάρτησης από εξωγενείς παράγοντες, η οποία σου καλλιεργεί την ανημπόρια και τη μοιρολατρία. Από κεί και πέρα και για όσο διάστημα έχουν έντονη επιρροή πάνω σου, παραμένεις εξαρτημένος από εκείνους" [18]
“Οι αστρολογικές εικασίες και οι γενικότητες αναπτύσσουν και καλλιεργούν μια αμφιλεγόμενη γλώσσα. Το ωροσκόπιό σου μπορεί να λέει “Περιμένετε θρίαμβο!”, αλλά ποτέ δεν θα πει “Πρόκειται να κερδίσεις την πρώτη θέση στο Bowling!” Κάτι τέτοιο θα ήταν πολύ εξειδικευμένο […] Οι ωροσκοπικές εικασίες από τη φύση τους, είναι γεμάτες από αμφιλεγόμενη γλώσσα, την οποία διαφορετικοί άνθρωποι μπορούν να εφαρμόσουν στις δικές τους καταστάσεις με διαφορετικούς τρόπους […] Η αστρολογία επιτρέπει στους ανθρώπους να τη θεωρούν σαν ένα αστείο ή σαν ένα παιγνίδι - δηλαδή, πόσο κοντά μπορείς να αντιπαραβάλλεις τις πλατιές ωροσκοπικές δηλώσεις με τα συγκεκριμένα γεγονότα της ζωής σου; Σε άλλους, όμως, όλα ετούτα, τους κινούν την περιέργεια και σύρονται ακόμα πιο πέρα, στο εσωτερικό της αστρολογίας”. “Η αστρολογία δεν είναι προφητική. Κάνει έξυπνη χρήση αμφιλεγόμενης γλώσσας και σε παροτρύνει στο να πιστεύεις ότι το αμφιλεγόμενο σημαίνει κάτι συγκεκριμένο […] Θα πρέπει να συνειδητοποιήσεις ότι η κάθε ‘συμβουλή’ είναι γενική και όχι συγκεκριμένη […] Δεν είναι συγκεκριμένες οι συμβουλές, και γι' αυτό δεν βγαίνουν και αληθινές. Ως εκ τούτου, δεν υπάρχει λόγος να μας καταθέλγουν τέτοιου είδους συμβουλές” [19]
Το τελευταίο απόσπασμα δίνει απάντηση και στο σχόλιο κάποιων ότι, τάχα, οι προβλέψεις της αστρολογίας τελικώς ‘βγαίνουν’!… Συγκρίνετε τις προβλέψεις των διαφόρων αστρολόγων: O καθένας μπορεί να προβλέπει κάτι διαφορετικό. Άρα είναι λογικό και φυσικό ότι κάποια από όλες θα αποδειχθεί σωστή! Και, φυσικά, εκείνος ο αστρολόγος που ‘έκανε διάνα’ κάποια φορά, δεν θα ‘πέφτει πάντα μέσα’, απ’ την στιγμή βεβαίως που (τυχόν κάνει το ‘λάθος’ και) εγκαταλείψει την αμφισήμαντη γλώσσα και τις γενικολογίες του και προχωρήσει σε συγκεκριμένες προβλέψεις…

Η πίστη στην αστρολογία, αποτέλεσμα της ανθρώπινης αδυναμίας
Οι περισσότεροι (για να μην πούμε όλοι και θεωρηθούμε απόλυτοι) από αυτούς που ασχολούνται ή/και πιστεύουν στην αστρολογία, θα την εγκατέλειπαν, αν είχαν την δύναμη να εμβαθύνουν και να σταθούν ‘ενώπιοι ενωπίοις’ με τους εαυτούς τους. (Πόσο εύκολο, όμως, είναι να γίνει αυτό;…)
"Στις μεγαλουπόλεις, που οι σχέσεις είναι απρόσωπες, νιώθεις άγνωστος μεταξύ αγνώστων και συνεπώς ασήμαντος. Η ιδέα λοιπόν ότι βρίσκεσαι κάτω από την επίδραση κάποιου ζωδίου, η οποία σε κάνει να... συγγενεύεις μ' έναν αρχαίο θεό, σε κολακεύει και ικανοποιεί τη ματαιοδοξία σου. Ένα από τα πράγματα που μου έχει κάνει εντύπωση, είναι με πόσο καμάρι μιλάνε μερικοί για το ζώδιό τους! Φαίνεται, κάτι τέτοιες στιγμές νιώθουν σπουδαίοι και υπερήφανοι που είναι 'λιοντάρια', 'παιδιά του Άρη' ή 'σεξουλιάρηδες σκορπιοί’ (...) Έτσι μπορούμε να υποθέσουμε πως, όσο χαμηλότερη αυτοεκτίμηση έχεις, τόσο περισσότερο χρειάζεσαι να τονώσεις το ηθικό σου μέσα από τα ζώδια" [20]
"Δεν υπάρχει τρόπος παρέμβασης στους παράγοντες που (κατά την άποψή τους) επηρεάζουν την ανθρώπινη συμπεριφορά. Πώς να παρέμβεις στις κινήσεις των ουρανίων σωμάτων; Μοιραία λοιπόν το μόνο 'θεραπευτικό' εργαλείο που απομένει στον 'αστροψυχολόγο' είναι οι 'συμβουλές', οι οποίες βέβαια εξαρτώνται από το μορφωτικό του επίπεδο και συνήθως συνίστανται από τετριμμένες ηθικολογίες και κηρύγματα" [21]
"Η Αστρολογία ξεκινάει από τέτοιες βάσεις που εκ των πραγμάτων προκαλεί αυτό που η Ψυχολογία θεωρεί αιτία της ψυχικής διαταραχής: Δηλαδή ενθαρρύνει το άτομο να τοποθετήσει τις ευθύνες για όσα του συμβαίνουν, στα άστρα, στα ζώδια και τις κινήσεις των πλανητών. Οι δυνάμεις αυτές δεν βρίσκονται μόνον έξω από αυτόν, αλλά είναι και αδύνατον να ελεγχθούν. Διότι αν νιώθεις ανήμπορος να ελέγξεις την πεθερά σου που την θεωρείς υπαίτιο για το χάλι του γάμου σου, πόσο πιο ανήμπορος θα νιώσεις προκειμένου να ελέγξεις τον Κρόνο ή τον Πλούτωνα, οι οποίοι εξασκούν επιδράσεις πάνω σου (ή πάνω στην πεθερά σου)" [22]
"Μια από τις ζημιές που υφίστανται εκείνοι που πιστεύουν έντονα στην αστρολογία είναι ότι χάνουν την ελευθερία τους με τρεις τρόπους: α. Μετατρέποντας τις αστρολογικές προβλέψεις σε προκαταλήψεις γίνονται θύματα της 'αυτοεκπληρούμενης προφητείας', β. Δημιουργούν έντονες εξαρτήσεις από τους αστρολόγους και τα ωροσκόπια προκειμένου να πάρουν αποφάσεις για τα σημαντικά (και ασήμαντα) γεγονότα της ζωής τους, γ. Μεταθέτουν την ευθύνη του εαυτού τους σε δυνάμεις που δεν τις ελέγχουν" [23]
“Ένας λόγος που εξηγεί το ενδιαφέρον των μαζών για την αστρολογία, είναι η άποψη της ανθρώπινης φύσης: Η αστρολογία φαίνεται να δίνει οδηγίες, πάνω σε πράγματα που αφορούν την ψυχή , χωρίς, όμως, να έχει και ηθικές απαιτήσεις. Ζητά να εξηγήσει την ιδιαίτερη συμπεριφορά των προσωπικοτήτων μας και μας λέει αν πρέπει να επιδιώκουμε σήμερα τον έρωτα ή τα χρήματα, αλλά δεν έχει καμία ηθική απαίτηση από μας. Κι αυτό μας αρέσει. Η κοινωνία μας δεν ενδιαφέρεται πολύ για ηθικά προγράμματα. Θέλουμε να αποφασίζουμε μόνοι μας για το ποιο είναι σωστό ή λάθος, καλό ή κακό, αληθινό ή ψεύτικο, χωρίς καμιά εξωτερική επέμβαση. Οι Δέκα Εντολές απορρίπτονται. Στην εποχή μας τρέχουμε σε μεθοδολογίες, όπως η αστρολογία, οι οποίες απλά δίνουν πληροφορίες για την ανθρώπινη φύση, χωρίς όμως να απαιτούν από μας ηθικές υποχρεώσεις. Η αστρολογία έχει ανεβεί σήμερα γιατί προσφέρει πληροφορίες για το σύμπαν και την ψυχή, κι ακόμα γιατί δεν έχει έ να σταθερό ηθικό πλαίσιο, μέσα στο οποίο πρέπει να θέτουμε τους εαυτούς μας” [24]

Κάποια συμπεράσματα και κάποιες επιπλέον σκέψεις
· Η αστρολογία δεν είναι επιστήμη, όπως θέλει να αυτοαποκαλείται.
· Είναι αποκρυφισμός.
· Απαιτεί πίστη, πίστη θρησκευτική.
· Συνδέεται ή/και προαπαιτεί ως αυτονόητες, άλλες θρησκευτικές δοξασίες, όπως για παράδειγμα την πίστη στους ‘νόμους’ της μετενσαρκώσεως και του κάρματος.
· Απορρίπτεται και καταδικάζεται από την Αγία Γραφή (Ησαϊα μζ’ 11-15, Δευτερονόμιον ιη’ 10-12) και τους Πατέρες της Χριστιανικής Εκκλησίας (Βασίλειος, Γρηγόριος, Χρυσόστομος, Κύριλλος Ιεροσολύμων κ.λπ.)1
· Απορρίπτεται και καταδικάζεται από τους κορυφαίους επιστήμονες (διαφόρων επιστημονικών κλάδων, π.χ. Αστρονομίας, Ψυχολογίας κ.λπ.) και διανοητές όλου του κόσμου.
· Αν οι “αποκαλύψεις” της αστρολογίας κέντριζαν όσους ασχολούνται με αυτήν για μεγαλύτερες προσπάθειες, θα μπορούσε, ίσως, κάποιος, να την “αποδεχθεί” τουλάχιστον ως χρήσιμη. Όμως, πόσο συχνά συμβαίνει αυτό; Τις περισσότερες φορές βλέπουμε τις αποκαλύψεις αυτές να χρησιμοποιούνται ως δικαιολογίες για μοιρολατρική απάθεια.
· Συμπέρασμα; “O ανόητος άνθρωπος κυβερνιέται από τα άστρα, ο Σοφός είναι κύριος των άστρων του”!…


Βιβλιογραφία
1. Vera Stanley Adler, Το άνοιγμα του τρίτου ματιού, Μετάφραση Ε. Ταμβάκη, Εκδόσεις Δίδυμοι, Αθήνα 1986
2. Luc Benoist, Ο εσωτερισμός, Μετάφραση: Γεωργίου Ζωγραφάκη, Σειρά: Τι γνωρίζω αρ.78, εκδ. Ζαχαρόπουλου
3. Dion Fortune, Υγιής Αποκρυφισμός, Ιάμβλιχος, Αθήνα
4. Γιώργου Πιντέρη, Ph.D., Ενας ψυχολόγος κριτικάρει την Αστρολογία, εκδ. Θυμάρι
5. Charles Strohmer, Τί δεν σου λέει το ωροσκόπιό σου, Μετάφραση: Σωτήρης Ιωάννου, Εκδ. Πέργαμος
6. Αλεξάνδρου Η. Σπυράκη, Χριστιανική επιχειρηματολογία, Αθήνα 1993
7. Ν. Ψαρουδάκη, Σατανισμός – Σατανολατρεία, εκδ. Ελληνικό Χριστιανικό Ορθόδοξο Μέτωπο, Αθήνα 1991
8. Tex Marrs, Απόκρυφη πλανητική συνωμοσία, Μετάφραση: Γιώργου Γούλη, εκδόσεις Μπιμπης
9. Μαγεία και Χριστιανισμός. Εισηγήσεις εις το θεολογικός συνέδριον Ι. Μητροπόλεως Ηλείας 22-23 Φεβρουαρίου 1992. εκδ. Ι.Μ.Ηλείας, Αθήναι 1993

Περαιτέρω βιβλιογραφία για τους αναγνώστες – υποψήφιους ερευνητές
1. Αντιρρήσεις στην αστρολογία, Μετάφραση Τερέζας Μπούκη, εκδόσεις Λέξημα, Αθήνα 1998
2. Χ.Δ. Γουδής – Π.Ε. Χριστοπούλου, Περι Αστρολογίας, εκδ.Δίαυλος, Αθήνα 1993

Σημειώσεις

[1] Ουμπέρτο Εκο, Το εκκρεμές του Φουκώ, σελ. 69 παρ.2
[2] Ν. Ψαρουδάκη, Σατανισμός – Σατανολατρεία, εκδ. Ελληνικό Χριστιανικό Ορθόδοξο Μέτωπο, Αθήνα 1991, σελ. 89
[3] Ν. Ψαρουδάκη, Σατανισμός – Σατανολατρεία, σελ. 32 αρχή
[4] Ν. Ψαρουδάκη, Σατανισμός – Σατανολατρεία, σελ. 29 παρ.1
[5] Tex Marrs, Απόκρυφη πλανητική συνωμοσία, Μετάφραση: Γιώργου Γούλη, εκδόσεις Μπιμπης, σελ. 102 παρ.5
[6] Vera Stanley Adler, Το άνοιγμα του τρίτου ματιού, σελ. 114 παρ. 3-4
[7] Vera Stanley Adler, Το άνοιγμα του τρίτου ματιού, σελ. 63 παρ.4 ως σελ. 64 παρ.3
[8] Vera Stanley Adler, Το άνοιγμα του τρίτου ματιού, σελ. 66 παρ.3
[9] Vera Stanley Adler, Το άνοιγμα του τρίτου ματιού, σελ. 67 παρ.3 και 5
[10] Vera Stanley Adler, Το άνοιγμα του τρίτου ματιού, σελ. 65 παρ.4
[11] Γιώργου Πιντέρη, Ph.D., Ενας ψυχολόγος κριτικάρει την Αστρολογία, εκδ. Θυμάρι, σελ. 1690 μέση και 167-168
[12] Γιώργου Πιντέρη, Ph.D., Ενας ψυχολόγος κριτικάρει την Αστρολογία, εκδ. Θυμάρι, σελ. 172 και 173
[13] Βλέπε αυτή και τις υπόλοιπες σκέψεις – επιχειρήματα που ακολουθούν, στο βιβλίο του Charles Strohmer, Τι δεν σου λέει το ωροσκόπιό σου, σελ.44-47
[14] Βλέπε Αλεξάνδρου Η. Σπυράκη, Χριστιανική επιχειρηματολογία, Αθήνα 1993, σελ. 272-273. Επίσης βλέπε (στην προτεινόμενη βιβλιογραφία) το βιβλίο “Αντιρρήσεις στην Αστρολογία”
[15] Charles Strohmer, Τί δεν σου λέει το ωροσκόπιό σου, σελ. 23 παρ.1
[16] Charles Strohmer, Τί δεν σου λέει το ωροσκόπιό σου, σελ. 28
[17] Γιώργου Πιντέρη, Ph.D., Ενας ψυχολόγος κριτικάρει την Αστρολογία, εκδ. Θυμάρι, σελ. 45επ., όπου και πολύ παραστατική ανάλυση του κάθε επιμέρους είδους
[18] Γιώργου Πιντέρη, Ph.D., Ενας ψυχολόγος κριτικάρει την Αστρολογία, εκδ. Θυμάρι , σελ. 90 παρ.3
[19] Charles Strohmer, Τί δεν σου λέει το ωροσκόπιό σου, σελ. 77 παρ.3 και σελ. 80 παρ.2
[20] Γιώργου Πιντέρη, Ph.D., Ενας ψυχολόγος κριτικάρει την Αστρολογία, εκδ. Θυμάρι , σελ. 92 παρ.4-5
[21] Γιώργου Πιντέρη, Ph.D., Ενας ψυχολόγος κριτικάρει την Αστρολογία, εκδ. Θυμάρι , σελ. 130 παρ. προτελ.
[22] Γιώργου Πιντέρη, Ph.D., Ενας ψυχολόγος κριτικάρει την Αστρολογία, εκδ. Θυμάρι , σελ. 131 μέση
[23] Γιώργου Πιντέρη, Ph.D., Ενας ψυχολόγος κριτικάρει την Αστρολογία, εκδ. Θυμάρι , σελ. 138 μέση
[24] Charles Strohmer, Τί δεν σου λέει το ωροσκόπιό σου, σελ. 15-16

Μια ανάρτηση για λίγους… (…ίσως και για μόνο μία…)

Έτσι κι αλλιώς αυτή η ιστοσελίδα διαβάζεται από λίγους… (Καμιά 150αριά επισκέψεις σε κάθε νέα ανάρτηση, περίπου…) Και, τελικά, το πολύ καμιά δεκαριά αφήνουν ένα σχόλιο… Κι άλλοι τόσοι, ίσως, από αυτούς που με γνωρίζουν φυσικά, μου κάνουν σχόλια προφορικά…
Με τόσους λίγους αναγνώστες, το λοιπόν, ας μου επιτραπεί και….

Μια ανάρτηση για λίγους… (…ίσως και για μόνο μία…)

…Μια φορά κι έναν καιρό (πριν από κάποια χρόνια…) ήταν ένας γέρος… χμ, όχι τόσο γέρος… ας πούμε ένας μεσήλικας… ήταν αυτός, που λέτε, «χωμένος», όπως λέμε, μέσα στα βιβλία… Διάβαζε και ταξίδευε… Διάβαζε απ’ όλα… Ακόμα και ιστορίες αγάπης… [Φόρος τιμής στο βιβλίο του Luis Sepulveda “Ένας γέρος που διάβαζε ιστορίες αγάπης”…] Και του άρεσε να της διηγείται… Ιστορίες και παραμύθια… Με μάγισσες και ξωτικά, με ήρωες και με πριγκίπισσες… Ιστορίες άλλων…
…Διάβαζε και ένιωθε πως είναι τα βιβλία, παράθυρα στον κόσμο… Στη γνώση και στη φαντασία… στην πραγματικότητα και στο όνειρο… Διάβαζε, λοιπόν, εκτός των άλλων, και ονειρευόταν… Ονειρευόταν την ώρα που θα μπορούσε να ζήσει κι αυτός ένα δικό του παραμύθι, μια δική του ιστορία… κι ούτε που σκεπτόταν, τότε, πως θα μπορούσε ύστερα να την διηγείται ως δική του… Και τότε που τον έπιανε να ονειρεύεται… άφηνε τα βιβλία – τα παράθυρα (της φαντασίας…), σήκωνε το βλέμμα του απ’ αυτά και κοίταζε μέσα απ’ τα παράθυρα (τα πραγματικά…) πέρα μακριά, στ’ αστέρια τα αληθινά…
Μια φορά κι έναν καιρό, λοιπόν, που λέτε, ήτανε, θαρρώ, είτε νωρίς το πρωί είτε αργά το σούρουπο, ο ήρωάς μας (ήρωας;… σιγά τα λάχανα…) διάβαζε ένα βιβλίο που τον ταξίδευε… Ήταν ενός συγγραφέα γιαπωνέζου (ξεχνώ ακόμα και το όνομά του –άλλωστε δεν έχει σημασία…) Ένα διήγημα που είχε λέξεις άγνωστες, εξωτικές… Μία απ’ αυτές, η λέξη «kokoro»… Kokoro στα γιαπωνέζικα θα πει «καρδιά»… Κι αυτό τον έκανε να ταξιδεύει… στην χώρα εκείνη την εξωτική, στην χώρα της καρδιάς…

«Τι διαβάζεις;» άκουσε μια φωνή. Που τον τράβηξε πίσω στην πραγματικότητα, κόβοντάς του το ταξίδι…
Το διάβασμα και τα ταξίδια αυτά, ιδίως στην χώρα της καρδιάς, του είχαν μάθει πως η καρδιά, εκτός των άλλων (δηλαδή εκτός απ’ την αγάπη μόνο…) είναι κι άλλα: ευγένεια, χαμόγελο και άλλα, πολλά άλλα… Σήκωσε τα μάτια του, λοιπόν, απ’ το βιβλίο, και τα έστρεψε να δε ποιος του είχε απευθυνθεί, κι ευγενικά… της χαμογέλασε… Όχι προσποιητά, μα αυθόρμητα!... Γιατί σηκώνοντας τα μάτια είδε να τον κοιτά… ένα αστεράκι… [μα, όπως σας είπα ήδη… δεν θυμάμαι τώρα, τι ώρα ήταν τότε… για να σας πω με βεβαιότητα αν το αστεράκι ήταν ο Αυγερινός ή ο Αποσπερίτης… έτσι κι αλλιώς το ίδιο είναι, δεν έχει σημασία…] Του χαμογέλασε κι εκείνη… Μια μικρή νεράιδα! Μια ψυχούλα παιδική…
«Τι κάνεις;» τον ξαναρώτησε…
«Διαβάζω» της απάντησε, πάντα χαμογελώντας. «Διαβάζω και σκέφτομαι και ονειρεύομαι»…
«Δεν μου αρέσει (τόσο πολύ) να διαβάζω» του αντιγύρισε. «Προτιμώ να ζωγραφίζω και έτσι να ονειρεύομαι»...
«Εγώ δεν ήμουνα ποτέ καλός σ’ αυτά», σχολίασε μ’ ένα παράπονο… «Κανείς δεν μου έδειξε, σαν ήμουνα μικρός, τον τρόπο. Κι αργότερα αμέλησα κι εγώ, είναι αλήθεια», συνέχισε….
[…Πολύ αργότερα έγραψε: «Κι εγώ μπορώ να κάνω τέχνη! Κι εγώ μπορώ να ζωγραφίσω! Δεν έχω, όμως, χρώματα! Δεν έχω πινέλα! Ξέρετε… …δεν έχω ούτε χέρια! Ξέρετε… …γι’ αυτό… εγώ ζωγραφίζω στην ψυχή μου!» (βλ. στο «De Profundis: Περί Πολιτισμού (Β’)» http://seagullstefanos.blogspot.com/2007/10/de-profundis_1568.html)]
«Θέλεις να σε μάθω να ζωγραφίζεις;» τον ρώτησε εκείνη.
«Μετά χαράς!» απάντησε εκείνος ενθουσιασμένος…
…Μ’ αυτό δεν έγινε ποτέ, από τότε… Είτε γιατί εκείνος δεν έδειξε την απαραίτητη ζέση και διάθεση… Είτε γιατί εκείνη διέγνωσε από ένστικτο (που τα παιδιά κι οι καλλιτέχνες το ’χουν ιδιαίτερα ανεπτυγμένο, κι εκείνη ήταν, ταυτόχρονα, και παιδί και καλλιτέχνις!...) πως ήταν «ανεπίδεκτος μαθήσεως, ένεκα των πολλών βιβλίων»… Είτε διότι δεν υπήρξαν ποτέ οι αναγκαίες και κατάλληλες συνθήκες…
..Μα και που δεν έμαθε… «δεν έγινε και τίποτα»… Ίσως καλύτερα έτσι. Δεν είναι δα όλοι κατάλληλοι για όλα. Και, ιδιαίτερα, δεν έχουν όλοι κλίση για την τέχνη… Καθένας με το τάλαντό του… Καθένας με τον χαρακτήρα του…

…Εκείνη με τη καρδιά και το συναίσθημα περισσότερο…
…Εκείνος μάλλον περισσότερο κολλημένος (και όχι «κολλημένος»…) με τη λογική… Μα και με δόσεις ισχυρές απ’ το «άλλο ημισφαίριο του εγκεφάλου»…
Εκείνη συνέχιζε να ζωγραφίζει…
Εκείνος συνέχιζε να διαβάζει… και, πού και πού, να γράφει… ιστορίες και παραμύθια… Τα τελευταία ήταν γραμμένα ειδικά για εκείνην… Γραμμένα, μάλιστα, με τα πινέλα και τα χρώματα που είχε «κλέψει» απ’ την παλέτα της…
Εκείνη τα διάβαζε και χαμογελούσε… Και καμωνόταν πως δεν είχε καταλάβει πως τα χρώματα ήτανε απ’ τα δικά της…
…όσο κι αν εκείνος, πια, όχι μονάχα δε προσπαθούσε να το κρύψει, μα το διαλαλούσε απροκάλυπτα, σε όλους, με τα κείμενά του… (βλέπε το «Γραμμένο μια χειμωνιάτικη νύχτα» http://seagullstefanos.blogspot.com/2007/12/blog-post.html)

Εκείνος έγραφε… και έγραφε… και έγραφε…
Εκείνη ζωγράφιζε… και ζωγράφιζε… και έγραφε…
[Ναι, δεν το έγραψα κατά λάθος αυτό το τελευταίο. Εκτός από το να ζωγραφίζει, έγραφε κιόλας! Γιατί έτσι συμβαίνει με τους αληθινούς, τους πραγματικούς, τους ολοκληρωμένους καλλιτέχνες, τους «πληθωρικούς»: Η καρδιά τους εκδηλώνεται με χίλιους τρόπους… ακόμα και με λέξεις…]
Ζωγράφιζε και έγραφε, λοιπόν… Σε ένα, καθώς του ’λεγε, «κόκκινο τετράδιο»… Τετράδιο καρδιάς… τετράδιο συναισθημάτων…
…που πια είχε γίνει το όνειρο εκείνου, κάποτε να το διαβάσει… Του φάνταζε (και του φαντάζει…) ως η «χώρα της επαγγελίας»…
Κατά καιρούς του επιτρέπει, παιχνιδιάρικα, να ρίχνει σύντομες ματιές… και να διαβάζει κάποιες φράσεις… [Το έχει αυτό, καθώς αποδεικνύεται, η γυναικεία ψυχοσύνθεση… από παιδί ακόμα… να έχει «κρυμμένα μυστικά και ντοκουμέντα»… ένα μυστήριο… συμπλήρωμα της γοητείας…]

Οι φράσεις που του επέτρεψε να διαβάσει, τελευταία (και μάλιστα, πια, με τρόπο μοντέρνο, «ηλεκτρονικό»…), οι ακόλουθες:
«Κοντά του μόνο μπορούσε να γίνεται γοητευτική και ενδιαφέρουσα. Μακριά του δεν ήταν ευτυχισμένη. “Δεν ζω χωρίς εσένα” με χίλιους τρόπους του έλεγε κι αυτός πνιγόταν. Με χίλιους τρόπους το έδειχνε. Κοντά του γινόταν παιδάκι. Ένα τόσο δα μικρό κοριτσάκι που είχε απόλυτη ανάγκη το γόνατο του μπαμπά»
Δάκρυσε από συγκίνηση όταν το διάβασε… Μα και χαμογέλασε, μετά, χαρούμενος κι ευτυχισμένος. Γιατί αυτές οι φράσεις, που ίσως σε άλλον κανένα (από σας) δεν σημαίνει τίποτα, γι’ αυτόν είχαν ένα νόημα, μιαν ουσία…
…Ήταν ένα παιχνίδι που έπαιζαν παλιά… Ένα παιχνίδι δημιουργίας… Μια προ(σ)κληση: Να γράψει (ή να συνεχίσει…) ένα παραμύθι… Ή μιαν ιστορία…
[…Κάπως όπως το «Παιχνίδι των τεσσάρων» ή, παλιότερα, το «Μυθιστόρημα των τεσσάρων»… Ή όπως το παιχνίδι που παίζαμε παιδιά, που κάποιος έγραφε μια φράση κι ύστερα την έκρυβε και άφηνε μόνο μια λέξη, την τελευταία, και από αυτήν έπρεπε να συνεχίσουν οι επόμενοι…]
Κι έπαιξε, λοιπόν, το παιχνίδι που του πρότεινε!... Άρχισε να γράφει… Αυτή τη φορά μόνο για εκείνην!… [«Ένας γέρος που έγραφε ιστορίες αγάπης»…]

[Μόνο;… Εγώ «ξέκλεψα» κάτι απ’ τα γραφόμενά του και τα δημοσιεύω σ’ αυτό το ιστολόγιο, που το άφησα ανοιγμένο, στα μάτια λίγων ή πολλών, μήπως και θέλει κάποιος να συνεχίσει το «παιχνίδι»…]


Υ.Γ. Στο μεταξύ εκείνη (σίγουρα!) πάλι ζωγράφιζε!...

Σκέψεις (τι άλλο;…) για τα puzzles

…Εδώ και καιρό στριφογυρίζει στο μυαλό και δεν μ’ αφήνει η ιδέα να γράψω έναν ύμνο στα puzzles και τα ψηφιδωτά και τα βιτρώ… Κι έχω πολλά να γράψω… Αυτή τη φορά θα περιοριστώ μόνο στα πρώτα…

Σπουδαίο πράγμα, στ’ αλήθεια, τα puzzles. Και όχι, βέβαια, μόνο αυτά καθαυτά, μα το όλο πνεύμα τους, η φιλοσοφία που τα διαπνέει, η σοφία που σε εμποτίζουν. Συχνά σε παιδεύουν να τα φτιάξεις, μα ταυτόχρονα σε (εκ-)παιδεύουν, με την ουσιαστική και βαθειά έννοια του όρου. Και δεν εννοώ μονάχα πως σε «παιδεύουν» στην υπομονή και στην επιμονή (που και αυτό μονάχα θα αρκούσε, αναμφισβήτητα, να καταστήσει τα puzzles παιχνίδια ανεκτίμητα…)

Παιχνίδι για παιδιά, μα και παιχνίδι για μεγάλους. Παιχνίδι για παιδεία!...
Εδώ η εικόνα δεν σου δίνεται έτοιμη, που εύκολα και εύπεπτα μπορείς να απολαύσεις… Πρέπει να παιδευτείς, να μοχθήσεις για να τα καταφέρεις και να την απολαύσεις… Σκόρπια κομμάτια που πρέπει να συνθέσεις! Θαρρείς πως δεν είναι και αυτό μορφή δημιουργίας;… Πρέπει να βρεις τις σχέσεις των κομματιών, το πώς ταιριάζει το ένα με το άλλο, ποια μπορούν να ενωθούν και ποια «δεν κάνουνε χωριό»… Κι είναι κριτήριο, σ’ αυτό, όχι μονάχα οι προεξοχές και τα «κολπώματα», μα και τα χρώματα ή τα σχήματα που είναι αποτυπωμένα επάνω τους.
[Και μην μου πείτε πως δεν κάνατε κι εσείς, κάποια στιγμή, τον παραλληλισμό με τους ανθρώπους και τις μεταξύ τους σχέσεις!... Άλλοι ταιριάζουν μεταξύ τους κι άλλοι όχι. Γιατί κι οι άνθρωποι έχουν, και αυτοί, και τις προεξοχές μα και τα (πώς αλλιώς να τα αποκαλέσω, άραγε) κολπώματα. Έτσι αλληλοσυμπληρώνονται οι άνθρωποι, είτε σαν φίλοι είτε, ιδίως, σαν ζευγάρια: Η «υπεροχή» του ενός, σ’ έναν τομέα, ταιριάζει και «παντρεύεται» με κάποια αντίστοιχη «αδυναμία» και «υστέρηση» του άλλου…]

Θυμάστε, σίγουρα, τον πιο ευφυή τρόπο για να φτιάξουμε ένα puzzle, παιδιά ακόμα; Πρώτα προσπαθούσαμε να φτιάξουμε το γύρω – γύρω, το πλαίσιο, ή –έστω- ξεκινάγαμε από την μιαν άκρη… [Τα κομμάτια με ευθύγραμμη την μια πλευρά τους, μπορούσαν κι ήταν ένα σημείο αναφοράς για να κινήσουμε… Πολύ δε περισσότερο εκείνα τα κομμάτια που είχαν δύο τέτοιες ευθύγραμμες πλευρές, τέσσερα κομμάτια όλα κι όλα σ’ ένα puzzle, που σηματοδοτούσαν – οριοθετούσαν τις γωνίες…]

…Τώρα που έγραφα αυτά, τ’ αμέσως παραπάνω, μου ’ρθε η σκέψη πως ο καθένας μας είχε την τεχνική του, ανάλογα, ίσως, με τον χαρακτήρα του… Μα, αλήθεια, υπάρχει άραγε κανείς που ξεκινούσε όλο ετούτο το εγχείρημα μόνο και αποκλειστικά απ’ το μέσο, χωρίς καμιάν αναφορά με τις γωνίες ή, έστω, με τις άκρες; Θα ήθελα, ειλικρινά, ετούτο να το ξέρω… Κι ένας ψυχολόγος να μας το ερμηνεύσει…
Δεν είμαι δα εγώ κανένας ψυχολόγος. Μα αφήστε με να καταθέσω κάποιες σκέψεις σχετικές:
Τι σημαίνει, άραγε, να «στήνει» κάποιος, πρώτ’ απ’ όλα, το γύρω – γύρω του τελικού σχεδίου; Μήπως ακριβώς την ανάγκη να οριοθετήσει ένα πλαίσιο, μέσα στο οποίο, στη συνέχεια, θα μπορέσει να «κινηθεί», να «χτίσει», να συνδυάσει, να δημιουργήσει;…
Τι σημαίνει, πάλι, το να επιλέξει κάποιο παιδί να ξεκινήσει, απλώς, από την μια πλευρά κι ύστερα ν’ αρχίσει να επεκτείνεται; Μήπως ότι, σε κάθε περίπτωση, ιδίως δε όταν δεν νιώθουμε σιγουριά, έχουμε ανάγκη ενός σημείου αναφοράς ως αφετηρίας;…
Αλλά και η συνέχεια και το ακολουθούμενο σύστημα του καθενός, προφανώς έχει την ψυχολογική αξία και σημασία του: Άλλος μπορεί να παίρνει ένα – ένα κομμάτι, στην τύχη, και να προσπαθεί να εντοπίσει πού θα πρέπει να τοποθετηθεί… Κι άλλος μπορεί να ψάχνει από το σύνολο των κομματιών, ποιο είναι το συγκεκριμένο που θα πρέπει να τοποθετήσει σ’ ένα συγκεκριμένο σημείο του τελικού puzzle… Άλλοι προτιμούν να έχουν τα μη τοποθετημένα κομμάτια «φύρδην – μίγδην» κι άλλοι επιλέγουν να τα απλώσουν όλα με την «καλή» επιφάνεια προς τα πάνω…
…Κι άλλοι ανακαλύπτουν μόνοι τους τις μεθόδους και τις τακτικές, ενώ άλλοι προτιμούν (ή… υποκύπτουν;…) ν’ ακολουθήσουν τις συμβουλές και τις οδηγίες των μεγαλυτέρων!...

Puzzles με 500 κομμάτια… με 1000 κομμάτια… με 2000 κομμάτια… μέχρι κάποια τεράστια… Και τα τελευταία ιδίως χρόνια, διάφορες νέες παραλλαγές: κομμάτια ελαφρώς κυρτά, που δημιουργούν puzzles- σφαίρες, ή/και, ακόμα πιο προχωρημένο: τρισδιάστατα puzzles… Τα puzzles – σφαίρες «καταργούν» τις γωνίες, τις πλευρές, τις άκρες… τα σημεία αφετηρίας ή αναφοράς… Τα τρισδιάστατα puzzles ανοίγουν την πόρτα στην… τρίτη διάσταση…

…και το μυαλό μας σε άλλες διαστάσεις:
Σκεφθείτε, για παράδειγμα, «κλασσικά» - επίπεδα puzzles, που στη συνέχεια, τοποθετούμενα το ένα πάνω στο άλλο, να δημιουργούν, «δευτερογενώς», τρισδιάστατα puzzles!...
…ή, πάλι, σφαιρικού σχήματος puzzles, που να συνδέονται μεταξύ τους… Για παράδειγμα: Σαν αναπαράσταση ουράνιων (σφαιρικών) σωμάτων, να συνδέονται μεταξύ τους και να σχηματίζουν πλανητικά συστήματα – γαλαξίες…
…Κι όλα αυτά τα επιμέρους ερωτήματα – puzzles, να συνδέονται μεταξύ τους, δημιουργώντας ακόμα μεγαλύτερα συστήματα… (….ίσως –για σκεφθείτε το…- ακόμα και στη διάσταση του χρόνου…)

Να προχωρήσω τη σκέψη μου, ώστε να γίνει αντιληπτό για ποιόν λόγο με «τρελαίνει» (για την ακρίβεια: με «ενθουσιάζει»…) η ιδέα των puzzles;…
Σκεφθείτε την εξής εικόνα: Ένα παιδί και γύρω του, σωροί – σωροί, κομμάτια διάφορων puzzles, που σιγά – σιγά το παιδί τα βάζει σε τάξη σύμφωνα με την εικόνα – οδηγό… Puzzles που, ολοκληρωμένα πια, αποτελούν επιμέρους κομμάτια άλλων, μεγαλύτερων puzzles, καθώς συνδέονται μεταξύ τους… Άλλα puzzles που δεν έχουν εικόνα – οδηγό κι έτσι πρέπει να την μαντέψει ή να την φανταστεί κανείς, δραστηριοποιούμενος πιο δημιουργικά. Κι ένα σωρό κομμάτια, σε σωρούς ή σκορπισμένα, που μπορεί κανείς να τα συνδυάσει με χίλιους–δυό τρόπους διαφορετικούς, που θα δημιουργήσουν, αντίστοιχα, ανάλογα με την απόφαση και τον συνδυασμό, διαφορετικά (κατά περίπτωση) συστήματα puzzles!...

…Και τώρα δες τα όλα αυτά, κάτω από ένα νέο πρίσμα, ένα νέο φως, μια νέα οπτική γωνία:
Μήπως έτσι δεν είναι, φίλε αναγνώστη, η ζωή μας; Έτσι δεν μαθαίνουμε ή/και συνθέτουμε, σιγά – σιγά, τον κόσμο (μας); Το μικρό παιδί, μεγαλώνοντας, συνδέει σιγά – σιγά, σαν κομμάτια από puzzle, σαν ψηφίδες, τις επιμέρους γνώσεις και εμπειρίες που παίρνει απ’ το σχολείο, απ’ τα βιβλία, απ’ το περιβάλλον του, απ’ όλες τις πηγές γνώσης και πληροφόρησης, και σχηματίζει το puzzle της γνώσης (του) των επιμέρους επιστημών… Κι ύστερα συνδυάζει τις επιμέρους επιστήμες μεταξύ τους, σε μεγαλύτερο puzzle… Κι ύστερα, καθώς το παιδί έχει γίνει πλέον ενήλικος, επιστήμων και ερευνητής, βρίσκει σε σωρούς ή σκόρπια, άλλα κομμάτια, που δεν εντάσσονται σε γνωστά και προσχεδιασμένα puzzles, και καλείται αυτός πλέον να τα βάλει σε τάξη, να τους δώσει σχήμα και μορφή, να διατυπώσει νέες θεωρίες… Η, ακόμα, νέες μορφές έκφρασης και τέχνης!... Ή να ανοίξει έναν νέο δρόμο στην φιλοσοφία!...
Κι αυτά τα puzzles… τα παίρνει, ύστερα, η επόμενη γενιά, κι άλλα τα κρατά ανέπαφα… κι άλλα τα τακτοποιεί με τρόπο διαφορετικό…
…κι η συνολική μορφή του όλου συστήματος των puzzles της κάθε εποχής ή της κάθε στιγμής… είναι, κι αυτή ακόμα, ένα κομμάτι τρισδιάστατο στο puzzle του χωροχρόνου της ανθρωπότητας!...


Υ.Γ. (της 16.1.2009):
Βλέπε κάποιες μεταγενέστερες σκέψεις, εδώ:
http://spourgitistefanos.blogspot.com/2009/01/puzzles.html